Па версіі выдання Wirtualna Polska, адной са складнікаў падрыхтаванай здзелкі паміж Мінскам і Вашынгтонам могуць стаць пастаўкі нафты з Венесуэлы і Азербайджана на беларускія НПЗ. Што ж, падобны план можа быць цікавы адміністрацыі ЗША і беларускаму рэжыму. Але штосьці ў публікацыі ўсё ж бянтэжыць.
Гэты тэкст можна праслухаць (па-расейску):
Цікавая версія
На аснове размоў з неназванымі крыніцамі ў Польшчы і дзяржавах рэгіёна журналіст Wirtualna Polska Збігнеў Параф’яновіч піша — пасля сустрэчы Аляксандра Лукашэнкі з Дональдам Трампам, якая павінна адбыцца ў ЗША на «Саміце міру», у Беларусь пачне паступаць «нафта са Злучаных Штатаў». Амерыканскай сыравіна будзе толькі па назве — пад такой шыльдай мяркуюцца пастаўкі ў нашу краіну венесуэльскай і азербайджанскай нафты.
Wirtualna Polska паведамляе — гэта нафта павінна перапрацоўвацца на беларускіх НПЗ і рэалізоўвацца на еўрапейскіх рынках. Кошт павінен быць прывабным для Лукашэнкі, а пасярэднікамі ў продажы паліва могуць выступіць амерыканскія кампаніі.
Нафта з Венесуэлы павінна паступаць праз Балтыйскае мора. Каб забяспечыць гэтыя пастаўкі, піша Параф’яновіч, у перамоўны працэс ужо ўцягнуты Літва і Латвія, якія павінны прадаставіць для транзіту свае парты. Ад сябе дадамо, што нядаўнія заявы спецыяльнага пасланніка прэзідэнта ЗША Джона Коўла пра надзею на пачатак дыялогу паміж Вільнюсам і Мінскам могуць ускосна сведчыць пра тое, што Вашынгтон сапраўды імкнецца паўплываць на пазіцыю кіраўніцтва гэтых дзяржаў.
Нафта з Азербайджана нібыта будзе перадавацца праз сістэму нафтаправода «Дружба» па прынцыпе СВОП. Фармальна Азербайджан прадаваў бы нафту Беларусі, а фактычна на беларускія НПЗ паступала б расійская сыравіна, улічаная як азербайджанская. Пры гэтым са спасылкай на нейкую крыніцу ва ўкраінскай дыпламатыі сцвярджаецца, што Кіеў «прамацваўся» па пытанні выкарыстання порта Адэсы. І катэгарычнага «не» адносна перазагрузкі з Беларуссю са сталіцы Украіны, нібыта, не прагучала.
План Вашынгтона?
Па версіі Параф’яновіча, ЗША арганізацыяй такіх паставак вырашаюць адразу некалькі задач. Па-першае, венесуэльская і азербайджанская нафта дазволяць знізіць залежнасць Лукашэнкі ад Расіі. Па-другое, гэта нядрэнная магчымасць паказаць Уладзіміру Пуціну: Вашынгтон уплывовы, ён здольны выводзіць з-пад санкцый дзяржавы-ізгоі і за саступкі вяртаць іх у міжнародную сістэму. Па-трэцяе, гэта павялічыць прапанову паліва на рынку за кошт сыравіны, не паходзячай з ахопленага вайной Персідскага заліва, знізіўшы цэны.
Гучыць лагічна, хоць план з пастаўкамі ўяўляецца разлічаным на больш доўгатэрміновую перспектыву, чым анансаваная Трампам працягласць ваенных дзеянняў супраць Ірана. З іншага боку — пакуль вайна ідзе, і цяжка сказаць, калі пастаўкі нафты з раёна заліва адновяцца ў поўным аб’ёме нават у выпадку спынення баявых дзеянняў.
Але ёсць і іншыя складнікі, якія могуць быць цікавыя адміністрацыі ЗША. Пасля захопу Нікаласа Мадуры Вашынгтон фактычна ўзяў на сябе кіраванне продажамі венесуэльскай нафты. Гэта значыць у распараджэнні ЗША апынуўся вялізны запас цяжкай нафты, якую трэба кудысьці выгадна прыстроіць. У выпадку з Беларуссю з’яўляецца магчымасць перанакіраваць сыравіну, якая раней па льготных схемах ішла ў Кітай або на Кубу, на рынкі, дзе за яе можна атрымаць рэальныя грошы і палітычныя саступкі.
Эканамічная мэтазгоднасць паставак у Беларусь венесуэльскай нафты заўсёды заставалася пад пытаннем з-за адлегласці і складанасцей лагістыкі. У 2010–2012 гадах, у разгар чарговага энергетычнага канфлікту з РФ, Беларусь пераплачвала за венесуэльскую нафту сотні мільёнаў долараў. Аднак сёння, з улікам геапалітычных мэт ЗША і расійскага падатковага манеўру, лагістыка можа апынуцца не настолькі істотным фактарам.
У сувязі з Венесуэлай у ЗША могуць апынуцца і іншыя інтарэсы ў Беларусі. Афіцыйны Мінск назапасіў значны доўг перад гэтай дзяржавай за мінулыя пастаўкі нафты. Паколькі цяпер фінансавыя патокі Венесуэлы кантралююцца ЗША, пытанне вяртання гэтых сродкаў або іх канвертацыі ў актывы (напрыклад, долі ў беларускіх прадпрыемствах) могуць быць прадметам інтарэсаў Вашынгтона. Або на прыцягненне «Беларуснафты» да аднаўлення венесуэльскай нафтавай інфраструктуры.
З пастаўкамі з Азербайджана яшчэ прасцей. Здзелкі СВОП з ім часткова выгадныя і РФ, якая адчувае цяжкасці з экспартам нафты. Ну а калі ўдасца ўгаварыць Украіну і гнаць нафту ў Беларусь па нафтаправодзе Адэса — Броды, кошт паставак апынуўся б яшчэ больш выгадным.
Не будзем забываць і пра палітычны рычаг — нафта як заахвочванне за пэўныя далейшыя крокі ў бок Захаду.
Так што нельга выключаць — у ЗША можа быць інтарэс да паставак нафты ў Беларусь. Як і ў афіцыйнага Мінска.
Запаветная дыверсіфікацыя
Самы час працытаваць раптоўна памерлага міністра замежных спраў Беларусі Уладзіміра Макея: «Навучаныя горкім досведам розных эканамічных крызісаў, прыйшлі да высновы, што дыверсіфікацыя — гэта жыццёва неабходны прынцып. Кіраўніком беларускай дзяржавы пастаўлены адпаведныя задачы, каб забяспечыць прыкладна на 30 працэнтаў пастаўкі нафты з альтэрнатыўных крыніц», — казаў ён у чэрвені 2020 года.
Паводле слоў міністра, «Белнафтахім», МЗС і іншыя зацікаўленыя структуры на той момант працавалі над даручэннем Лукашэнкі — забяспечыць каля 30% аб’ёму нафты за кошт паставак з альтэрнатыўных крыніц. Якраз тады па выніках дамоўленасцей, дасягнутых падчас візіту дзяржсакратара Майкла Пампеа ў Мінск, ЗША пачалі пастаўку нафты ў Беларусь.
Далейшы ход падзей 2020 года мы памятаем. Дыверсіфікацыя накрылася, а Мінск апынуўся ў татальнай залежнасці ад Масквы.
Крыху больш за год таму, выступаючы ў Савеце федэрацыі РФ, Лукашэнка наракаў на нерэнтабельнасць беларускіх НПЗ. Паводле яго слоў, гэта звязана з цэнамі на нафту. Палітык прасіў у расіян хаця б «7-8% рэнтабельнасці».
Гэтых лічбаў, відаць, удалося дасягнуць. У канцы мінулага года кіраўнік адміністрацыі Лукашэнкі Дзмітрый Крутой казаў, што беларускія НПЗ пачалі перапрацоўку давальніцкай сыравіны з Расіі і ў чацвёртым квартале выйшлі на прыбытковую працу. У той жа час, паводле яго слоў, «мы не жыруем абсалютна». «Залатыя часы» айчыннай нафтаперапрацоўкі, абумоўленыя таннай расійскай нафтай і экспартам прадукцыі на Захад, засталіся ў мінулым.
Сёння беларускія НПЗ працуюць на расійскай нафце. Узамен паліва пастаўляецца ў Расію, якая сутыкнулася з дэфіцытам бензіну і дызеля, паколькі ўкраінцы разбамбілі многія расійскія нафтаперапрацоўчыя прадпрыемствы. У казну Беларусі паступаюць выплаты ад РФ за падатковы манеўр. Але калі Расія адновіць аб’ёмы перапрацоўкі, куды Мінску падзець незапатрабаваныя нафтапрадукты? ЕС у межах «Дарожнай карты REPowerEU» меў намер спыніць імпарт расійскага газу і нафты да канца 2027 года. Нядаўна адпаведны законапраект быў адкладзены, у першую чаргу ў сувязі з ростам цэн на паліва з-за вайны на Блізкім Усходзе. Абмяркоўвалася і забарона на пастаўкі прадуктаў з расійскай нафты з трэціх краін. Але ж у Бруселі могуць вярнуцца да першапачатковых планаў па меры стабілізацыі сітуацыі на нафтавым рынку.
Як ні круці, дыверсіфікацыя Мінску аказалася б вельмі дарэчы. Так што беларускі рэжым жыццёва зацікаўлены ў падобнай здзелцы. Здавалася б, з ЗША інтарэсы супадаюць, а таму прапанаваную Wirtualna Polska версію можна лічыць рабочай.
І ўсё ж штосьці ў гэтым артыкуле бянтэжыць.
Дата, крыніцы і не толькі
Перш за ўсё — дата публікацыі, 1 красавіка. Дзень дурня шырока распаўсюджаны ў многіх краінах, таму цалкам скідваць з рахункаў імкненне Wirtualna Polska і пана Параф’яновіча запусціць «качку», разыграўшы сваіх і не толькі чытачоў, было б неабачліва. Дастаткова было ўзяць за аснову памятны план дзяржсакратара ЗША Майка Пампеа і дарадцы па нацбяспецы Джона Болтана ад 2019 года і «накласці» яго на цяперашнія рэаліі.
Рэакцыі з боку польскіх, літоўскіх, украінскіх палітыкаў і медыя на апісаную версію Параф’яновіча пакуль не заўважна. Магчыма, яны таксама звярнулі ўвагу на каляндар і ўзялі паўзу.
Але нават калі апісаная версія не розыгрыш, пытанні выклікаюць і адсылкі да нейкіх украінскіх крыніц, нібыта знаёмых з закуліссем справы. Чаму яны вырашылі пагутарыць менавіта з Wirtualna Polska? І ў чым заключалася мэта ўцечкі? Тут дыяпазон верагоднасцей надзвычай шырокі. Магчыма, распаведзенае на самай справе праўда. А можа, гэта інструмент для таго, каб запусціць «дэзу». Кіеў здольны весці сваю гульню, распаўсюджваючы рознага кшталту інфармацыйныя «злівы».
Нарэшце, не будзем забываць і пра тое, што для ўвасаблення апісанай схемы ў жыццё трэба зняць санкцыі ЕС з беларускіх нафтапрадуктаў і іх вытворцаў. Толькі ў гэтым выпадку ўдасца атрымаць доступ да еўрапейскіх рынкаў. А Лукашэнку — адчуць сябе некалькі вальней у адносінах з Масквой і зарабіць на пастаўках паліва ў Еўропу.
Так што, нягледзячы на верагодны інтарэс Вашынгтона і Мінска да падобнай нафтавай здзелкі, рабіць далёкасяжныя высновы пакуль рана. Хоць у цэлым апісаная схема зусім не пазбаўлена сэнсу. І калі публікацыя ўсё ж апынецца розыгрышам, то ён заслугоўвае высокай адзнакі за крэатыўнасць.
Падпішыцеся на наш тэлеграм-канал «Reform.news: Самае цікавае»
***
Меркаванні і ацэнкі аўтара могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Reform.news
