Учора ў Бранскай вобласці Расіі, меркавана, беспілотнікам быў атакаваны аўтобус з беларускімі дзецьмі, які накіроўваўся на адпачынак у расійскі Геленджык. Масква абвінавачвае ў здарэнні Кіеў, там заяўляюць пра расійскую правакацыю. А вось у Мінску зусім не спяшаюцца «махаць у адказ шашкай». І стрыманая рэакцыя рэжыму на інцыдэнт дае ежу для разваг.
Дзеці на лініі фронту
Следчы камітэт Расіі заявіў, што ўдар па пасажырскім аўтобусе быў нанесены ўкраінскім дронам. Крымінальная справа ўзбуджана паводле артыкула аб тэракце.
Генштаб УСУ катэгарычна адмаўляе сваю датычнасць да інцыдэнту. Паводле слоў кіраўніка Цэнтра супрацьдзеяння дэзінфармацыі Савета нацыянальнай бяспекі і абароны Украіны Андрэя Каваленкі, інцыдэнт з аўтобусам у Бранскай вобласці — інфармацыйная правакацыя Расіі. Сёння Служба бяспекі Украіны паведаміла пра перахоп дакумента, які нібыта абвяргае расійскую версію пра ўдар украінскага беспілотніка. Як сцвярджаюць у СБУ, дакумент дае падставы меркаваць, што ўдар па аўтобусе быў спецаперацыяй расійскіх спецслужбаў.
Устанавіць усе абставіны таго, што адбылося, і назваць сапраўдных вінаватых магло б аб’ектыўнае расследаванне з удзелам незалежных экспертаў. Аднак разлічваць на гэта ва ўмовах вайны, якая працягваецца, у тым ліку інфармацыйнай, наўрад ці выпадае. Таму на дадзены момант няма падстаў рабіць адназначныя высновы. У тым ліку выключаць, што атакаваць аўтобус з беларускімі дзецьмі сапраўды мог украінскі беспілотнік. Вайна ёсць вайна. Тэарэтычна магчыма ўсё, у тым ліку і памылка, якая прывяла да трагедыі.
Бясспрэчна, што ў ходзе развязанай Крамлём вайны многія рэгіёны Расіі рэгулярна падвяргаюцца ўдарам УСУ. У тым ліку — з выкарыстаннем БПЛА. А прыгранічная тэрыторыя даўно стала зонай павышанай небяспекі. Любы здаровамыслячы чалавек павінен быў бы гэта ўсведамляць. Таму рашэнне адправіць аўтобус з дзецьмі ў паездку ўздоўж лініі фронту само па сабе за межамі дабра і зла.
І ўсё ж ёсць у гэтай справе некалькі момантаў, якія не могуць не прыцягнуць увагу.
Cui bono?
Як ні дзіўна супала — варта было толькі Аляксандру Лукашэнку зрабіць некалькі рэверансаў у бок Кіева, а міністру замежных спраў РФ Сяргею Лаўрову заявіць пра нейкія «зазоры» ў сумесных расійска-беларускіх падыходах, як адразу адбываецца НЗ з аўтобусам у Бранскай вобласці.
Не будзем скідваць з рахункаў і шматлікія папярэджанні, што гучалі раней з украінскага боку, — Крэмль імкнецца яшчэ глыбей уцягнуць беларускі рэжым у вайну, якая працягваецца.
Калі зыходзіць з прынцыпу «Cui bono?», то для РФ выгоды відавочныя. Здарэнне — сапраўдная інфармацыйная бомба. Напад на мірны аўтобус, ды яшчэ з дзецьмі, ды яшчэ з беларускімі. Гэта не толькі выдатная магчымасць прадэманстраваць свету крайнюю ступень беспрынцыповасці і жорсткасці «кіеўскай хунты». Гэта рэальны шанец справакаваць Мінск на рэакцыю ў адказ, якая, па-за ўсякім сумненнем, павінна аказацца жорсткай. Такой жа рэакцыі можна чакаць і ад беларускага грамадства — мала каго пакіне абыякавым цынічны напад на безабаронных дзяцей.
Гэта магчымасць змяніць стаўленне беларусаў да вайны, якая працягваецца, прычым на карысць Расіі. Ну а беларускі рэжым будзе вымушаны зноў безагаворачна вярнуцца да канцэпцыі «варожай Украіны». Натуральна, расійская прапаганда адразу кінулася на поўную моц раскручваць трагедыю пад Бранскам.
Але ж было нямала нагод пераканацца — дзеля сваіх правакацый Крэмль не шкадуе нават уласных грамадзян. Што ўжо казаць пра чужых.
Усё гэта ніяк не выключае верагоднасці ўдару па беларускім аўтобусе ўкраінскага дрона. Магчыма, па памылцы, магчыма — у выніку наўмыснай дэзінфармацыі. Толькі ніякіх больш-менш відавочных выгод ад гэтай трагедыі для Украіны няма. Адны страты.
«Паводзім сябе спакойна»
Падобна, амбівалентнасць сітуацыі ўсведамляюць і ў Мінску. І «жорстка рэагаваць» адразу там, здаецца, не маюць намеру.
Учора, па гарачых слядах, МЗС Беларусі рашуча асудзіў «атаку на грамадзянскі аўтобус, які перавозіў беларускіх грамадзян, у тым ліку дзяцей», расцаніўшы інцыдэнт як «чарговы акт тэрарызму супраць мірнага насельніцтва».
У заяве, распаўсюджанай прэс-сакратаром ведамства Русланам Варанковым, ад украінскага боку патрабуюць «вычарпальных тлумачэнняў». Аднак прамых абвінавачванняў на адрас Украіны ў тэксце няма. А патрабаванне ад Кіева тлумачэнняў выглядае цалкам лагічным.
Сёння ў МЗС быў выкліканы часовы павераны ў справах Украіны Іван Навіцкі. Яму была ўручана нота пратэсту. Беларускі бок зноў запатрабаваў ад Кіева вычарпальных тлумачэнняў і правядзення расследавання.
Аляксандр Лукашэнка ўчора інцыдэнт з аўтобусам пад Бранскам ніяк не каментаваў.
А на сённяшняй нарадзе па карэкціроўцы мерапрыемстваў плана будаўніцтва і развіцця Узброеных сіл палітык павёў сябе даволі стрымана. Ён заявіў, што беспілотнік, які ўдарыў па аўтобусе з беларускімі дзецьмі ў Бранскай вобласці РФ, быў украінскім. Але пры гэтым падкрэсліў: «Мы не спяшаемся рабіць нейкія высновы». І даручыў узяць расследаванне на кантроль.
У сваім выступленні Лукашэнка нават прывёў аргументацыю ўкраінскага боку, які сцвярджае, што ў момант трагедыі не наносіў удараў па Бранскай вобласці. А таксама публічна згадаў версію пра магчымую правакацыю з боку Расіі.
«Як украінцы кажуць, яны нам далі адказ на нашы прэтэнзіі: “Многія купляюць гэтыя беспілотнікі”. Гэта значыць, гэта не мы, гэта нехта купіў, а можа быць, нейкая правакацыя, аж да таго, што гэта ледзь не расіяне нанеслі падобны ўдар. Але некаторыя рэчы ўжо сёння вядомыя», — заявіў ён.
Але гэтыя «ўжо вядомыя рэчы», мяркуючы па ўсім, пакуль не дазваляюць прыйсці да адназначных высноў пра трагедыю.
«Мы чуем заявы, апраўданні, розныя версіі. Але нам патрэбна ісціна. І мы чакаем гэтай ісціны або рэальнага, справядлівага, сумленнага адказу ад украінскіх дзяржаўных службоўцаў і ваенных людзей. Мы ўсё роўна ўсталюем гэтую праўду. Гэта не будзе вялікай праблемай», — паабяцаў Лукашэнка.
І хоць затым беларускі палітык параўнаў інцыдэнт з беларускім аўтобусам з ударам па інтэрнаце ў Старабельску (Расія абвінавачвае Украіну ў атацы студэнцкага інтэрната і гібелі яго навучэнцаў, а УСУ сцвярджаюць, што наносілі ўдары па штабе падраздзялення «Рубікон» — заўв. Reform.news), ад прамых абвінавачванняў і пагроз на адрас Украіны ён устрымаўся.
Асаблівую ўвагу прыцягнуў адзін фрагмент выступлення палітыка: «Калі нас нехта правакуе і спрабуе, як некаторыя кажуць, уцягнуць у вайну, думаю, што гэта дрэнна абыдзецца тым, хто спрабуе гэта зрабіць. Мы паводзім сябе спакойна. Камусьці не падабаецца, што Беларусь — спакойная дзяржава. Таму вось гэта ўсё і адбываецца».
Гучыць даволі двухсэнсоўна. Бо калі ў атацы на аўтобус вінаватая Украіна, то навошта гэтыя няпэўныя «нехта»? Што ж, нельга выключаць, што Лукашэнка выдатна ведае, хто менавіта спрабуе ўцягнуць яго ў вайну. А вось стопрацэнтнай упэўненасці ў віне Украіны ў сувязі з падзеямі пад Бранскам у яго няма.
У цэлым выглядае так, быццам беларускі рэжым заняў даволі ўзважаную пазіцыю і не спяшаецца, зламаўшы галаву, «вестіся» на бранскі інцыдэнт. Падобна, Лукашэнка вырашыў узяць тайм-аўт і паспрабаваць як след разабрацца ў дэталях трагедыі, што адбылася.
«Трэба пасядзець дома»
Паказальна, што і Лукашэнка, і беларускія дзяржаўныя органы, і прапаганда пасля трагедыі з аўтобусам асаблівы акцэнт робяць не на прызначэнні вінаватых, а на тым, што грамадзянам нашай краіны не варта выязджаць у рэгіёны, якія могуць падвяргацца ўкраінскім ударам.
На гэта звяртае ўвагу МЗС Беларусі, падкрэсліваючы «абавязковасць безумоўнага выключэння выезду грамадзян у зоны канфліктаў, баявых дзеянняў і сумежныя з імі рэгіёны».
Пра гэта ж казаў Лукашэнка, прапаноўваючы узяць пад дзяржаўны кантроль арганізаваныя паездкі дзяцей за мяжу. Перасцярог палітык і дарослых.
«Не хачу тут нікога асуджаць, але папрасіць нашых людзей і асабліва бацькоў, калі мы маем справу з дзецьмі: трэба пасядзець дома гэты час», — заявіў ён.
І хоць назва краіны «Расія» ў заяве МЗС Беларусі замяняецца эўфемізмамі кшталту «зоны канфліктаў» і «баявых дзеянняў», цалкам відавочна, куды і ад якіх паездак рэжым прапануе ўстрымацца.
Нядзіўна, што і гомельскія ўлады цяпер на ўсе галасы ўскладаюць адказнасць за маршрут аўтобуса з дзецьмі, які пацярпеў у Бранскай вобласці, на прыватнага перавозчыка. Магчыма, так яно і было. А магчыма, прызначылі стрэлачніка, на якога ў выніку спішуць уласныя памылкі.
Аднак папярэджанне ўстрымацца ад паездак у РФ выглядае своечасовым. Знаходзяцца яшчэ ў Беларусі персанажы, якія імкнуцца паехаць на адпачынак у Крым, на чарнаморскае ўзбярэжжа РФ. Скарыстаўшыся пры гэтым больш кароткім маршрутам паблізу межаў з Украінай.
З аднаго боку, з-за палітычнай сітуацыі беларусы абмежаваныя ў выбары маршрутаў для адпачынку. З другога — такія падарожжы звязаныя з безумоўнай рызыкай для жыцця. Што і паказала гісторыя з аўтобусам пад Бранскам.
Да таго ж розныя актары расійскай «мяккай сілы» на чале з «Рассупрацоўніцтвам» наўпрост і ўскосна стымулююць падобныя паездкі. У тым ліку для арганізаваных груп. Спыніць або хаця б звесці да мінімуму іх актыўнасць на гэтым кірунку — прамы абавязак дзяржавы, якая адказвае за бяспеку сваіх грамадзян.
А тое, што фокус увагі, відавочна, наўмысна зрушаны з абвінавачванняў Украіны на гэтыя пытанні, таксама дэманструе неадназначнае стаўленне беларускага рэжыму да бранскага інцыдэнту. І гэтая стрыманая пазіцыя здольная засцерагчы ад паспешлівых высноў і неабдуманых рашэнняў.
А там хто ведае, у якой з версій трагедыі пад Бранскам пераканаюць Лукашэнку «рэальны, справядлівы, сумленны адказ ад украінскіх дзяржаўных службоўцаў і ваенных людзей» і прадстаўленая расіянамі доказная база.
Падпішыцеся на наш тэлеграм-канал «Reform.news: Самае цікавае»
***
Меркаванні і ацэнкі аўтара могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Reform.news
