Сёння на Сусветным эканамічным форуме ў Давосе адбылася цырымонія падпісання статута заснаванага прэзідэнтам ЗША Дональдам Трампам Савета міру. Наколькі запрашэнне ў Савет Аляксандра Лукашэнкі адпавядае чаканням беларускага палітыка і ці сапраўды ён атрымаў тое, чаго хацеў?
Далёкая Газа
Стварэнне Савета міру па Газе прадугледжвалася ў апублікаваным у верасні 2025 года Комплексным плане Дональда Трампа па спыненні вайны ў сектары. Ён прадугледжваў часовае перадаванне Газы пад міжнароднае кіраванне, на чале якога і будзе стаяць Савет.
У лістападзе мінулага года ААН сваёй рэзалюцыяй ухваліла план прэзідэнта ЗША і вітала стварэнне Савета міру. Задача гэтага органа, як заяўляў Белы дом, — «адыгрываць найважнейшую ролю» у выкананні 20 пунктаў плана «у пераходзе сектара ад канфлікту да міру і развіцця». Узначаліў Савет асабіста прэзідэнт Трамп.
У студзені ў складзе Савета былі створаны «Устаноўчы выканаўчы савет», які зоймецца інвестыцыямі і дыпламатычнымі кантактамі на высокім узроўні, і «Выканаўчы савет Газы», які будзе курыраваць працу Нацыянальнага савета па каардынацыі дзеянняў у Газе — структуры, што займаецца аднаўленнем сектара.
Дзіўнае запрашэнне
Як паведамляла выданне Axios, Дональд Трамп запрасіў далучыцца да створанага ім Савета міру лідараў 58 дзяржаў. Сярод іншых запрашэнне атрымаў і Аляксандр Лукашэнка. Гэтай падзеі ў Мінску невымоўна ўзрадаваліся, а дакумент аб далучэнні беларускі палітык падпісаў адным з першых — на той момант пра рашэнне падтрымаць ініцыятыву Трампа паведамілі лідары толькі нешматлікіх дзяржаў.
Сёння на цырымоніі ў Давосе подпісы пад статутам Савета паставілі сам прэзідэнт ЗША і прысутныя на цырымоніі лідараў краін, якія прынялі запрашэнне. Сярод іх Аргенціна, Арменія, Азербайджан, Бахрэйн, Балгарыя, Венгрыя, Іарданія, Інданезія, Казахстан, Косава, Пакістан, Парагвай, Катар, Узбекістан, Марока, Манголія. Турцыя, ААЭ і Саудаўская Аравія былі прадстаўлены на ўзроўні міністраў і прадстаўнікоў МЗС. Аказалася ў гэтай кампаніі і Беларусь — па даручэнні Лукашэнкі ў цырымоніі прыняў удзел пасол нашай краіны ў Швейцарыі Аляксандр Ганевіч.
Саветнік, якая прымала ўдзел у Сусветным эканамічным форуме, Святланы Ціханоўскай Франак Вячорка заявіў, што Лукашэнка хацеў асабіста прысутнічаць на падпісанні дакументаў Савета міру сёння, «аднак не склалася і дарэмна стараўся».
Чаму «не склалася», Вячорка не растлумачыў, аднак можна ўявіць, што бачыць Лукашэнку ў Давосе арганізатары форуму не захацелі. Калі так, гэта паказальна. У прынцыпе, на першы погляд уяўляецца, што беларускі палітык у заснаваным Савеце апынецца не больш чым «вясельным генералам». І запрошаны ён туды выключна для колькасці — зразумела, што чым больш дзяржаў прадстаўлена ў Савеце, тым больш уражліва будзе выглядаць гэтая арганізацыя. Пра «кошт пытання» сведчыць і той факт, што ў апублікаваным Белым домам спісе краін, якія ўдзельнічаюць у новым аб’яднанні, амерыканцы пераблыталі Беларусь з Бельгіяй.
Падобна, Лукашэнка і сам выдатна разумее, што ва ўсталяванні міру на берагах Міжземнага мора ён мала чым можа паспрыяць. «Што мы там, для Газы моцна дапаможам? Калі і дапаможам, то не вельмі», — наўпрост гаварыў палітык пасля атрымання запрашэння.
Аднак ёсць важнае «але», якое дазваляе Лукашэнку з аптымізмам сачыць за стварэннем Савета міру.
Тое, да чаго імкнуўся Лукашэнка?
У рэзалюцыі ААН, якая ўхваліла стварэнне Савета міру, гаворыцца, што мандат гэтага органа дзейнічае да канца снежня 2027 года і абмежаваны сектарам Газа. Але, падобна, у Дональда Трампа іншае бачанне і іншыя мэты.
Высокапастаўлены амерыканскі чыноўнік заяўляў Axios: «Савет міру не будзе абмежаваны Газай. Гэта будзе Савет міру ва ўсім свеце».
Некалькі дзён таму выданне The Times of Israel апублікавала тэкст статута Савета міру, які, як сцвярджаецца, быў далучаны да разасланых запрашэнняў аб далучэнні да арганізацыі. Вось вытрымка:
«Савет міру — гэта міжнародная арганізацыя, якая імкнецца садзейнічаць стабільнасці, аднаўляць надзейнае і законнае кіраванне і забяспечваць трывалы мір у раёнах, закранутых або тых, што знаходзяцца пад пагрозай канфлікту». Згадак жа пра сектар Газа ў тэксце статута няма наогул.
Падобна, паводле задумы Трампа, створаны ім Савет міру прызначаны займацца не толькі Газай, але і іншымі канфліктамі. У тым ліку, імаверна, і вайной, развязанай Расіяй супраць Украіны.
І гэта на руку Лукашэнку, адна з найважнейшых мэтаў якога — апынуцца за сталом перамоваў пра мір ва Украіне і пра пасляваеннае ўладкаванне нашага рэгіёна. Калі так і адбудзецца — можна канстатаваць: беларускі палітык атрымае тое, да чаго імкнуўся. Менавіта таму запрашэнне ў Савет так важнае для яго.
«Але мяне вабіць тое, што, можа, гэты Савет міру, яго нейкія дзеянні, магчымасці распаўсюдзяцца на іншыя часткі планеты. Перш за ўсё, можа быць, мы па Украіне нешта дапаможам, абмяркуем як-небудзь і прасунуць мір, зможам наблізіць, паўплываць на ўкраінскае кіраўніцтва» — не хаваў сваіх надзей Лукашэнка.
Вышэйшыя, чым калі-небудзь
Перспектывы Савета міру пакуль да канца не ясныя. На дадзены момант, нягледзячы на атрыманыя запрашэнні, да яго не далучыўся шэраг важных сусветных гульцоў — Кітай, Індыя, пераважная большасць краін ЕС і саюзнікаў ЗША па НАТА. Не далучыліся пакуль ні Расія, ні Украіна. А без уцягвання ў працэс гэтых дзяржаў дасягнуць міру ва Украіне Савету будзе няпроста.
Уважліва сочым за Газай, якая стане першым выпрабаваннем для ініцыятывы Трампа. Ад таго, наколькі Савету міру ўдасца дабіцца поспехаў у гэтым рэгіёне, у значнай ступені залежыць будучыня гэтага аб’яднання. А расплясці шматгадовы клубок супярэчнасцяў блізкаўсходняга канфлікту будзе зусім няпроста.
Калі Савет забуксуе, ён рызыкуе паўтарыць лёс «Самміта за дэмакратыю» Джо Байдэна або створанага па ініцыятыве прэзідэнта Францыі Эманюэля Макрона «Еўрапейскага палітычнага супольніцтва», ператварыўшыся ў мала на што ўплывовы «клуб па інтарэсах» для правых палітыкаў і аўтакратаў.
Але калі з Газай справа пойдзе, калі зрухаў у канфлікце паміж Масквой і Кіевам па-ранейшаму не будзе, і Савет міру возьмецца за расійска-ўкраінскую вайну, то Аляксандр Лукашэнка апынецца на кані. Пасля атрыманага ад Трампа запрашэння яго шанцы апынуцца за сталом перамоваў сталі значна вышэйшымі, чым калі-небудзь.
Падпішыцеся на наш тэлеграм-канал «Reform.news: Самае цікавае»
***
Меркаванні і ацэнкі аўтара могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Reform.news
