Экспарт крэатыўнай эканомікі ўжо прыносіць Беларусі мільярд долараў на год. Пра гэта заявіў прэм’ер-міністр Аляксандр Турчын на пленарным пасяджэнні Міжнароднай канферэнцыі па ўмацаванні культурных сувязяў і развіцці крэатыўных і творчых індустрый у Санкт-Пецярбургу.
«Пра крэатыўную эканоміку апошнім часам стала модна гаварыць. Але тэма далёка не новая. Ёсць распаўсюджаны жарт: „Чорны квадрат“ Малевіча намаляваць — справа няхітрая, а вось прадаць яго — гэта было мастацтва сёння. Сёння стала відавочна, што крэатыўная індустрыя — гэта паўнавартасны сектар эканомікі, здольны генераваць высокую дабаўленую вартасць, ствараць новыя працоўныя месцы і ўзмацняць міжнародную канкурэнтаздольнасць у дзяржаўным маштабе.
У гэтай эканамічнай сістэме галоўным таварам выступае не сыравіна, а прадукт чалавечага капіталу і інтэлект, ідэя, якую змаглі манетызаваць і маштабаваць, творчы кантэнт. І тут мы вяртаемся да самых простых ісцін, як заўсёды падкрэслівае прэзідэнт нашай краіны, у нас няма велізарных прыродных рэсурсаў. Галоўнае багацце Беларусі — людзі», — сказаў ён.
Турчын таксама ацаніў уклад крэатыўнай індустрыі ў беларускую эканоміку. Ён ужо дасягнуў 5%.
«Свет уступіў у эпоху, калі кантроль над інтэлектуальнай уласнасцю становіцца важнейшым за кантроль над традыцыйнымі рэсурсамі і нават больш прыбытковым. Паводле ацэнак Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, крэатыўныя тавары і паслугі ўжо фарміруюць больш за 3% сусветнага ВУП, а іх гадавы аб’ём перавышае 2 трлн долараў. Пры гэтым тэмпы росту крэатыўнай эканомікі ўстойліва апярэджваюць сярэднія сусветныя паказчыкі па іншых сектарах.
Уклад крэатыўных індустрый у ВУП нашай краіны па выніках 2025 года дасягнуў 5%. Гэта вышэй за сярэднесусветны ўзровень і сведчыць пра змяненне структуры беларускай эканомікі на карысць эканомікі ведаў, інавацый і нематэрыяльных каштоўнасцей. Паводле даных ЮНКТАД за 2025 год, экспарт крэатыўных паслуг Беларусі ацэньваецца ў 1 млрд долараў. У адносных велічынях Беларусь уваходзіць у топ-3 краін СНД з доляй крэатыўных паслуг больш за 10% у агульным аб’ёме экспарту паслуг. Менавіта экспарт паслуг фарміруе пераважную долю — больш за 65% усяго крэатыўнага экспарту рэспублікі.
Асабліва важна, што ў гэтым сектары, у параўнанні з іншымі галінамі, занятая максімальная доля моладзі ва ўзросце ад 15 да 29 гадоў. У цэлым варта адзначыць, што крэатыўная індустрыя спрыяе вырашэнню комплексу прыярытэтных дзяржаўных задач. Яны ствараюць гнуткія формы занятасці, што актуальна для жанчын з дзецьмі, асоб з абмежаванымі фізічнымі магчымасцямі і жыхароў малых гарадоў. Дарэчы, у крэатыўных сферах мы больш за ўсё назіраем уклад менавіта жаночай паловы чалавецтва», — працягнуў ён.
Лакаматывам беларускай крэатыўнай эканомікі прэм’ер назваў IT-сектар. Ён адзначыў, што ПВТ фарміруе амаль 3% беларускага ВУП.
Другім драйверам крэатыўнай эканомікі ў краіне з’яўляецца індустрыя турызму і гасціннасці. Стаіць задача давесці яе ўклад у ВУП да 4,5%.
«Мы распрацоўваем сістэмныя інструменты падтрымкі мікра-, малых і сярэдніх прадпрыемстваў, якія ў сярэднім фарміруюць 80% усяго крэатыўнага бізнесу. Важным элементам дзяржаўнай падтрымкі ў гэтай сувязі з’яўляюцца падатковыя і фінансавыя стымулы, у тым ліку льготы для арганізацый культуры, падтрымка рамесніцкай дзейнасці, субсідзіраванне кінематографа.
Праектам асноўных напрамкаў рэалізацыі Дагавора аб стварэнні Саюзнай дзяржавы на 2027–2029 гады прадугледжаны тры ключавыя блокі.
Першае — гэта збліжэнне падыходаў да класіфікацыі крэатыўных індустрый і ацэнкі іх укладу ў эканоміку. На пачатку 2026 года Беларусь зацвердзіла пералік зборных груповак крэатыўных індустрый. Расійская і беларуская методыкі ў цэлым падобныя і абапіраюцца на падыходы ЮНКТАД. Іх далейшая гарманізацыя павысіць эфектыўнасць дзяржаўнай палітыкі.
Другое — абмен вопытам у галіне рэгулявання крэатыўнай эканомікі.
Трэцяе — рэалізацыя сумесных культурных і турыстычных праектаў.
На прасторы СНД таксама рэалізуюцца значныя ініцыятывы, якія спрыяюць умацаванню культурных сувязяў. Пагадненне аб сумеснай вытворчасці, якое дазваляе ствараць кінапраект без аглядкі на заходнюю індустрыю. Функцыянаванне нацыянальнага гісторыка-культурнага запаведніка «Нясвіж» у якасці базавай арганізацыі па музейнай справе», — сказаў Турчын.