Пасол Арменіі ў Беларусі Размік Хумаран працягне знаходзіцца ў Ерэване да таго часу, пакуль армянскі бок не атрымае ад Мінска тлумачэнняў або выбачэнняў за выказванні Аляксандра Лукашэнкі пра вайну ў Нагорным Карабаху восенню 2020 года. Пра гэта заявіў старшыня Нацыянальнага сходу Арменіі Рубен Рубінян на пленарным пасяджэнні парламента, паведамляе «Арменпрэс».
Да гэтай тэмы Рубінян звярнуўся пасля таго, як дэпутат апазіцыйнай фракцыі «Моцная Арменія» Эдгар Казаран спытаў намесніка міністра ўнутраных спраў Армена Казарана, як доўга армянскі пасол будзе заставацца ў Ерэване для кансультацый.
Старшыня парламента палічыў фармулёўку і тон пытання недарэчнымі.
«Я ўсё ж хачу працягнуць тэму, якая мяне ўразіла, таму што, як мне здаецца, у гэтай зале адбылося нешта вельмі дзіўнае. Намеснік міністра ўнутраных спраў дакладвае па пытанні, і ў гэтым кантэксце адзін з лідараў “Моцнай Арменіі” з іроніяй пытаецца ў яго: колькі будуць доўжыцца кансультацыі пасла Арменіі ў Беларусі, якога вы выклікалі, скажыце нам, каб мы ведалі», — заявіў Рубінян.
Паводле яго слоў, яго здзівіла, што падобнае стаўленне дэманструе дэпутат армянскага парламента і прадстаўнік найбуйнейшай апазіцыйнай фракцыі.
«Я на месцы, цалкам сур’ёзна, быў уражаны тым, што дэпутат Нацыянальнага сходу Рэспублікі Арменія або найбуйнейшая апазіцыйная фракцыя армянскага парламента могуць так да гэтага ставіцца», — сказаў ён.
Рубінян нагадаў, што Хумаран быў выкліканы з Мінска для кансультацый у чэрвені 2024 года пасля выказванняў Лукашэнкі пра 44-дзённую вайну паміж Арменіяй і Азербайджанам.
«Вы ведаеце, чаму пасол Арменіі ў Беларусі быў выкліканы для кансультацый? Пасля таго як прэзідэнт Беларусі публічна заявіў, што яны разам з Азербайджанам планавалі 44-дзённую вайну. Беларусь — краіна, якая з’яўляецца членам АДКБ, удзельнікам той жа абароннай структуры, што і мы», — заявіў старшыня парламента.
Ён падкрэсліў, што рашэнне пакінуць пасла ў Ерэване стала непасрэднай рэакцыяй армянскіх уладаў на словы Лукашэнкі.
«У адказ на гэта пасол Арменіі ў Беларусі быў выкліканы для кансультацый. І так, гэтыя кансультацыі будуць працягвацца да таго часу, пакуль мы не пачуем тлумачэнняў або выбачэнняў. Усё ясна: менавіта столькі яны і будуць працягвацца», — сказаў Рубінян.
Што сказаў Лукашэнка
Прычынай дыпламатычнага канфлікту сталі заявы Лукашэнкі падчас яго візіту ў Азербайджан у маі 2024 года. Звяртаючыся да прэзідэнта Азербайджана Ільхама Аліева, ён узгадаў іх размовы, якія адбыліся да пачатку баявых дзеянняў у Нагорным Карабаху восенню 2020 года.
«Я яшчэ падумаў, узгадаў нашу размову перад вайной, перад вашай вызваленчай вайной, калі мы філасофскі разважалі за абедам удваіх. Тады мы прыйшлі да высновы, што ў вайне перамагчы можна. Гэта важна. Вельмі важна ўтрымаць гэтую перамогу», — казаў Лукашэнка.
Ён таксама заявіў, што Мінск гатовы дапамагчы Азербайджану ў аднаўленні тэрыторый, якія перайшлі пад кантроль Баку.
У Ерэване яго словы расцанілі як пацвярджэнне таго, што кіраўнік Беларусі загадзя ведаў пра намеры Азербайджана пачаць ваенную аперацыю і падтрымліваў гэтыя планы. Рубінян у сваім цяперашнім выступленні сфармуляваў абвінавачанне яшчэ больш жорстка, заявіўшы, што Беларусь і Азербайджан «разам планавалі» вайну.
Пры гэтым непасрэдна Лукашэнка публічна казаў пра перадваенныя абмеркаванні з Аліевым і пра зробленую імі выснову, што Азербайджан можа перамагчы. Пра сумесную падрыхтоўку канкрэтнага ваеннага плана ён не заяўляў.
Узаемнае адкліканне паслоў
Арменія выклікала Разміка Хумарана ў Ерэван для кансультацый 13 чэрвеня 2024 года. У той жа дзень прэм’ер-міністр Нікол Пашынян абвясціў, што не паедзе ў Беларусь, пакуль краінай кіруе Лукашэнка.
«Заяўляю, што з гэтага часу я больш ніколі не паеду ў Беларусь, пакуль прэзідэнтам там з’яўляецца Аляксандр Лукашэнка. І ў цэлым ніводзін афіцыйны прадстаўнік Арменіі не наведае Беларусь», — сказаў Пашынян у парламенце.
Ён звязваў гэтую пазіцыю не толькі з выказваннямі Лукашэнкі, але і з прэтэнзіямі Ерэвана да Арганізацыі Дагавора аб калектыўнай бяспецы. Пашынян абвінавачваў дзяржавы — удзельніцы АДКБ у тым, што саюзнікі Арменіі не выканалі абавязацельствы па забеспячэнні яе бяспекі і фактычна падтрымлівалі Азербайджан.
У адказ Міністэрства замежных спраў Беларусі выклікала для кансультацый свайго пасла ў Арменіі. У Мінску заявы Пашыняна назвалі спробай адцягнуць увагу ад унутрыпалітычных праблем і падкрэслілі, што Беларусь не мае намеру пагаршаць адносіны з армянскім народам.
Канфлікт праявіўся і ў снежні 2024 года падчас пасяджэння Вышэйшага Еўразійскага эканамічнага савета. Лукашэнка прапанаваў Пашыняну прыехаць на наступную сустрэчу ў Мінск, аднак армянскі прэм’ер адказаў, што возьме ўдзел па відэасувязі. Пасля таго як Лукашэнка прапанаваў прыслаць па яго самалёт, Пашынян нагадаў, што ўжо публічна растлумачыў сваю пазіцыю наконт паездак у Беларусь.
Арменія фармальна застаецца ўдзельніцай АДКБ, аднак замарозіла свой удзел у працы арганізацыі і не накіроўвае прадстаўнікоў на яе пасяджэнні. Ерэван тлумачыць гэта тым, што ваенна-палітычны блок не адрэагаваў належным чынам на звароты армянскага боку падчас супрацьстаяння з Азербайджанам.
Хумаран быў прызначаны паслом Арменіі ў Беларусі ў верасні 2021 года. Пасля выкліку для кансультацый летам 2024-га ён у Мінск не вярнуўся.
