Грамадзянка Беларусі Яна Лявонава (Yana Liavonava) прызнала віну ў ЗША па справе аб незаконных пастаўках авіяцыйных кампанентаў амерыканскай вытворчасці ў Расію. Паводле версіі амерыканскіх уладаў, пасля пачатку поўнамаштабнай вайны супраць Украіны яна ўдзельнічала ў схеме закупкі авіёнікі і абсталявання праз фірмы-пасярэднікі ў Арменіі і іншых краінах, хаваючы канчатковага атрымальніка грузаў.
Пра прызнанне віны 20 мая паведаміла пракуратура акругі Калумбія. 33-гадовая Лявонава, якая ў апошнія гады жыла ў Расіі, прызнала сябе вінаватай перад суддзёй Лорэнам Л. АліХанам (Loren L. AliKahn) у парушэнні Закона аб рэформе экспартнага кантролю ЗША. Прысуд ёй павінны вынесці 10 жніўня 2026 года.
«Кожны, хто лічыць, што можа выкарыстоўваць амерыканскія ланцужкі паставак для ўзбраення нашых праціўнікаў, павінен уважліва паглядзець на тое, што адбылося з Янай Лявонавай, — заявіла пракурор ЗША Піра (Jeanine Ferris Pirro). — Лявонава выкарыстоўвала падстаўныя кампаніі, падробленыя дакументы і замежных пасярэднікаў, каб схаваць незаконны экспарт авіяцыйных кампанентаў амерыканскага паходжання ў Расію. Следчыя адсачылі гэтую схему ў некалькіх юрысдыкцыях і дамагліся прыцягнення яе да адказнасці. Не існуе такой адлегласці, якая магла б абараніць тых, хто пагражае нашым інтарэсам нацыянальнай бяспекі».
Згодна з матэрыяламі справы, схема пачала дзейнічаць у маі 2022 года — неўзабаве пасля расійскага ўварвання ва Украіну. Амерыканскія следчыя сцвярджаюць, што Лявонава разам з саўдзельнікамі з ЗША і Арменіі закупляла ў амерыканскіх дыстрыб’ютараў авіяцыйныя электронныя сістэмы і іншыя кампаненты для самалётаў, а затым арганізоўвала іх перапраўку ў Расію без ліцэнзій Міністэрства гандлю ЗША.
Для абыходу экспартных абмежаванняў выкарыстоўваліся кампаніі ў Арменіі, на Мальдывах і ў іншых юрысдыкцыях. У дакументах, як сцвярджае абвінавачанне, наўмысна ўказваліся ілжывыя канчатковыя карыстальнікі і пункты прызначэння абсталявання. Плацяжы праходзілі ў доларах ЗША праз замежныя банкаўскія рахункі і рахункі ў Злучаных Штатах.
Амерыканскія ўлады не называюць кампанію, для якой прызначаліся пастаўкі, аднак указваюць, што гаворка ідзе пра былога працадаўцу Лявонавай — арганізацыю, уключаную ў санкцыйны спіс Entity List Міністэрства гандлю ЗША. У гэты пералік уносяць кампаніі, якія, на думку Вашынгтона, дзейнічаюць насуперак інтарэсам нацыянальнай бяспекі і знешняй палітыкі ЗША. Паводле версіі следства, камплектуючыя выкарыстоўваліся для абслугоўвання або эксплуатацыі прыватных самалётаў.
Лявонава была затрыманая ў Францыі і ў лістападзе 2025 года экстрадаваная ў ЗША. Першапачаткова ёй прад’явілі больш шырокі набор абвінавачанняў — у тым ліку ў кантрабандзе, адмыванні грошай і махлярстве супраць ЗША. Пасля пагаднення са следствам яна прызнала віну па абвінавачанні, звязаным з парушэннем экспартнага заканадаўства.
У расследаванні ўдзельнічалі ФБР, а таксама падраздзяленні Бюро прамысловасці і бяспекі (BIS) Міністэрства гандлю ЗША ў Атланце і Нью-Ёрку. Амерыканскія ўлады асобна падзякавалі Францыі за садзейнічанне ў экстрадыцыі абвінавачанай.
