Прызначаючы сёння новага міністра прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Максіма Лысенку, Аляксандр Лукашэнка абвясціў пра намер перадаць гэтаму ведамству Дзяржаўную інспекцыю аховы жывёльнага і расліннага свету. Тую, якая цяпер падпарадкоўваецца непасрэдна Лукашэнку. І якую ўзначальвае Юрый Тэртэль, малодшы брат магутнага старшыні КДБ Івана Тэртэля. А цяпер пытанне — ці можна з гэтага факта рабіць далёкасяжныя высновы?
«Што тычыцца вашага міністэрства, вы разумееце, што ёсць прапанова падключыць да вас яшчэ і інспекцыю па ахове жывёльнага і расліннага свету, якая непасрэдна была ў падпарадкаванні прэзідэнта», — паведаміў Лукашэнка Максіму Лысенку.
Пасля гэтага палітык пусціўся ў дзіўныя разважанні пра тое, што інспекцыя стваралася ім у свой час, каб «навесці парадак у краіне», паколькі Лукашэнку «турбавала сітуацыя з браканьерствам».
«Але пытанне не ў гэтым, што інспекцыя сёння не патрэбная, і мы яе, як некаторыя кажуць, зліваем Міністэрству прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя. Нічога падобнага. <…>. Мы не робім нейкіх рэзкіх рухаў, нават калі бачым, што недзе нечага трэба або кагосьці аб’яднаць. <…> Інспекцыя як выконвала, так і будзе выконваць сваю ролю.
Не важна, дзе яна будзе знаходзіцца — у Міністэрстве прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя ці ж яна наўпрост будзе падпарадкавана прэзідэнту. Няма неабходнасці наўпрост падпарадкоўваць прэзідэнту гэтую структуру, таму што там у нас парадак. Так, ёсць розныя факты. І браканьерства ёсць, тут няма пра што нават гаварыць. Але ў параўнанні з іншымі дзяржавамі, у тым ліку квітнеючага Захаду, у нас тут прыстойны парадак. Але яшчэ раз падкрэсліваю: дзе б ні была гэтая інспекцыя, яна будзе займацца сваімі пытаннямі, і я ад гэтага не адступлю», — працягнуў Лукашэнка.
Агучанае з вуснаў палітыка абгрунтаванне не выглядае пераканаўчым. Па сутнасці, так і засталося незразумелым, навошта перападпарадкоўваць гэтае ведамства Мінпрыроды. Тым больш што кампетэнцыі Дзяржаўнай інспекцыі аховы жывёльнага і расліннага свету застануцца нязменнымі. Да таго ж, як адзначыў Лукашэнка, канчатковае рашэнне яшчэ не прынята. Ёсць тыя, хто «за», і тыя, хто «супраць». Аднак, паколькі ідэя перадачы інспекцыі Мінпрыроды была вынесена на публіку, можна зрабіць выснову, што сам палітык усё ж мае намер яе перападпарадкаваць.
Але з пункту гледжання супрацоўнікаў Дзяржаўнай інспекцыі аховы жывёльнага і расліннага свету, не кажучы ўжо пра яе кіраўніцтва, перападпарадкаванне — відавочнае паніжэнне статусу. Можна сказаць, плювок у душу, сапраўднае прыніжэнне. Таму наўрад ці гэтая падзея ўзрадуе цяперашняга начальніка Дзяржінспекцыі Юрыя Тэртэля, які займае сваю пасаду з чэрвеня 2018 года. Бо адна справа — падпарадкоўвацца непасрэдна Лукашэнку. І зусім іншая — атрымаць сабе ў начальнікі міністра прыроды, апынуўшыся ў статусе яго намесніка. І не факт, што першага.
Тым больш што Юрый Тэртэль — не абы-хто, а родны брат старшыні КДБ Івана Тэртэля. Начальніка адной з галоўных каральных далоняў рэжыму. Асоба набліжаная. Таму сітуацыю, з пункту гледжання канспіралогіі, можна разглядаць і як паніжэнне для цэлага «клана Тэртэляў». Бо паніжэнне аднаго можа апынуцца намёкам для другога.
Зрэшты, не будзем інспіраваць сенсацыю на роўным месцы. Рашэнне перадаць Дзяржаўную інспекцыю аховы жывёльнага і расліннага свету ў вядзенне Мінпрыроды цалкам можа мець выключна тэхнакратычныя прычыны. Напрыклад, каб у міністэрства з’явіўся свой «сілавы орган», што дазволіць у поўнай меры і без ціхага сабатажу на месцах дабівацца выканання выдадзеных ім прыродаахоўных прадпісанняў. Пры жаданні можна прыдумаць і дзясятак іншых тлумачэнняў.
Але тут бясспрэчна іншае — эпоха «клана Тэртэляў» і не толькі, схіляецца да заняпаду. Таму самы час нешта перафарматаваць у сістэме, перападпарадкаваць, урэзаць ці, наадварот, дадаць паўнамоцтваў. Каб не давялося гэтым займацца пры новых насельніках высокіх кабінетаў. Каб з самага пачатку не прыніжаць перападпарадкаваннем і паніжэннем тых, хто прыйдзе на змену цяперашнім. А крыўды і засмучэнні тых, хто сыходзіць, ужо мала цікавяць Лукашэнку. Яны — практычна спісаны матэрыял.
Зрэшты, нічога асабліва нечаканага ў гэтым няма. Лукашэнка ўжо неаднаразова анансаваў змену пакаленняў ва ўладзе.
І гэта, верагодна, закране цэлы шэраг кіраўнікоў вышэйшага звяна ў беларускай сістэме. А ў першую чаргу — высокапастаўленых сілавікоў. Справа тут не толькі і не столькі ва ўзросце, хоць Івану Тэртэлю хутка ўжо 60, а гранічны ўзрост знаходжання на службе для генерал-лейтэнанта ў Беларусі — увогуле 55 гадоў. Яго брату, Юрыю, цяперашняму кіраўніку Дзяржаўнай інспекцыі аховы жывёльнага і расліннага свету, 60 споўніцца ў наступным годзе. І камандуючаму ўнутранымі войскамі генерал-маёру Мікалаю Карпянкову праз пару месяцаў будзе 58. Вядома, Лукашэнка можа працягнуць тэрмін службы, але кардынальна гэта мала што зменіць. Так, дасць фору на пару-тройку гадоў.
Паколькі ў найбліжэйшы час, скажам, да 2030 года ўключна, Лукашэнку вельмі выгадна ўзяць і пазбавіцца ўсёй гэтай гвардыі. Каб падысці да чарговых «выбараў» з абноўленай камандай. Або ж «спаліць» цяперашнюю ў агні «выбарчай кампаніі», замяніўшы яе свежымі тварамі. Каб пакінуць за гэтай камандай шлейф рэпрэсій, катаванняў, здзекаў з суайчыннікаў і іншых непрывабных дзеянняў.
З гэтага не вынікае, што плеяду цяперашніх генералаў дэманстратыўна асудзяць за злачынствы супраць уласнага народа. Проста адправяць на пенсію, а тых, хто маладзейшы, — амбасадарамі куды далей. Зусім не вынікае і тое, што тыя, хто прыйдзе ім на змену, апынуцца лепшымі, дабрэйшымі або сумленнейшымі. Не кажучы ўжо пра тое, што Лукашэнка і яго рэжым раптам вырашаць паводзіць сябе інакш, паставіўшы на ручнік машыну рэпрэсій.
Гэта азначае толькі тое, што на тых, хто сыходзіць, вельмі зручна будзе «зліць» хаця б частку негатыву, які назапасіўся ў беларускім грамадстве. Прыбраць з вачэй далоў тых, у каго рукі ў крыві вышэй за локці. Тым самым зрабіўшы выгляд, нібыта з прыходам новых твараў нешта зменіцца да лепшага. Глядзіш, нехта і купіцца на гэты танны трук.
Таму цяпер самы час правесці касметычную, а то і больш сур’ёзную пераналадку дзейнай сістэмы. Актуалізаваць яе без аглядкі на амбіцыі старой гвардыі, якой нядоўга засталося займаць свае крэслы. Іх час фактычна ўжо прабіў. Як гаворыць прымаўка, «усякай гародніне свой час». І час цяперашніх на зыходзе.
Падпішыцеся на наш тэлеграм-канал «Reform.news: Самае цікавае»
***
Меркаванні і ацэнкі аўтара могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Reform.news
