Выбары ў Каардынацыйную раду ўсё бліжэй, а жадаючых паўдзельнічаць у іх паменшала. Але калі як дзейны орган КР шэраг палітычных актараў не задавальняе, то і магчымасць змяніць існуючы расклад павінна забяспечыць якраз удзел у кампаніі.
«Не бачым магчымасці»
Ну што ж, мінус адзін. Віктар Бабарыка абазначыў пазіцыю Аргкамітэта сваёй партыі «Разам» — «пасля неаднаразовага і дэталёвага абмеркавання прынята рашэнне аб няўдзеле нашай партыі ў вясновых выбарах» у Каардынацыйную раду.
Шчыра кажучы, гэта падобна на адступленне да пачатку генеральнай бітвы. Хоць забі — не пакідае адчуванне, што партыя «Разам» папросту спалохалася верагоднага пройгрышу і вырашыла загадзя выйсці з гульні.
Цяжка не пагадзіцца з Юрыем Губарэвічам — аргументы, прыведзеныя ад імя партыі «Разам», выглядаюць не пераканаўча.
«Мы лічым, што перад тым, як удзельнічаць у выбарах у КР, неабходна змяніць прынцыпы фарміравання і ўзаемадзеяння ўсіх інстытуцыянальных органаў дэмакратычных сіл у эміграцыі, на базе парламенцка-прэзідэнцкай рэспублікі, якія забяспечваюць незалежнасць, празрыстасць і падсправаздачнасць усіх гэтых інстытуцый», — піша Бабарыка.
«Аднак хіба не прасцей зрабіць гэта, удзельнічаючы ў працэсе? Каардынацыйная рада — адзін з трох падпісантаў Пратакола аб узаемадзеянні ОСЦ-АПК-КР. Атрымаць прыкметную колькасць месцаў у КР, узняць пытанне аб пераглядзе Пратакола. Я не разумею, як гэта можна зрабіць звонку», — апануе яму Губарэвіч.
Гучыць лагічна. Калі не задавальняе цяперашні расклад — перамагай у галасаванні і змяняй яго. А як паўплываць на працэс звонку? Ставіць палкі ў колы з боку пры любой магчымасці?
«У цяперашні момант мы не бачым магчымасці забяспечыць эфектыўнасць КР і адпаведна мэтазгоднасці сваёй дзейнасці ў яго межах», — дадаў Бабарыка.
Паспрабую падвесці вынік зробленай заявы. Генеральная лінія бачыцца так: у тым выглядзе, у якім сёння функцыянуе КР, Бабарыку і яго прыхільнікаў гэты орган не задавальняе. Трэба зрабіць яго «правільным», і тады яны, магчыма, пагодзяцца ўдзельнічаць у яго працы. Удакладненне «на базе парламенцка-прэзідэнцкай рэспублікі» дазваляе меркаваць, што ў такой КР павінна быць значна больш паўнамоцтваў і ўплыву на дзейнасць Офіса Святланы Ціханоўскай. Гэта значыць там трэба скараціць, а КР дадаць. Тады стане добра.
КР варта месы
У мяне, дарэчы, таксама нямала пытанняў да КР. І да мэтаў-задач гэтага органа, і да фармату яго працы. Што гэта сёння? Протапарламент? Пясочніца для росту маладых палітыкаў? Дыскусійная пляцоўка?
Але ў той жа час ёсць і разуменне таго, што гэтая структура важная. Як мінімум — у выглядзе рынга, на якім прадстаўнікі розных плыняў у беларускіх дэмсілах будуць вучыцца дамаўляцца і знаходзіць кампрамісы. У межах тых паўнамоцтваў і прадстаўніцтва, якія ім дадзены выбаршчыкамі.
Можна доўга іранізаваць на тэму таго, што на папярэдніх выбарах у КР прагаласавалі крыху больш за шэсць тысяч чалавек. Але нават гэта — маштаб немалога сацапытання. І тыя, хто вырашыў рызыкнуць, прагаласаваць, нягледзячы на рэпрэсіі і пагрозы рэжыму, зрабілі свой выбар. Пайшлі на сур’ёзную рызыку. Аддалі галасы тым палітычным сілам, дзейнасць якіх, на думку выбаршчыкаў, адпавядае іх чаканням.
Я згодны з тым, што КР трэба «перапрыдумаць». Але хто гэта павінен зрабіць? Як гэта можа адбыцца без удзелу як вядучых палітыкаў, так і грамадскасці? Было б выдатна, калі б у выбарах узялі ўдзел знакавыя фігуры. Хацелася б бачыць у спісах Паўла Севярынца, Міколу Дзядка, Змітра Дашкевіча. І каманду Віктара Бабарыкі, і яго асабіста. І Андрэя Саннікава, і Валерыя Цапкалу, і многіх іншых. Каб у выніку ўбачыць, каго ж усё ж падтрымаюць беларусы. Няхай нават тыя самыя шэсць тысяч найбольш актыўных. Нават так ужо паказальна. Хаця ўдзел знакавых асоб сам па сабе мог бы павысіць цікавасць да кампаніі. Але частцы гэта не цікава. Частка баіцца прайграць. Прозвішчы ў калонках «не жадаючых» і «тых, хто баіцца» пастаўце самі. У мяне ёсць меркаванне з гэтай нагоды, але я не маю намеру нікому яго навязваць.
У многіх з пералічаных розныя погляды на стратэгію і тактыку. Але якраз удзел у кампаніі і дазволіць вызначыць лідараў. І дазволіць ім паўплываць на існуючае становішча спраў, калі так вырашыць большасць.
Унутры замест вонкі
Парламенцка-прэзідэнцкая рэспубліка — таксама план. Магчыма, нават нядрэнны. Незразумела іншае — хто яе павінен ствараць? Мяркуецца, што Святлана Ціханоўская сама выйдзе і абвесціць — неяк занадта шмат у мяне паўнамоцтваў, перадаю іх КР, паколькі партыя «Разам» у цяперашняй парадыгме ўдзельнічаць у выбарах не жадае?
Так, на думку партыі Бабарыкі, павінен выглядаць працэс стварэння парламенцка-прэзідэнцкай рэспублікі? Сядзем на ўзбочыне і пачакаем, пакуль яна не створыцца сама сабой? Пакуль нехта не сфарміруе камфортныя для нас умовы, каб мець магчымасць пакіраваць? Але ж прыход у КР сіл, якія падтрымліваюць, напрыклад, такую трансфармацыю, і дазволіў бы яе рэалізаваць з большай верагоднасцю.
А так што на выхадзе? Выбары ў КР так ці інакш адбудуцца. Хтосьці з шасці выбарчых суб’ектаў, што падалі дакументы, атрымае больш галасоў, хтосьці менш. Але тыя, хто не ўдзельнічае, так і застануцца ўбаку. Праўда, у па-свойму камфортнай абстаноўцы — можна крытыкаваць, ні за што не адказваючы.
Але — адмова ад палітычнай барацьбы на ўласна беларускім палітычным полі прадугледжвае адмову ад канкурэнцыі і на знешнім контуры? Ці ўсё ж не?
Тут, як уяўляецца, і хаваецца адзін з галоўных выклікаў, перад якім сёння стаяць беларускія дэмсілы. Ёсць шлях стварэння протаінстытутаў. Гэта значыць балансаванне сістэмы, амбіцый адзін аднаго па ўзгодненых і загадзя агавораных правілах. Інструментам якога і павінна стаць КР. На другім полюсе — небяспека трансфармацыі ў бясконцыя «персаналісцкія суполкі». У нездаровую канкурэнцыю не на ўнутраным беларускім, а на знешнім, міжнародным палітычным полі. Стварэнне атмасферы хаосу і наяўнасці непераадольных супярэчнасцей у вачах замежных палітыкаў, якія да гэтага часу падтрымліваюць беларусаў.
І гэта ў выніку можа знішчыць усіх, а не толькі Офіс.
Падпішыцеся на наш тэлеграм-канал «Reform.news: Самое интересное»
***
Меркаванні і ацэнкі аўтара могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Reform.news
