У краінах Еўрапейскага саюза за два дні былі затрыманыя два грамадзяніны Беларусі па так званых «чырвоных апавяшчэннях» Інтэрпола, ініцыяваных беларускім бокам.
Як паведамілі ў ініцыятыве Partyzanka, позна ўвечары 13 снежня на інфалінію паступіў званок ад супрацоўніцы польскай паліцыі. У Польшчы быў затрыманы грамадзянін Беларусі, у дачыненні да якога пры праверцы спрацавала апавяшчэнне Інтэрпола па запыце беларускіх уладаў. Мужчына ўзгадаў кантактны нумар ініцыятывы, і яму дазволілі пагутарыць з яе прадстаўнікамі. Тыя, у сваю чаргу, растлумачылі супрацоўніцы польскай паліцыі кантэкст сітуацыі.
Паведамляецца, што ў мужчыны ёсць статус міжнароднай абароны. Пасля правядзення ўсіх праверак і рашэння пракурора ён быў вызвалены на наступны дзень.
На наступны дзень, пасля вызвалення першага затрыманага, стала вядома пра яшчэ адзін выпадак — затрыманне грамадзяніна Беларусі ў Румыніі таксама па лініі Інтэрпола. Вядома, што мужчына пакінуў Беларусь каля чатырох гадоў таму пасля вызвалення і, парушыўшы ўмовы нагляду, выехаў у Польшчу па гуманітарнай візе, не звяртаючыся па міжнародную абарону. У цяперашні час ён знаходзіцца пад арыштам. Паўторнае судовае пасяджэнне прызначана на панядзелак, пасля чаго стане вядомы яго далейшы лёс.
У ініцыятыве падкрэслілі, што падобныя выпадкі не з’яўляюцца адзінкавымі. У якасці прыкладу прыводзіцца сітуацыя мінулага года, калі ў грамадзяніна Беларусі пры афармленні новага віду на жыхарства ў адной з краін ЕС спрацавала «чырвонае апавяшчэнне» Інтэрпола, ініцыяванае беларускай бокам у 2023 годзе. Мужчына быў затрыманы і дастаўлены ў паліцыю, а затым у акруговую пракуратуру. Нягледзячы на адсутнасць у яго статусу міжнароднай абароны, у выніку яго вызвалілі, ён падаў заяву на абарону, а праз паўгода суд прызнаў недапушчальнай яго перадачу беларускім уладам з-за рызыкі палітычнага пераследу.
Як адзначае Partyzanka, такія запыты ў Інтэрпол — адзін з інструментаў транснацыянальных рэпрэсій, якія рэжым выкарыстоўвае супраць беларусаў, што ўцяклі ад пераследу ў іншыя краіны. Запыты часта афармляюцца не па відавочна палітычных артыкулах, а пад выглядам эканамічных або «хуліганскіх» парушэнняў, каб схаваць палітычную матывацыю. Запыты могуць выглядаць як Red Diff — тэрміновае апавяшчэнне, якое распаўсюджваецца хутчэй праз унутраныя каналы ў канкрэтныя краіны і не адлюстроўваецца ў адкрытай базе Інтэрпола. Таксама выкарыстоўваецца Red Notice, інфармацыя пра якое звычайна бачная на сайце Інтэрпола. Акрамя таго, рэжым наўпрост накіроўвае запыты аб затрыманні ў некаторыя краіны, абыходзячы Інтэрпол.
Паводле даных ініцыятывы, нават пасля рашэння мясцовага суда аб недапушчальнасці экстрадыцыі апавяшчэнне Інтэрпола — незалежна ад таго, Red Notice гэта ці Red Diff — не анулюецца аўтаматычна. Яно працягвае дзейнічаць да таго часу, пакуль дзяржава, якая ініцыявала запыт, не адкліча яго або пакуль Інтэрпол не прыме рашэнне аб яго зняцці ў адпаведнасці са сваімі правіламі. У сувязі з гэтым захоўваецца рызыка паўторных затрыманняў у іншых краінах. Для мінімізацыі такіх рызык неабходна асобна звяртацца ў Інтэрпол з запытам аб выдаленні адпаведных даных.
У Partyzanka звяртаюць увагу, што грамадзянам Беларусі, якія пакінулі краіну па палітычных прычынах і не аформілі міжнародную абарону, рэкамендуецца не адкладаць падачу адпаведных заяў. Паводле слоў праваабаронцаў, апавяшчэнне Інтэрпола можа з’явіцца раптоўна — нават праз некалькі гадоў пасля выезду з краіны — і прывесці да затрымання за межамі Беларусі.
