Рэжым актыўна дабівае тое жывое, што яшчэ заставалася ў краіне. Усё, што яшчэ давала глыток свежага паветра грамадству, задушанаму рэпрэсіямі. Забараніўшы папулярныя брэнды Honar, Ragna і LSTR Adzieńnie, ён зрабіў не толькі чарговы крок па знішчэнні нацыянальнай беларускай ідэнтычнасці. Гэта і недвухсэнсоўны адказ тым, хто працягвае рабіць стаўку на нейкую «нармалізацыю».
Шчыра кажучы, навіны пра закрыццё Honar, Ragna і LSTR, якія выпускаюць адзенне і аксесуары з нацыянальным беларускім каларытам, што з’явіліся амаль адначасова, зусім не здзівілі. Хутчэй здзівіла тое, што ўсе гэтыя гады яны працягвалі працаваць у краіне.
Логіка таталітарызму простая і бязлітасная — забаронена ўсё, што афіцыйна не загадана да выканання. Дайшлі рукі і да вытворцаў адзення, якія папулярызавалі беларускую культуру.
На жаль, прадказальна. А каб ні ў каго не ўзнікла сумненняў, што іх ліквідацыя не выпадковасць, а працяг планамернай зачысткі, рэжымныя прапагандысты Азаронак і Гігін удосталь патанцавалі на касцях любімых многімі беларусамі брэндаў.
Закрылі «таму, што вы гэта любілі», — не хаваў сваёй урачыстасці адзін. «Мы ўсё разумеем і ўсё бачым. Гэтыя спробы сказаць: «Ну калі ж ужо ўлада супакоіцца? У іх траўма 20-га года. Ці будзе адліга?» Будзе вам па галаве адліга. Будзем вынішчаць да канца», — кпіў другі.
Ну і што ў выніку? Знішчэнне брэндаў адзення і аксесуараў ніяк не паўплывае на сістэму каштоўнасцей, на стаўленне да рэжыму і да рэпрэсій, якія ён чыніць, сотняў тысяч беларусаў. Любіць уладу, Гігіна з Азаронкам і прадукцыю якога-небудзь «Камінтэрна» яны ад гэтага больш не стануць. Таму прапаганда і шалее, і пырскае слінай уперамешку з атрутай. Гэта злосць ад уласнага бяссілля. Хоць бязлітасна зарэзаным брэндам ад гэтага, вядома, не лягчэй.
Але ўсё не так проста. Бо ўсё сказанае датычыцца людзей, якія ўжо сфармаваліся. Складаней з галовамі маладых, якім цяпер яшчэ з дзіцячага садка ўліваюць у вушы «рускамірскія» ўстаноўкі. Менавіта за іх і вядзецца бітва. На гэта і разлічаны намаганні рэжымнай прапаганды, якую дзеячы культуры справядліва назвалі «праграмай па знішчэнні ўсяго беларускага». Гэта доўгатэрміновая, а таму небяспечная гісторыя, бо рэжым мае намер праіснаваць як мінімум яшчэ дзясятак-другі гадоў.
Рэжым гуляе ўдоўгую. Страціўшы кантроль над свядомасцю значнай часткі грамадства, ён апрацоўвае наступныя пакаленні. У яго распараджэнні шырокі інструментарый, магчымасці і бюджэты. Здавацца ён не мае намеру і гатовы ісці на крайнія меры, што ўжо неаднаразова дэманстраваў.
У святле гэтага варта паразважаць пра стратэгію і тактыку дзеянняў у адказ. Бо не здарыцца заўтра цуд. І паслязаўтра таксама. Прапагандысты ў чарговы раз далі адназначны адказ тым, хто яшчэ спадзяецца на нейкія «адлігі», «дыялогі» і іншыя шчыліны для «нармалізацыі» адносін з рэжымам. «Будзе вам адліга па галаве» — што яшчэ трэба для дакладнай ідэнтыфікацыі сістэмы каардынат, у якой сёння знаходзіцца лукашэнкаўская Беларусь? І якую рэжым відавочна мае намер закансерваваць на гады наперад.
З умоўнымі «адлігамі» — умоўнымі таму, што цяжка называць так перыяды, калі ў турмах, хай і ў меншай колькасці, усё роўна адбывалі пакаранне палітычныя апаненты рэжыму, — яны ўжо нагуляліся. І выдатна ўсвядомілі наступствы нават мінімальнага паслаблення павадкоў. Яшчэ раз падстаўляцца не стануць. І гэтая ўстаноўка нават не маскіруецца, яна агрэсіўна дэманструецца. Менавіта таму, што яны «ўсё бачаць». І разумеюць, што без рэпрэсій асуджаныя. Знішчаецца любое іншадумства. Любая, нават гіпатэтычная пагроза. Гісторыя з брэндамі Honar, Ragna і LSTR — яшчэ адно таму пацвярджэнне.
Таму ніякага адкату не прадугледжваецца. Менавіта з гэтай устаноўкі і трэба зыходзіць. Рэпрэсіі будуць распаўзацца ўшыркі і ўглыб, як ракавая пухліна. Нават выйшаўшы на плато, можна вельмі доўга рухацца па ім у розных кірунках.
Зразумела, што ад усведамлення гэтага лягчэй не становіцца. Даўно назапасілася стомленасць. Вельмі хочацца нарэшце ўбачыць святло ў канцы гэтага бясконца доўгага тунэля.
Хочацца перамен да лепшага. Час ідзе, і жыццё мінае. Як тут не паддацца ілжывым ілюзіям і надзеям на хуткае вырашэнне праблемы? Ды што там мы, нават Упраўленне па справах замежнікаў Польшчы, адмаўляючы беларусам у міжнароднай абароне, перакананае, што з выбараў 2020 года прайшло цэлых шэсць гадоў, чарговыя адбыліся ў 2025 годзе, а таму «маштабы рэпрэсій супраць пратэстоўцаў відавочна змяншаюцца з кожным годам». Польскім чыноўнікам таксама не верыцца, што цемра можа доўжыцца так доўга, і іх даводзіцца ў гэтым пераконваць. Нам жа, непасрэдным удзельнікам падзей, яшчэ складаней прыняць суровую рэчаіснасць.
Але нам пра яе перыядычна нагадваюць. Новымі імёнамі ў спісах палітвязняў. Новымі арыштамі і крымінальнымі справамі. Крыкамі азаронкаў і гігіных. Знішчэннем усяго, што дарагое. Усяго, што рэжым лічыць небяспечным і проста лішнім. Не стануць яны ўласнаручна падпілоўваць ножкі пад сваім тронам. Давайце зыходзіць з рэалій, нават калі яны не адпавядаюць нашым «хацелкам». Нам таксама давядзецца працаваць удоўгую.
Падпішыцеся на наш тэлеграм-канал «Reform.news: Самае цікавае»
***
Меркаванні і ацэнкі аўтара могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Reform.news
