Прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі падчас выступлення на памятным богаслужэнні ў Віленскім кафедральным саборы, прысвечаным гадавіне паўстання 1863–1864 гадоў, надаў асаблівую ўвагу сітуацыі ў Беларусі, заявіўшы пра тое, што Еўропа і свет павінны былі падтрымаць беларускі народ у 2020 годзе. Ён таксама падзякаваў беларускім добраахвотнікам і выказаў упэўненасць, што Беларусь будзе ў еўрапейскай сям’і.
Выступаючы ў прысутнасці прэзідэнтаў Літвы Гітанаса Наўседы і Польшчы Караля Наўроцкага, а таксама кіраўніцы Аб’яднанага пераходнага кабінета Святланы Ціханоўскай, Зяленскі адзначыў, што паўстанне 1863 года пацвердзіла агульнасць лёсаў украінцаў, палякаў, літоўцаў і беларусаў. Паводле яго слоў, незалежнасць гэтых народаў магчымая толькі пры сумесных намаганнях.
«Гітанас, Караль — спадары прэзідэнты, Дыяна, Марта, Алена — дарагія нашы першыя дамы, Святлана — і ўся каманда вольнай Беларусі, дарагія сябры — народы, якія так блізкія адзін аднаму і чыя блізкасць мае такое вялікае значэнне для ўсёй нашай Еўропы. Сёння мы ўсе сабраліся тут, у Вільні, каб ушанаваць памяць і падзякаваць за смеласць удзельнікам Паўстання 1863 года. Паўстання, якое пацвердзіла: наша прызначэнне, наш лёс — лёс быць разам. А наш поспех — украінцаў, палякаў, літоўцаў, беларусаў — можа быць толькі агульным поспехам. Роўна настолькі, наколькі мы разам, мы можам быць незалежнымі», — заявіў украінскі лідар.
Прэзідэнт Украіны адзначыў, што каштоўнасці, за якія змагаўся Кастусь Каліноўскі, па-ранейшаму застаюцца актуальнымі для беларускага грамадства.
«Беларусь і цяпер вымушана існаваць як расійскае генерал-губернатарства. Цяпер, праз столькі гадоў пасля Кастуся Каліноўскага, усё, за што ён змагаўся, застаецца актуальным для Беларусі, хоць для Украіны, Літвы і Польшчы гэта ўжо спрацавала. І гэта актуальна не проста таму, што ён меў рацыю, а таму, што сапраўдную незалежнасць і сапраўдную абарону жыцця беларусам яшчэ трэба здабыць. Пакуль што беламу шпіцу Лукашэнкі пакінута больш правоў, чым народу Беларусі — на жаль», — сказаў ён.
Зяленскі падкрэсліў, што ў 2020 годзе ў Беларусі быў шанец змяніць сітуацыю, аднак міжнароднай падтрымкі тады аказалася недастаткова, а залежнасць Мінска ад Масквы толькі ўзмацнілася.
«Быў шанец у 2020 годзе гэта змяніць — і, я ўпэўнены, яшчэ будзе такая магчымасць. Але тады падтрымкі Беларусі было проста недастаткова, а сёння ўсе мы адчуваем, як стала цяжэй, даражэй і значна небяспечней для ўсіх — з-за залежнасці Беларусі ад Масквы. Залежнасці, якая не змяншаецца», — адзначыў ён.
Ён таксама заявіў, што Расія выкарыстоўвае тэрыторыю Беларусі ў вайне супраць Украіны — у тым ліку для запуску ўдарных беспілотнікаў, забеспячэння сувязі для атак і ваеннага ціску на Еўропу.
«Аператары расійскіх рэактыўных „шахедаў“ працуюць супраць Украіны таксама з тэрыторыі Беларусі. Сувязь для ўдараў падтрымліваецца з Беларусі. Расія выкарыстоўвае Беларусь як палігон для шантажу Еўропы і свету „Арэшнікамі“. Прамысловасць Беларусі працуе на расійскую вайну, а гандлёвыя сувязі дапамагаюць Пуціну набываць кампаненты, якія неабходныя для пабудовы пагрозы ўсім у Еўропе.
Таму для Еўропы крытычна важна не страціць ні адзін з народаў, якія жывуць у свабодзе. Таму для Еўропы крытычна важна не губляць час. Таму ўсе мы ў Еўропе павінны кожны дзень працаваць дзеля моцнай Еўропы», — падкрэсліў ён.
Паводле яго слоў, сённяшняя пагроза, якая паходзіць з тэрыторыі Беларусі, магла б не ўзнікнуць, а сама гісторыя рэгіёна склалася б інакш, калі б беларускія пратэсты 2020 года атрымалі дастатковую падтрымку з боку Еўропы і міжнароднай супольнасці.
«Паўстанне беларусаў павінна было перамагчы ў 2020 годзе — каб сёння адтуль не было пагрозы. Еўропа і свет павінны былі падтрымаць народ, які паўстаў, — і гісторыя была б іншай, больш бяспечнай. Тое ж самае мы можам сказаць пра паўстанне 1863 года і пра іншыя выступленні народаў, якія не былі падтрыманыя іншымі дзяржавамі недзе побач. У канчатковым выніку гісторыя карае тых, хто застаецца ўбаку», — заявіў ён.
Зяленскі правёў паралель паміж падзеямі 2020 года і Студзеньскім паўстаннем 1863 года, падкрэсліўшы, што лёс многіх нацыянальна-вызваленчых рухаў вырашаўся не толькі мужнасцю саміх народаў, але і гатоўнасцю суседніх дзяржаў прыйсці ім на дапамогу.
«У значнай ступені войны ХХ стагоддзя былі вынікам абыякавасці моцных гэтага свету ў ХІХ стагоддзі. Вайна Расіі супраць Украіны і іншыя расійскія войны — супраць Малдовы, супраць Чачні, супраць Грузіі — усё гэта наступствы абыякавасці — да праўды нашых народаў, да праўды, якую людзі адчуваюць, і абыякавасці, якую праявілі ключавыя дзяржавы свету ў канцы савецкай эпохі 1990-х і на пачатку ХХІ стагоддзя, калі з Расіяй, на „перазагрузку“ з Расіяй, якая на самой справе стала „перагрузкай“ для ўсіх нас», — сказаў украінскі лідар.
Ён адзначыў, што падтрымка Украіны з боку Польшчы, Літвы, краін Балтыі, Паўночнай і Цэнтральнай Еўропы, а таксама Германіі, Францыі, Вялікабрытаніі, дзяржаў Паўднёвай Еўропы, Румыніі і Малдовы носіць беспрэцэдэнтны характар і накіраваная не толькі на абарону Украіны, але і на захаванне бяспекі ўсёй Еўропы.
«І наш выклік не ў тым, каб адзінства было эфектыўным на сто адсоткаў, не на палову, не на некалькі месяцаў у годзе, не да чарговых выбараў у той ці іншай краіне, а на сто адсоткаў эфектыўным. Не настолькі, колькі не шкада. Не настолькі, колькі можам, — а столькі, колькі трэба. Так, каб пагроз для Еўропы і для кожнага з нашых народаў проста больш не было», — заклікаў ён.
Прэзідэнт Украіны звярнуўся да беларускага народа, назваўшы яго еўрапейскім і падкрэсліўшы, што Беларусь мае будучыню ў аб’яднанай, вольнай і мірнай Еўропе.
«І я хачу сказаць асобна народу Беларусі: вы — еўрапейскі народ, які будзе разам з усімі нашымі народамі ў аб’яднанай, вольнай Еўропе. У Еўропе мірнай. У Еўропе моцнай. І вас не сцерці. Нас усіх не сцерці», — падкрэсліў ён.
Зяленскі падзякаваў беларускім добраахвотнікам, якія ваююць на баку Украіны, адзначыўшы іх унёсак як у абарону Украіны, так і ў гістарычны шанец для самой Беларусі.
«Пакаленні да нас змагаліся, каб былі мы. Нашы людзі змагаюцца, каб нашы дзеці і ўнукі, і іх дзеці, і ўнукі былі і жылі. Жылі ў міры. Каб значэнне меў не адзін чалавек недзе там на троне ў Расіі, а кожны з нашых народаў, кожны з нашых людзей, таму што гэта еўрапейскае правіла — людзі маюць значэнне, нацыі маюць значэнне, культуры маюць значэнне. Расія значэння не мае, бо той, хто супраць народаў, гістарычна заўсёды прайграе», — падсумаваў ён.
