Міжнародны камітэт па расследаванні катаванняў у Беларусі апублікаваў новае грамадскае расследаванне падзей у Кастрычніцкім РУУС Мінска ў першыя дні пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года.
Яно заснавана на 52 глыбінных інтэрв’ю з былымі затрыманымі, медыцынскіх заключэннях і фотадоказах і ўпершыню выбудоўвае цэласную карціну таго, што адбывалася ў перыяд з 7 па 13 жніўня, а таксама называе імёны адказных за злачынствы асоб.
У ходзе расследавання праваабаронцы прыйшлі да высновы, што гвалт у Кастрычніцкім РУУС насіў мэтанакіраваны характар.
«У расследаванні прыводзяцца доказы збіцця затрыманых пры «прыёмцы», практыка прымусовага ўтрымання затрыманых у балючых позах (шматгадзіннае стаянне на каленях, фіксацыя тварам у бетонную падлогу або каля сцяны), што накіравана на фізічнае знясіленне і злом волі чалавека.
Намі зафіксаваны факты псіхалагічнага ціску і пагроз расстрэлам, якія стваралі ў затрыманых адчуванне поўнай прававой неабароненасці», — заяўляе Міжнародны камітэт па расследаванні катаванняў у Беларусі.
Асобная ўвага ў расследаванні надаецца прававой кваліфікацыі дзеянняў сілавікоў.
Аналіз фактаў дае падставы сцвярджаць, што тое, што адбывалася ў Кастрычніцкім РУУС — частка свядомага і шырокамаштабнага нападу на грамадзянскае насельніцтва, што дазваляе кваліфікаваць дадзеныя дзеянні як злачынствы супраць чалавечнасці паводле сэнсу міжнароднага права.
Ніжэй прыводзім некаторыя паказанні затрыманых з расследавання:
«Рукі за спінай, ногі скрыжаваныя — на каленях стаіш і галава ў падлогу. Стаялі мы так вельмі доўга, думаю не менш чым гадзіну, таму што калі мне сказалі ўставаць, устаць я не змог, змог, таму што ногі зацяклі так, што я іх увогуле не адчуваў».
«Білі дручкамі, кулакамі, нагамі. У асноўным білі па спіне. Мне некалькі разоў дасталася па галаве. Потым, пасля таго, як выйшаў, звярнуўся ў БСМП, паставілі ЗЧМТ мне, закрытую чэрапна-мазгавую траўму».
«У каго выяўлялі татуіроўкі, білі па гэтым месцы, дзе татуіроўка. У каго нейкія бранзалеткі: там белы або штосьці яшчэ, таксама білі. Бранзалет на руцэ — па руцэ».
«Кожны другі чалавек быў збіты, прычым вельмі моцна. …там былі людзі ўсе сінія-чырвоныя, бардовыя — менавіта дручкамі збітыя, з вялікімі бланшамі пад вачыма. …Яны ў твар білі людзей, не саромеючыся. Тыя, у каго былі нейкія вышыванкі або штосьці такое, яны былі ўсе распаласаваныя 10 хлопцы».
«Пакуль мы ляжалі тварам у падлогу, адзін з людзей казаў, што яму дрэнна, што ў яго праблемы з сэрцам, і каб выклікалі людзі хуткую, але яго проста білі, каб ён маўчаў».
«Нам прынеслі пратаколы, у якіх у кожнага было па два артыкулы. “Хуліганства”, нібыта крычалі на ўчастку, размахвалі рукамі, прыставалі да выбаршчыкаў, выклікалі на нас супрацоўнікаў міліцыі. Мы не супакоіліся, “супраціўляліся супрацоўнікам міліцыі”, спрабавалі ўцячы — гэта быў другі артыкул. На кожнага па два артыкулы, ва ўсіх пад капірку аднолькавыя».
«Мы сядзелі ў кабінеце, і гэты пратакол я бачыла, як ён складаўся. Ён складаўся пад капірку: капіраваць, уставіць. І так усе людзі. У нас ва ўсіх былі аднолькавыя артыкулы, гэта 17.1 — дробнае хуліганства і 23.4 — гэта непадпарадкаванне супрацоўніку пры выкананні».
«Там далей нейкія пытанні задавалі, і потым адзін чалавек, “звер” або як яго назваць, падышоў, проста стаў на мяне, на абедзве нагі стаў і так хадзіў, мяў мяне нагамі, каб балюча было».
«Цябе заводзяць, ставяць перад гэтай камерай, ну, кідаюць, дакладней, на падлогу. Зноў жа крычаць: “Навошта ты ўпаў? Ты што, п’яны?”. Потым як-небудзь падымаюць. Ты на камеру называеш імя, прозвішча, імя па бацьку, кажаш, што адбылося, пры якіх абставінах затрымалі».
