Аляксандр Лукашэнка лічыць, што беларуская эканоміка знаходзіцца на ваенным становішчы. Яна сутыкаецца з “сур’ёзнейшым прэсам” і з Усходу, і з Захаду. Пра гэта ён заявіў, заслухоўваючы справаздачу ўрада аб працы эканомікі ў 2025 годзе і перспектывах на новы год.
«Як вы разумееце, мерапрыемства сёння не носіць урачысты характар. Вельмі хацеў бы, каб яно было рабочым.
Усе вы разумееце, я таксама, мы знаходзімся ў вельмі складанай, прынамсі няпростай, сітуацыі. І з усходу, і з захаду пад сур’ёзнейшым прэсам. Я кажу пра эканоміку. Хаця і палітыка яна і ёсць выражэнне эканомікі ў канцэнтраваным выглядзе, як казалі класікі.
Проста не будзе. Для таго мы і ёсць, як нас называюць — эліта, самыя падрыхтаваныя і інфармаваныя людзі. І ў любой сітуацыі мы павінны працаваць і выдаваць вынік”, — сказаў ён, адкрываючы мерапрыемства.
Лукашэнка падкрэсліў, што час для эканомікі цяпер амаль ваенны.
“Час амаль ваенны. Чаму? Эканоміка стала рэальным полем бою. Эканамічнымі інструментамі дасягаюцца мэты класічнай вайны: адабраць рэсурсы, выклікаць сацыяльныя пратэсты, прымусіць выконваць не нашы правілы — жыццё па іншых правілах”, — дадаў ён.
Перад пачаткам нарады Белстат апублікаваў даныя аб ВУП Беларусі ў студзені. Ён склаў 23,3 млрд рублёў і скараціўся на 1,2% у параўнанні з аналагічным перыядам мінулага года. Прамысловая вытворчасць у студзені ўпала на 3,4%. Лукашэнка таксама адзначыў спад у прамысловасці.
“Увесь год у гэтай найважнейшай сферы ішоў устойліва запаволены трэнд, у другім паўгоддзі спрацавалі з адмоўнай дынамікай 98,2%. Студзень 2026 года — яшчэ мінус 3,4%. У складанай сітуацыі знаходзіцца палова апрацоўчай прамысловасці. На ключавым расійскім рынку толькі Мінпрам не дабраў у мінулым годзе 1 млрд долараў. Усе яго прадпрыемствы ў чырвонай зоне. Назіраем падзенне выпуску ключавых тавараў”, — сказаў ён.
Трэба адзначыць, што ў суботу прэм’ер-міністр Аляксандр Турчын правёў нараду аб выкананні ў студзені 2026 года даведзеных планавых паказчыкаў па вытворчасці і экспарце прамысловай прадукцыі. Па яе выніках ён даручыў узмацніць кантроль за выкананнем паказчыкаў. На нарадзе былі заслуханы справаздачы не толькі кіраўнікоў міністэрстваў і ведамстваў, але і асобных прадпрыемстваў. Дырэктары даклалі аб прычынах падзення вытворчасці ў студзені. Даручана забяспечыць аб’ёмы ў лютым не ніжэйшыя за студзеньскія, а таксама нарасціць іх на працягу першага квартала.
Лукашэнка звярнуў увагу на тое, што вынікі ў сельскай гаспадарцы таксама не ідэальныя.
“На фоне добрага ўраджаю агульны вынік сельскай гаспадаркі не нашмат лепшы, чым годам раней. Пры гэтым сельгасарганізацыі спрацавалі з тэмпам 102,7%. То-бок наш курс на буйна-таварную гаспадарку ў цэлым правільны. Вырасла жывёлагадоўля (103%), забяспечаны рэкордны экспарт прадуктаў харчавання — 10 млрд долараў. Але непрымальная сітуацыя з падзяжом, хранічная запазычанасць сельгасарганізацый змазваюць гэтыя выніковыя вынікі”, — сказаў ён.
Лукашэнка канстатаваў праблемы з экспартам і вяртаннем валютнай выручкі.
“Гандаль таварамі на экспарт амаль увесь мінулы год горшы за папярэдні. З адмоўных значэнняў выбраліся толькі ў лістападзе–снежні. І, здавалася б, можна ганарыцца вынікам — выканалі экспартны план пяцігодкі. Вось толькі заданні па экспарце канкрэтных тавараў, якія вы самі ж сабе ўстанаўліваеце, у мінулым годзе не выкананы нават напалову”, — сказаў ён, адзначыўшы, што ёсць факты, калі ў фізічных пастаўках губляюцца рынкі, кульгаюць аналіз і планаванне.
“Уся ваша абаротка ў валютнай выручцы! Зарабляйце і вяртайце грошы ў краіну”, — сказаў ён.
“Мы трацім значныя сумы на стымуляванне экспарцёраў, кожны міністр замацаваны за канкрэтнымі краінамі, каб паглыбляць з імі кааперацыю і пашыраць тавараабарот. А вынік? Дзе ён?”, — працягнуў Лукашэнка.
Ён звярнуў увагу на невыкарыстаны патэнцыял Азіі, Афрыкі і Амерыкі.
“Маючы ўстойлівыя эканамічныя і сяброўскія сувязі ў Азіі, Афрыцы, Лацінскай Амерыцы, на Блізкім Усходзе, пастаўляем туды толькі пятую частку нашага экспарту. Вось дзе сапраўдны рэзерв для яго нарошчвання”, — дадаў ён.
Паводле яго слоў, МЗС падрабязныя экспартныя задачнікі па таварах і краінах распрацавала і давяла да ўсіх кіраўнікоў. МЗС таксама было даручана тэрмінова перакінуць дыпламатаў з Захаду на Усход. Лукашэнка таксама падкрэсліў, што праца на экспарт — персанальная задача прэм’ер-міністра і яго намеснікаў.
Знайшлося ў прамове Лукашэнкі і месца для папрокаў Нацбанку.
“У матрыцы задач вертыкалі ўлады большасць з іх у чырвонай зоне (ВУП, экспарт, інфляцыя, запасы на складах, узровень затрат і гэтак далей)!” — сказаў ён.
На яго думку, урад недастаткова паглыбляецца ў галіновыя праблемы і сітуацыю на прадпрыемствах.
“Аддаеце перавагу знаходзіцца разам з Нацбанкам у эйфарыі макраэканамічнай стабільнасці?” — спытаў ён.
Лукашэнка кінуў яшчэ адзін папрок канцэрнам. Паводле яго слоў, яны не займаюцца зніжэннем затрат.
“Кожны другі міністр іх не толькі не знізіў, але і нарасціў. У “Беллегпрама” “прыбаўка” амаль 5%. І гэта пры тым, што яго склады затавараны амаль на чатыры месяцы працы наперад. У “Беллесбумпрама” — плюс 6%. Мінпрам дадаў 2,5%”, — сказаў ён.
Ён лічыць, што зніжэннем затрат не займаецца і ўрад.
“Гэтая тэма ў прынцыпе сышла з парадку дня ўрада. Ці вы забыліся, што, акрамя “рынку”, існуюць і такія эканамічныя паняцці?” — сказаў ён.
Лукашэнка нагадаў пра працу над павышэннем якасці тавараў. Ён паскардзіўся, што тавары, удастоеныя Знака якасці, недастаткова прасоўваюцца.
Ён таксама не задаволены імпартам. Паводле яго слоў, масава імпартуюцца аўтобусы (больш за 500 адзінак), грузавыя машыны (больш за 7,5 тыс. адзінак), дарожная і будаўнічая тэхніка (1623 адзінкі).
“Толькі па гэтых таварах можаце запісаць сабе ў мінус амаль 400 млн долараў!” — сказаў ён.
“Пры мадэрнізаваных “Камволі” і льнокамбінаце працягваем завозіць тканіны-аналагі (яшчэ мінус амаль 35 млн долараў). Дарэчы, па канцэрне “Беллегпрам” гэта паўсюдная карціна. Доля айчынных тавараў легпрама на ўнутраным рынку — менш за 10%, затое паток імпарту тавараў лёгкай прамысловасці вырас амаль на траціну”, — працягнуў ён.
“Дзе вашы стратэгіі, агрэсіўныя механізмы абароны, рэклама, маркетынг? Губляць свой рынак — гэта злачынства. За пяць гадоў доля айчынных тавараў на ўнутраным рынку знізілася з 60% да 54%”, — канстатаваў Лукашэнка.
Акрамя таго, пакуль не паведамлялася аб падпісанні дакументаў аб умовах паставак расійскага газу ў 2026 годзе, хаця адпаведныя праекты ўжо ўхвалены Аляксандрам Лукашэнкам, а ўрад упаўнаважыў на іх падпісанне віцэ-прэм’ера Віктара Каранкевіча.
