Учора спыняў працу пункт пропуску «Красный Камень» на расійска-беларускай мяжы. Як паведамлялася, адбылося гэта з-за ўдару БПЛА. Здзіўляе не столькі тое, што вялікагрузы былі атакаваныя на даўно ўжо небяспечным участку дарогі, колькі маўчанне афіцыйнага Мінска, які пакуль ніяк не адрэагаваў на інцыдэнт. У чым могуць быць прычыны ўключанага «рэжыму цішыні», і якія версіі можна вылучыць у сувязі з чарговым налётам дронаў на гэты памежны пераход?
Расійскі памежны пункт пропуску «Красный Камень» размешчаны ў Бранскай вобласці на аўтамабільнай трасе А-240. З беларускага боку — М-10, пункт пропуску «Селішча». Да Гомеля адсюль рукой падаць — усяго каля 45 кіламетраў.
Менавіта на гэтым памежным пераходзе ў пачатку ліпеня гэтага года трапіў пад удар беларускі аўтобус, які накіроўваўся з Мінска ў Анапу. Паводле інфармацыі Міністэрства аховы здароўя Беларусі, тады пацярпелі тры чалавекі — два кіроўцы і пасажыр. Пасля інцыдэнту «Красный Камень» таксама прыпыняў працу.
Пры гэтым, калі верыць інфармацыі беларускага ТБ, пад удар беспілотніка тады трапілі і беларускія грузавікі. «Пацярпелі і тры беларускія фуры, адна з якіх згарэла цалкам», — сцвярджалі айчынныя прапагандысты.
А ў чэрвені гэтага года ў Бранскай вобласці РФ пад удар БПЛА трапіў беларускі аўтобус з дзецьмі, якія накіроўваліся на адпачынак у расійскі Геленджык. Праўда, гэта НЗ адбылося не на самой мяжы, а прыкладна на паўдарозе ад яе ў напрамку Бранска. Аднак абодва гэтыя НЗ, хто б за імі ні стаяў (а да гэтага пытання мы яшчэ вернемся), сведчаць пра тое, што паўднёвы ўчастак беларуска-расійскай мяжы ператварыўся ў небяспечны маршрут.
Інфармацыя пра ўчарашнія падзеі супярэчлівая. Як паведамляў расійскі ТГ-канал Shot, украінскі FPV-дрон атакаваў адну фуру, а пацярпелых падчас інцыдэнту няма. Гэтую інфармацыю распаўсюдзілі таксама шэраг расійскіх і беларускіх СМІ.
Аднак учора турэцкае інфармацыйнае агенцтва IHA апублікавала відэа з расійска-беларускай мяжы, знятае, як сцвярджаецца, турэцкімі кіроўцамі. У роліку відаць фуру, якая гарыць на ўзбочыне, а таксама цягач з пашкоджанай кабінай на стаянцы каля мяжы. На відэа кіроўца кажа, што ўдар быў нанесены не па адным, а па некалькіх грузавіках.
«Яны ўдарылі па машыне, машына гарыць. <…> На нашых вачах сюды ўдарыў дрон. Гэта трэцяя або чацвёртая машына, па якой ударылі», — кажа на відэа кіроўца.
Паводле інфармацыі IHA, у выніку ўдару ёсць загінулыя і параненыя — грамадзяне Ірана і Беларусі.
Выданне Ensonhaber цытуе двух кіроўцаў, якія сталі відавочцамі ўдару. Адзін кажа, што дроны трапілі ў два іранскія аўтамабілі, а затым паразілі беларускую фуру. Ён таксама заяўляе, што былі параненыя двое беларускіх вайскоўцаў.
«Мы ехалі з боку Расіі праз памежны пераход Гомель. Калі мы афармлялі дакументы, пачалася атака ўкраінскіх дронаў. Два іранскія аўтамабілі цалкам узарваліся. Калі мы спрабавалі ўратавацца, яны трапілі ў беларускую машыну, якая ехала перад намі», — сцвярджае кіроўца.
Паводле слоў яшчэ аднаго відавочцы, атака пачалася каля 7 раніцы, калі кіроўцы спалі.
Калі верыць словам турэцкіх кіроўцаў, учарашняя атака БПЛА ў беларуска-расійскім памежжы мела сур’ёзныя наступствы. Таму здзіўляе зацягнутае маўчанне адпаведных структур з беларускага боку.
Маўчыць МЗС Беларусі і высокапастаўленыя чыноўнікі. Маўчаць прапагандысцкія рэсурсы. Маўчыць пра інцыдэнт на памежным пераходзе і яго закрыццё сайт Дзяржпагранкамітэта.
І гэта дзіўна, калі зыходзіць з таго, што ў выніку ўдару дрона пацярпеў не толькі айчынны вялікагруз, але і, як сцвярджаюць відавочцы, раненні атрымалі беларускія вайскоўцы.
На БелТА і рамонт у пункце пропуску «Брэст», і латвійская аперацыя «Пярэварацень» на мяжы з нашай краінай. А пра пераходы «Красный Камень» і «Селішча» — маўчок.
Дарэчы, маўчыць і іранскі бок. А зусім нядаўна Тэгеран гучна абвінавачваў Кіеў у нападзе на гандлёвае судна ў Каспійскім моры. Пагражаў ударамі ў адказ. А цяпер патрабуе ад Кіева кампенсацыі за інцыдэнт. Затое ў выпадку з нібыта іранскімі фурамі на IRNA таксама цішыня.
Маўчыць і Кіеў. Ніякіх пацверджанняў або абвяржэнняў наконт налёту, хоць у выпадку з беларускімі аўтобусамі Генштаб УСУ адразу ж назваў «ілжывымі і сфабрыкаванымі». Маўчыць камандуючы Сіламі беспілотных сістэм УСУ Роберт «Мадзьяр» Броўдзі, які нярэдка на сваёй старонцы ў Facebook дае справаздачу аб паспяховых атаках украінскіх БПЛА на важныя мэты.
Можа, у страху вочы вялікія, і турэцкія кіроўцы бачылі тое, чаго не было насамрэч? Або ж нешта дадумалі ў сваіх расказах? Фура, якая згарэла, на відэа адна, пашкоджанне кабіны цягача магло быць наступствам удару па ёй. Ахвяры таксама маглі прымроіцца ад спалоху.
Што ж, прымем гіпербалізацыю таго, што адбылося, турэцкімі кіроўцамі за адну з магчымых версій. Але не будзем выключаць і іншыя. Бо пацярпелыя бакі могуць быць зусім не зацікаўленыя ў тым, каб прыцягваць да інцыдэнту залішнюю ўвагу. І ў кожнага з іх на тое могуць быць свае прычыны.
Ці маглі УСУ нанесці ўдар па вялікагрузах на беларуска-расійскай мяжы? Выключаць такую магчымасць нельга. Асабліва калі дапусціць, што іранскія фуры перавозілі груз, прызначаны для патрэб расійскай арміі. Перавозкай «ваенных грузаў з удзелам Ірана» прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі тлумачыў і нядаўні налёт на іранскае судна ў Каспійскім моры.
Беларуская фура і ўвогуле магла трапіць пад удар выпадкова. На стаянках і ў чэргах на мяжы вялікагрузы стаяць даволі шчыльна. У выпадку атакі беспілотніка на адзін цягач з паўпрычэпам выбух з вялікай доляй верагоднасці пашкодзіць і суседнія.
Інфармацыя пра тое, што Іран аказвае Расіі дапамогу пастаўкамі ўзбраенняў і кампанентаў, ужо не раз аказвалася ў цэнтры ўвагі. Калі іранскія грузавікі сапраўды перавозілі важны груз, УСУ цалкам маглі скарыстацца нагодай і знішчыць яго. Гэтую версію таксама не будзем скідаць з рахункаў.
У такім выпадку Іран можа маўчаць, каб лішні раз не афішаваць сваю дапамогу арміі РФ. Ды яшчэ, магчыма, звязаную з перавозкай нейкіх падсанкцыйных тавараў з адной з заходніх краін — знішчаныя вялікагрузы маглі ехаць і з якой-небудзь краіны ЕС. Наўпрост сцвярджаць гэта ў нас няма падстаў, але і цалкам выключаць такую магчымасць не варта. Адзін-два грузавікі ўсё ж не карабель, страты для іранскага рэжыму неістотныя. А кіроўцаў Тэгерану не шкада, як і ўсяго ўласнага народа, які ўлады краіны тысячамі забівалі падчас акцый пратэсту.
Для Украіны гэта таксама радавая акцыя ў рамках вайны, якая ідзе. Абвінавачваць украінцаў у нанясенні такіх удараў не выпадае — краіна абараняецца ад агрэсіі. У тым ліку ўдарамі па лагістыцы ворага.
У такім выпадку маўчанне і Ірана, і Украіны цалкам вытлумачальнае. Але чаму на тое, што адбылося, ніяк не рэагуе афіцыйны Мінск?
На ўдар беспілотніка па пасажырскім аўтобусе з дзецьмі, якія накіроўваліся ў Геленджык, Аляксандр Лукашэнка адрэагаваў даволі стрымана. У адрозненне ад расійскіх спікераў, якія імгненна і адназначна абвінавацілі Украіну, беларускі палітык заявіў, што не спяшаецца рабіць якія-небудзь высновы.
Так, ад Украіны запатрабавалі тлумачэнняў, уручылі ноту пратэсту часоваму паверанаму. Але ў цэлым рэакцыя Мінска звялася да таго, што не трэба ездзіць у небяспечнае памежжа. І ад Бранскай вобласці РФ лепш трымацца далей.
На пасяджэнні Савета Бяспекі ААН, прысвечаным атацы на беларускі аўтобус з дзецьмі, пастаянны прадстаўнік Беларусі пры ААН Валянцін Рыбакоў заявіў, што яе здзейсніў БПЛА ўкраінскай вытворчасці. Разам з тым пастаянны прадстаўнік Беларусі не стаў сцвярджаць, хто менавіта атакаваў аўтобус.
Прыкладна гэтак жа беларускі бок павёў сябе і падчас другога інцыдэнту з аўтобусам. «Аўтобус беларускі не выбраны спецыяльна для, скажам так, мэты паражэння. Гэта аўтобус, які выпадкова перамяшчаецца па тэрыторыі Бранскай вобласці, і дрон, які выпадкова ўпаў па дарозе паміж дзвюма трасамі», — заявіў тады дзяржсакратар Савета Бяспекі Беларусі Аляксандр Вальфовіч.
То-бок і ў тым, і ў другім выпадку беларускі рэжым пастараўся не абвастраць адносін з Украінай. Не каментуюцца, прынамсі, па гарачых слядах і ўчарашнія падзеі з налётам на фуры.
Магчыма, зусім не таму, што рэжым баіцца канфліктаваць з Кіевам. А таму, што ў Мінску падазраюць (а, магчыма, нават і ведаюць), адкуль «растуць вушы» гэтых налётаў. Разумеюць, што гэта расійскія правакацыі, мэта якіх — яшчэ глыбей уцягнуць Беларусь у вайну. Дастаць і запусціць па патрэбных мэтах дроны ўкраінскай вытворчасці — задача для расіян нескладаная. На вайне ў рукі праціўніка трапляе нямала трафеяў. Але можна і прасцей — купіць неабходнае праз падстаўныя замежныя кампаніі.
Пасля другога інцыдэнту з аўтобусам у памежжы мы пісалі — гэтая правакацыя можа аказацца не апошняй. Не прайшло і паўтара месяца.
На карысць гэтай версіі кажа і тое, што расійскія метады ніколі не вызначаліся ахайнасцю. Іранскія фуры таксама ў тэму — логіка расіян можа быць і такой: пакажам Тэгерану злосных украінцаў, няхай нам больш дапамагаюць. Адным БПЛА падстрэлім адразу двух зайцоў — і беларускага, і іранскага.
Масква відавочна падштурхоўвае Лукашэнку актывізавацца і прыняць паўнавартасны ўдзел у вайне. У Мінску гэта бачаць. Але, не маючы магчымасці проста паслаць Крэмль далей, аддаюць перавагу заплюшчваць вочы на тое, што адбываецца. Для ўласнага заспакаення займаючыся пры гэтым бог ведае чым — стварэннем батальённа-тактычных груп з нядбайных чыноўнікаў і спецыялістаў, акадэміяй інтэлектуальных тэхналогій і «амярцвелымі» ўгнаеннямі. Проста як у вядомым фільме: не можаш спыніць эсмінец — шукай гузік.
Пытанне ў тым, як доўга Лукашэнку ўдасца ігнараваць расійскія правакацыі. Калі зыходзіць з версіі, што да гэтых інцыдэнтаў прыклала руку Масква, то на аўтобусах і фурах яна не спыніцца. Хто ведае, якую «крывавую лазню» саюзнічак зладзіць нам увосень? Калі Лукашэнка так і не зразумее «тоўстых намёкаў», а Расія вырашыцца на мабілізацыю і эскалацыю вайны?
Падпішыцеся на наш тэлеграм-канал «Reform.news: Самае цікавае»
***
Меркаванні і ацэнкі аўтара могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Reform.news