Некаторым фігурантам «справы Гаюна» прапануюць адкупіцца ад крымінальнай адказнасці праз «добраахвотныя ўзносы» дзяржаўным арганізацыям, паведамляе праваабарончы цэнтр «Вясна». Прапановы паступаюць на стадыі затрымання або перад судом.
Факты такіх пераводаў далучаюць да матэрыялаў справы як змякчальныя акалічнасці, але невядома, ці ўплываюць яны на прысуд. Паводле інфармацыі праваабаронцаў, абвінавачаным, якія зрабілі ўзносы, прызначалі як «хатнюю хімію», так і пазбаўленне волі.
Пра шырокае прымяненне практыкі «добраахвотных ахвяраванняў» вядома з лета 2025 года. Спачатку палітвязні пісалі сваякам з просьбай заняцца «дабрачыннасцю», затым такія ж просьбы сталі паступаць праз адвакатаў.
«Цяпер жа гэта набыло масавы характар, паколькі дае людзям надзею на змякчэнне прысуду. Раней гэтым у асноўным займаліся сваякі фігурантаў «справы Гаюна», аднак пазней гэтым зацікавіліся і сем’і затрыманых па іншых крымінальных артыкулах», — адзначае «Вясна».
Адзін з фігурантаў «справы Гаюна», сям’я якога зрабіла «дабрачынны ўзнос», расказаў, што яму прызначылі «хатнюю хімію», аднак ён ведае выпадкі, калі пры аналагічных абставінах людзям прызначалі пазбаўленне волі. Яго сям’я зрабіла два «ахвяраванні» — у медыцынскую ўстанову і ў сацыяльную. Паводле яго слоў, сілавікі адкрыта не прапаноўвалі рабіць узносы, але інфармацыя пра ахвяраванні распаўсюджвалася сярод арыштаваных.
Таксама былы палітвязень расказаў, што аднаму чалавеку, затрыманаму нібыта за фінансаванне УСУ, прапанавалі зрабіць ахвяраванне Жыровіцкаму манастыру, а пасля пераводу адпусцілі без узбуджэння крымінальнай справы.
Праваабаронцам вядомы выпадак, калі затрыманага па «справе Гаюна» прымусілі зрабіць «добраахвотнае ахвяраванне» за вызваленне без крымінальнай справы. За адно паведамленне ў бот «Гаюна» яму прапанавалі перавесці некалькі тысяч долараў на рахунак «Рэспубліканскага цэнтра арганізацыі медыцынскага рэагавання».
«Ён аплаціў. Ніякіх папер у выніку не далі, толькі вусная дамоўленасць: калі аплачвае, яны пра яго забываюць», — расказала «Вясне» крыніца, знаёмая з сітуацыяй. Пасля пераводу мужчына застаўся на волі.
Усяго праваабаронцам вядомыя 200 чалавек, асуджаных па «справе Гаюна». Агульная колькасць затрыманых па справе значна большая. Затрыманні працягваюцца дагэтуль па ўсёй Беларусі, а суды адбываюцца амаль кожны дзень. Вядома, што некаторых адпускаюць да суда пад заклад.
«Беларускі Гаюн» — маніторынгавы OSINT-праект, які адсочваў ваенную актыўнасць расійскіх і беларускіх войскаў. Маніторынгавая група была створана перад пачаткам расійска-ўкраінскай вайны актывістам Антонам Матолькам. У пачатку лютага 2025 года сілавікі атрымалі доступ да чата з ботам праекта. Пасля гэтага праект абвясціў аб спыненні працы.
