Акадэмія навук пазбавіцца ад «баласту». Пра гэта пасля нарады ў Аляксандра Лукашэнкі заявіў старшыня прэзідыума НАН Уладзімір Каранік. Гаворка ідзе пра няпрофільныя актывы. На нараду быў вынесены праект указа аб фінансаванні навукі.
«У прынцыпе, праект указа падтрыманы, частка яго палажэнняў накіраваная на дапрацоўку, у тым ліку і базавае фінансаванне. Частка прынята — гэта і аптымізацыя структуры, і магчымасць педагагічнай дзейнасці, і магчымасць павышэння даплат за навуковыя ступені ў тых напрамках, якія з’яўляюцца прыярытэтнымі для нашай краіны», — сказаў Каранік.
Ён запэўніў, што навука працягне атрымліваць бюджэтнае фінансаванне, аднак яго аб’ёмы будуць абмяркоўвацца пасля аптымізацыі.
«Навука фінансавалася, фінансуецца і будзе фінансавацца. Пытанне павышэння эфектыўнасці гэтага працэсу… Сёння абмяркоўвалася, якім чынам звязаць: ці гэта бюджэтная каштарыс, ці гэта накладныя выдаткі ў дагаворах з рэальным сектарам эканомікі. Дзяржава гатовая плаціць, у тым ліку і на ўтрыманне інфраструктуры, але ў рамках выканання дзяржзаказу або гаспадарча-дагаворнай дзейнасці, адлічваючы пэўны працэнт менавіта на інфраструктуру. Гэта першае.
Другое, і ключавое, што сёння было падтрымана: да таго, як мы будзем абмяркоўваць аб’ёмы фінансавання інфраструктуры Акадэміі навук, правесці рэвізію, дапамагчы пазбавіцца ад няпрофільных актываў — таго, у чым Акадэмія навук не мае патрэбы. Каб яна не несла накладныя выдаткі на ўтрыманне будынкаў, якія не патрэбныя. Калі мы аптымізуем структуру, калі прыбяром непрофільныя актывы, тады мы вернемся да пытання, якім чынам фінансаваць у рамках бюджэтнай каштарысу тое, што патрабуе фінансавання наўпрост з бюджэту», — дадаў ён.
Паводле яго слоў, стаіць задача вызваліць акадэмію ад «баласту» — таго, што не звязана з атрыманнем новых ведаў.
«Акадэмія навук — гэта ўнікальная структура ў нашай краіне, якая працуе па прынцыпе навукова-вытворчай карпарацыі. Некаторыя заканадаўчыя акты не ўлічваюць, што ў Акадэміі навук ёсць не толькі навуковая складовая, але і вытворчая.
Адпаведна, мы абмежаваныя ў магчымасці фінансавання тых ці іншых напрамкаў. Прэзідэнтам даручана сабрацца з Міністэрствам фінансаў, з урадам, з Адміністрацыяй прэзідэнта і вызначыць, якім чынам даць Акадэміі навук магчымасць развівацца больш дынамічна як у вытворчым напрамку, так і ў навуковым», — сказаў Каранік.
Што датычыцца правядзення з’езда вучоных, то ён можа адбыцца ў канцы гэтага года або ў пачатку наступнага.
«Абмяркоўваўся 2026 год. Або пачатак 2027-га. Пакуль гаворка ідзе (мы рыхтуем з’езд), што гэта другая палова 2026 года. Але гэта залежыць ад графіка прэзідэнта і ў нейкай ступені ад нашай спрытнасці — ці здолеем мы сфарміраваць выразную стратэгію развіцця айчыннай навукі, што можна абмяркоўваць на з’ездзе. Тут жа пытанне не ў тым, каб сабрацца і пагаварыць. З’езд павінен прымаць стратэгічныя рашэнні, якія павінны быць вывераныя і падрыхтаваныя», — растлумачыў ён.
