Беларуская мемарыяльная капліца ў Вудсайд-Парку (Паўночны Лондан) афіцыйна прызнана адным з самых значных архітэктурных дасягненняў Злучанага Каралеўства ў гэтым тысячагоддзі. Яна ўвайшла ў доўгачаканую новую кнігу «100 будынкаў XXI стагоддзя» (100 21st-Century Buildings).
Знакавае выданне, выпушчанае выдавецтвам Batsford Books па ініцыятыве Таварыства ХХ стагоддзя (Twentieth Century Society), адзначае чвэрць стагоддзя найлепшай сучаснай архітэктуры Брытаніі. Беларуская мемарыяльная капліца апынулася ў адным шэрагу з самымі знакавымі сучаснымі збудаваннямі Вялікабрытаніі, уключаючы сусветна вядомыя аб’екты, такія як хмарачос The Shard, галерэя Tate Modern, хмарачос-«агурок» (30 St Mary Axe), Вялікі двор Брытанскага музея, стадыён «Уэмблі», батанічны сад «Эдэм» (Eden Project), а таксама будынкі парламентаў Уэльса і Шатландыі.
Капліца, асвечаная ў снежні 2016 года і цалкам завершаная ў 2017-м, была створана па замове Святога Пасаду (Ватыкана) для беларускай дыяспары ў Вялікабрытаніі ў сувязі з 30-й гадавінай Чарнобыльскай ядзернай катастрофы 1986 года. Храм, які стаіць у ахоўным старым садзе Беларускага рэлігійнага і культурнага цэнтра (Marian House), мае гістарычны статус першай драўлянай царквы, пабудаванай у Лондане пасля Вялікага пажару 1666 года. У 2023 годзе капліцу наведвала Святлана Ціханоўская.
Унікальны дызайн царквы стаў вынікам маштабных палявых даследаванняў, праведзеных у сельскіх раёнах Беларусі і Літвы. Архітэктары імкнуліся перадаць сутнасць спадчыны, глыбока параненай Чарнобыльскай катастрофай — падзеяй, якая прывяла да траўматычнага запусцення і страты неўлічанай колькасці драўляных паселішчаў.
Архітэктар, натхнёны віцебскім авангардам
Аўтарам праекта капліцы (афіцыйная назва — Царква Святога Кірылы Тураўскага і ўсіх святых заступнікаў беларускага народа) з’яўляецца брытанскі архітэктар ганконгскага паходжання Цзывэй Со (Tszwai So) і яго лонданскае бюро Spheron Architects. Со — прызнаны эксперт па беларускім драўляным дойлідстве і заснавальнік міжнароднага архітэктурнага руху «Эмацыяналізм». Цягам працы над праектам ён сам асабіста наведваў беларускія вёскі. Цікава, што канцэпцыя яго руху была непасрэдна натхнёная спадчынай легендарнага віцебскага мастацкага аб’яднання УНОВІС пачатку XX стагоддзя (Казіміра Малевіча, Эль Лісіцкага і іншых творцаў).
Сярод іншых знакавых прац Цзывэй Со, дзе выкарыстаны «эмацыянальны» падыход, — праект першага агульнаеўрапейскага Мемарыяла ахвярам таталітарызму ХХ стагоддзя ў Бруселі («Рэха ў часе»), эксперыментальны арт-гатэль The Blue ў Тайбэі (Тайвань), цалкам выкананы па прынцыпах сувязі з ідэямі УНОВІСа. За свой унёсак у папулярызацыю беларускай спадчыны архітэктар быў узнагароджаны Радай БНР беларускім медалём «За грамадзянскія заслугі».
Сімвалізм архітэктуры
Выніковая структура храма гарманічна злучае стагоддзі. У той час як будынак з гонарам дэманструе традыцыйныя элементы — двухсхільны дах з кедравай дранкі, ашаляваны дошкамі фасад і традыцыйную вежу-цыбуліну — ён таксама змяшчае смелыя сучасныя рысы. Найбольш прыкметная з іх — мякка хвалістыя вертыкальныя драўляныя бакавыя сцены.
Уначы схаваныя верхнія вокны дазваляюць мяккаму ўнутранаму святлу вырывацца вонкі, ствараючы далікатнае свячэнне. Гэты эфект закліканы ўшанаваць памяць суайчыннікаў, якія загінулі ў драўляных цэрквах, спаленых падчас жахаў Другой сусветнай вайны. Уключэнне гэтай унікальнай царквы, наўпрост натхнёнай беларускай спадчынай, яшчэ больш замацоўвае яе статус сусветна прызнанага культурнага сімвала Беларусі і падкрэслівае яе ўнёсак у архітэктурную спадчыну Вялікабрытаніі.
Таварыства ХХ стагоддзя (C20 Society) — гэта адно з афіцыйна прызнаных нацыянальных таварыстваў па ахове помнікаў у Вялікабрытаніі, якое з’яўляецца законным кансультантам па пытаннях змяненняў у зарэгістраваных будынках з 1914 года і пазней. Зараз яго ўзначальвае Х’ю Пірман (MBE), былы архітэктурны крытык The Sunday Times, а прэзідэнтам з’яўляецца Саміра Ахмед, вядомая журналістка BBC.
Кніга «100 будынкаў XXI стагоддзя» выпушчана выдавецтвам Batsford Books. Адбор аб’ектаў курыравалі кіруючыя эксперты краіны ў галіне сучаснай архітэктуры, сярод якіх Х’ю Пірман (MBE), швейцарскі арт-крытык Ханс Ульрых Обрыст і Том Рэйвэнскрофт, рэдактар аўтарытэтнага архітэктурнага выдання Dezeen.
Падпісвайцеся на культурныя навіны Reform.news у Telegram
