Иллюстративное изображение сгенерировано с помощью ИИ
Пасля пачатку сумеснай аперацыі ЗША і Ізраіля супраць Ірана і рэжыму аятолаў Аляксандр Лукашэнка апынуўся між двух агнёў — і з аднаго, і з другога боку ў канфлікт уцягнуты дзяржавы, з якімі вельмі хацелася б не сварыцца. Верагодна, гэтым і тлумачыцца незвычайная стрыманасць беларускага палітыка ў ацэнках вайны ў Іране і на Блізкім Усходзе.
Раніцай 28 лютага ЗША і Ізраіль пачалі маштабную ваенную аперацыю супраць Ірана. Як заявіў прэзідэнт Дональд Трамп, яе мэта — ліквідаваць пагрозы, якія зыходзяць ад іранскіх уладаў. У першыя ж гадзіны вайны саюзнікам удалося ліквідаваць значную частку палітычнага і ваеннага кіраўніцтва Ірана. У тым ліку — лідара Ісламскай рэвалюцыі аяталу Алі Хаменеі, галоўнакамандуючага Корпусам вартавых ісламскай рэвалюцыі (КВІР) Махамада Пакпура, сакратара Савета абароны адмірала Алі Шамхані, начальніка Генштаба ўзброеных сіл Абдулрахіма Мусаві і міністра абароны Азіза Насірзадэ.
У адказ Іран атакаваў Ізраіль і саюзнікаў ЗША ў Персідскім заліве — ударам іранскіх ракет і беспілотнікаў падвергліся Саудаўская Аравія, Бахрэйн, Кувейт, Іарданія, Катар, ААЭ і Аман. Улады Ірана заявілі, што атакуюць не дзяржавы рэгіёна, а выключна размешчаныя на іх тэрыторыі ваенныя аб’екты ЗША. Аднак, паводле паведамленняў інфармагенцтваў, у ААЭ ў выніку іранскіх паветраных атак загінулі як мінімум тры чалавекі, больш за пяцьдзясят атрымалі раненні. Як заявіла Мінабароны краіны, Іран запусціў па ААЭ 165 балістычных ракет і 541 беспілотнік. Большасць з іх удалося перахапіць, аднак некаторым усё ж удалося прабіцца праз сістэмы СПА і нанесці шкоду. У Дубаі пад удар трапілі міжнародны аэрапорт і пяцізоркавы гатэль «Бурдж-эль-Араб». Абломкі беспілотнікаў упалі на жылыя дамы. У Абу-Дабі, паведамляе ВВС, жанчына і дзіця атрымалі раненні пасля таго, як абломкі перахопленага дрона сутыкнуліся з фасадам будынка Etihad Towers.
Саветнік прэзідэнта ААЭ Анвар Гаргаш рэзка раскрытыкаваў Тэгеран, назваўшы атакі на краіны Персідскага заліва пралікам. «Гэта ізалявала Іран у крытычны момант. Ваша вайна не з суседзямі», — сказаў Гаргаш.
У мінулую нядзелю іранскія дроны атакавалі аманскі порт Дукм, размешчаны на ўзбярэжжы Аравійскага мора. Адзін з беспілотнікаў трапіў у жылы дом, абломкі другога ўпалі побач з паліўнымі бакамі на тэрыторыі порта, не прычыніўшы шкоды. У выніку налёту адзін чалавек атрымаў раненні.
Атака Іранам дружалюбных беларускаму рэжыму краін Персідскага заліва ставіць Аляксандра Лукашэнку ў няпростае становішча.
Яшчэ нядаўна афіцыйны Мінск абмяркоўваў ваеннае супрацоўніцтва з Іранам і з ААЭ. Сёння ж сітуацыя ўскладнілася. Трэба выбіраць бок, а рабіць выбар не хочацца.
Падтрымай беларускі палітык Іран, ён рызыкуе сапсаваць адносіны з Аманам і ААЭ. Выкажыся ў падтрымку гэтых дзяржаў — крыўду затаіць Тэгеран, які з афіцыйным Мінскам таксама звязваюць партнёрскія адносіны. Масква, для якой Іран — адзін з найбліжэйшых саюзнікаў, такому павароту падзей наўрад ці ўзрадуецца.
Асудзіць ЗША, тым самым паставіўшы пад удар толькі пачаўшыя наладжвацца адносіны з прэзідэнтам Трампам і яго адміністрацыяй, таксама не з рукі. Вось і даводзіцца адмалчвацца, чакаючы далейшага развіцця падзей.
Вайна ідзе трэці дзень, а Лукашэнка да гэтага часу ніяк публічна не пракаментаваў гэты знакавы канфлікт. Што на яго зусім не падобна, улічваючы і сам факт вайны, і шматлікія ахвяры ў кіраўніцтве Ірана. У дзень пачатку ваенных дзеянняў палітык наведваў Лагойскі раён, але ні словам не абмовіўся пра ўдары ЗША і Ізраіля па Тэгеране. Сёння Лукашэнка прымаў у Мінску губернатара Мурманскай вобласці Расіі Андрэя Чыбіса. І, нягледзячы на звычку выкарыстоўваць падобныя сустрэчы, у тым ліку для гучных знешнепалітычных заяў, вайна ў Іране падчас сустрэчы так і не ўсплыла.
Толькі да вечара стала вядома, што Лукашэнка накіраваў спачуванні прэзідэнту Ірана Масуду Пезешкіяну у сувязі з гібеллю Вярхоўнага лідара Ірана Алі Хаменеі.
«Духоўны лідар заставаўся верным свайму народу да апошняга ўздыху і мужна прыняў пакутніцкую смерць, адстойваючы суверэнітэт і незалежнасць Ірана». «Падзяляем боль страты і выказваем салідарнасць з Іранам у такі цяжкі момант», — гаворыцца ў пасланні.
Пры гэтым там няма ні слова пра асуджэнне амерыкана-ізраільскай агрэсіі. Роўна як і пажаданняў іранскаму рэжыму вытрымаць і перамагчы. Нічога, на што маглі б разлічваць у Тэгеране. Хутчэй, Лукашэнка проста «адбыў нумар».
Яго пасланне выглядае яшчэ больш стрыманым, чым спачуванні, накіраваныя ўчора старшынём Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Ігарам Сергяенкам спікеру іранскага парламента Махамаду Багеру Галібафу. Сергяенка хаця б адзначаў «прынцыповую пазіцыю» беларускага боку супраць любых агрэсіўных дзеянняў і пажадаў іранскаму боку «хутчэйшага вырашэння ваеннага канфлікту мірным шляхам і нармалізацыі сітуацыі ў краіне». У Лукашэнкі няма і гэтага.
МЗС Беларусі раней таксама зрабіла нясмелую спробу ўседзець на двух крэслах, заявіўшы, што «з занепакоенасцю» сочыць «за абвастрэннем сітуацыі паміж Ізраілем і Іранам, якое закранула таксама дружалюбныя краіны Заліва». Міністэрства заклікала «ўцягнутыя ў абмен ударамі краіны адмовіцца ад небяспечнай канфрантацыі і вярнуцца да вырашэння ўсіх рознагалоссяў палітыка-дыпламатычным шляхам».
Гэтым афіцыйная рэакцыя на падзеі ў Іране, па сутнасці, і абмежавалася. І выглядае гэта як імкненне ні ў якім разе не перагнуць палку. І прыстойнасці ў адносінах да Ірана выканаць, і не прыцягнуць да сябе лішняй увагі кіраўніцтва дзяржаў, у кірунку якіх сёння ляцяць іранскія ракеты і беспілотнікі.
На ўнутраным інфармацыйным полі справы ідуць некалькі інакш.
Праладная партыя «Белая Русь» заклікала «усе здарова мыслячыя палітычныя сілы» аб’яднацца ў асуджэнні ўдараў па Іране.
Дзяржаўнае інфармагенцтва «БелТА» актыўна цытуе іранскія крыніцы, расказваючы пра атакі КВІР Ізраіля і ахвяры сярод мірнага насельніцтва Ірана. Расказвае пра акцыі пратэсту супраць вайны з Іранам у Нью-Ёрку і у Вене, зусім не згадваючы пра шматлікія акцыі іранскай дыяспары, якая святкуе гібель Хаменеі.
Яшчэ далей пайшлі праладныя прапагандысты. Так, Вадзім Гігін заявіў, што «”міратворац” Трамп пачаў новую вайну», дэманстратыўна ўзяўшы ў двукоссі слова «міратворац». Аляксандр Шпакоўскі паскардзіўся «на канчатковае замацаванне тэрарыстычных практык у палітыцы асобных дзяржаў», пажадаў «мужнасці і стойкасці іранскаму народу і кіраўніцтву краіны». І задаўся пытаннем: «што думаюць эксперты наконт таго, “хто наступны” пасля Кубы?», нібыта намякаючы тым самым на беларускі рэжым.
Як звычайна, не стрымліваў сябе Грыгорый Азаронак. Спачатку ў вершаванай форме ён выказаў надзею на тое, што «небаскробы Манхэтэна» «накрые Ісламу гроза». Далей — больш: «Біся, свяшчэнны Іран, супраць цябе рэжым Эпштэйна, педафілы-сатаністы. Гэта той самы Антыхрыст Даджаль», — заявіў ён у эфіры. І закончыў тыраду заклікам: «Усе мы ва ўсім свеце сёння гаворым — Алаху Акбар!».
Прадукт для ўнутранай аўдыторыі, у адрозненне ад знешняй, не пакідае сумненняў у адназначнай падтрымцы іранскага рэжыму. Зрэшты, выдаткаў ад крыкаў прапагандыстаў для афіцыйнага Мінска не праглядаецца. Заявы Сергяенкі проста патонуць у інфармацыйным патоку і наўрад ці прыцягнуць увагу кіраўніцтва ААЭ і Амана. А заклікі «Белай Русі», Азаронка і іншых увогуле не выйдуць за межы айчыннага інфаполя. Гэтыя дзеячы і ў Беларусі не ўсім вядомыя, не кажучы ўжо пра Блізкі Усход.
А вось маўчанне Лукашэнкі зусім не дзіўнае. І на ААЭ, і на Аман палітык ускладае вялікія надзеі. Гэтыя дзве дзяржавы ў Персідскім заліве Лукашэнка наведвае з зайздроснай рэгулярнасцю, прычым часта ў суправаджэнні сям’і.
Невыпадкова адносіны з султанатам Аман курыруе асабіста старэйшы сын Лукашэнкі Віктар. Сумесны беларуска-аманскі інвестыцыйны фонд у Мінску для фінансавання праектаў на тэрыторыі Беларусі, будаўніцтва новага цэлюлозна-кардоннага камбіната ў Беларусі, лагістычны хаб для беларускіх тавараў у Амане, трохбаковы праект стварэння сумеснай вытворчасці складаных угнаенняў з Алжырам — гэтыя і іншыя праекты Лукашэнка усяго пару месяцаў таму абмяркоўваў з султанам Амана Хайсамам бен Тарэкам Аль Саідам. На Усебеларускім народным сходзе палітык расказваў пра планы будаўніцтва ў гэтай краіне курорта.
У ААЭ Віктар Лукашэнка пабываў з візітам зусім нядаўна, у студзені 2026 года. Там таксама планаў мноства — у чэрвені мінулага года Беларусь і ААЭ падпісалі пагадненне аб гандлі паслугамі і ажыццяўленні інвестыцый. ААЭ называліся «асноўным гандлёвым партнёрам Беларусі сярод арабскіх дзяржаў Заліва».
І гэта толькі тое нямногае, пра што абвяшчалася афіцыйна. Аднак незвычайная актыўнасць вакол ААЭ і Амана можа сведчыць пра тое, што ў сям’і Лукашэнкі ёсць і іншыя інтарэсы ў гэтых дзяржавах. Тыя ж ААЭ лічацца найбольш дынамічна развіваючымся цэнтрам сусветнага гандлю алмазамі. Менавіта там зарэгістравана кампанія Aftrade DMCC яшчэ аднаго даверанага бізнесмена з атачэння Лукашэнкі і Віктара Шэймана — Аляксандра Зінгмана. Ён, між іншым, здабывае скарбы ў Афрыцы, у прыватнасці — у Зімбабвэ, да якой у беларускага палітыка таксама павышаная цікавасць.
Неаднаразова выказваліся здагадкі, што клан Лукашэнкі актыўна інвестуе свае грошы ў ААЭ і ў Аман.
Вось і даводзіцца цяпер палітыку асцярожнічаць. Спадзявацца на тое, што канфлікт у рэгіёне надоўга не зацягнецца. І рабіць выбар паміж Іранам, ААЭ і Аманам усё ж не давядзецца. Магчыма, удасца прамаўчаць і праскочыць.
А можа, і не. Бо пасля шоку першых абстрэлаў кіраўніцтва дружалюбных беларускаму рэжыму дзяржаў Персідскага заліва з вялікай доляй верагоднасці прааналізуе — хто быў з намі, хто супраць нас, а хто проста адмалчаўся. Так што, магчыма, пытанне «ці будуць цяпер у Амане і Эміратах рады грошам Лукашэнкі?» ужо не мае адназначнага адказу. Маўчанне, канешне, золата. Але часам бывае і наадварот.
Падпішыцеся на наш тэлеграм-канал «Reform.news: Самае цікавае»
***
Меркаванні і ацэнкі аўтара могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Reform.news