Изображение сгенерировано с помощью ИИ
Аляксандр Лукашэнка прыняў з дакладам пастаяннага прадстаўніка Беларусі ў ААН Валянціна Рыбакова. Гэтая сустрэча, як і заявы, што прагучалі падчас яе, сведчаць — нягледзячы на некаторыя асцярогі, беларуска-амерыканскі перамоўны трэк не замарожаны канчаткова.
Асноўнай тэмай размовы сталі адносіны з ЗША, паколькі ва ўмовах адсутнасці пасла нашай краіны ў Вашынгтоне менавіта Рыбакоў выступае адным з перамоўшчыкаў з амерыканскім бокам.
Лукашэнка не хаваў сваёй зацікаўленасці ў тэме. «Арганізацыя Аб’яднаных Нацый — магутная арганізацыя, і, вядома, наш інтарэс там прысутнічае. Але не буду хаваць, мяне больш цікавяць цяпер беларуска-амерыканскія адносіны», — сказаў палітык Рыбакову.
Нічога экстранага ў прыездзе Рыбакова ў Мінск не было — якраз у гэтыя дні ў сталіцы Беларусі праходзіць штогадовы семінар кіраўнікоў дыпламатычных прадстаўніцтваў і консульскіх устаноў Беларусі. Натуральна, што пастаянны прадстаўнік Беларусі ў ААН бярэ ўдзел у гэтым мерапрыемстве.
Паказальна іншае — сустрэча Лукашэнкі з Рыбаковым шырока асвятлялася. І гэта можа сведчыць пра тое, што Мінску важна было «падсвяціць» перад Вашынгтонам сваю гатоўнасць да працягу дыялогу на нейкіх умовах, падрабязнасці якіх пакуль застаюцца невядомымі.
«Літаральна некалькі дзён таму былі сфармуляваныя чарговыя пэўныя прапановы ЗША ў наш адрас. З гэтай інфармацыяй прэзідэнт азнаёміўся, даў адпаведныя даручэнні тым структурам, якія павінны займацца рэалізацыяй гэтых прапаноў», — заявіў Рыбакоў па выніках свайго даклада.
Падобна, ведаючы пра будучую паездку пастаяннага прадстаўніка Беларусі ў Мінск, амерыканскія перамоўшчыкі перадалі праз яго пакет прапаноў Лукашэнку.
Рыбакоў адзначыў, што, вярнуўшыся ў Нью-Ёрк, ён плануе сустрэцца са спецпасланнікам прэзідэнта ЗША Джонам Коулам і перадаць яму пасланне ў адказ беларускага палітыка. Акрамя таго, Рыбакоў не выключыў новыя візіты Коула ў Мінск.
Значыць, беларуска-амерыканскі перамоўны трэк здымаецца з паўзы, якая ўзнікла па нейкіх прычынах. Ён атрымаў нейкае паскарэнне. Верагодна, звязанае з тым, што адзін з бакоў выказаў гатоўнасць у нечым саступіць. І малаверагодна, што гэтым бокам акажацца Вашынгтон.
У пэўны момант склалася ўражанне, што перамовы прадстаўнікоў адміністрацыі ЗША з Лукашэнкам ці то зайшлі ў тупік, ці то пастаўленыя на паўзу. Анансаваны візіт Джона Коула ў Беларусь не адбыўся ні ў маі, ні ў чэрвені. Працэс вызвалення беларускіх палітвязняў таксама затармазіўся. Хоць сам Коул абяцаў новыя вызваленні і на пытанне пра тое, ці прыпыненая праца па іх вызваленні, адказваў лаканічным «не». Тым не менш, час ішоў, Коул у Мінску не з’яўляўся, а палітвязні заставаліся за кратамі.
Можна толькі здагадвацца, чым была абумоўленая гэтая паўза. Магчыма, Коулу не ўдалося ў поўнай меры дамагчыся ўсяго, чаго беларускі рэжым патрабаваў у абмен на выхад палітвязняў на волю. Скажам, забяспечыць транзіт беларускіх калійных угнаенняў па тэрыторыі Літвы, Польшчы або Украіны. Яшчэ ў маі з’явілася інфармацыя пра тое, што ЗША папрасілі кіраўніцтва гэтых дзяржаў зняць санкцыі з беларускага калію. А Коул заклікаў улады Літвы пагадзіцца на дыялог з афіцыйным Мінскам на ўзроўні намеснікаў міністра замежных спраў.
Гэтага таксама не адбылося, што можа ўскосна сведчыць пра «столь магчымасцяў» самога Джона Коула і яго каманды. Падобна, ні сам Дональд Трамп, ні віцэ-прэзідэнт Дзі Джэй Вэнс, ні дзяржсакратар Марка Рубіа, ні іншыя высокапастаўленыя прадстаўнікі адміністрацыі ЗША практычна не ўцягнутыя ў беларускі трэк. Ніякай асаблівай цікавасці да Беларусі і яе праблематыкі ў самых вярхах, па сутнасці, няма, а Джон Коул дзейнічае самастойна. Не вышэйшае кіраўніцтва ЗША заклікала Вільнюс, Варшаву і Кіеў пайсці на саступкі Мінску, а Коул і яго каманда. Не ўдалося.
Магчыма, у якасці «тарана» амерыканскай адміністрацыі меркавалася задзейнічаць прапаведніка Франкліна Грэма, які прыязджаў у Мінск у маі і сустракаўся з Лукашэнкам. Але з рэалізацыяй гэтага плана таксама ўзніклі пэўныя складанасці.
У дадатак адзін з асноўных перамоўшчыкаў з боку ЗША на беларускім напрамку, цяпер ужо экс-намеснік памочніка дзяржаўнага сакратара ЗША па справах Еўропы і Еўразіі Крыстафер Сміт пераведзены на іншую працу — яму прадказваюць пасаду кіраўніка Місіі АБСЕ ў Малдове.
Невялікія, але зрухі быццам і былі — днямі Упраўленне па кантролі за замежнымі фінансавымі актывамі ЗША выключыла з санкцыйнага спіса амерыканскую дачку Беларускага металургічнага завода. Але ў Мінску чакалі іншых, больш істотных вынікаў. Іх не было, таму перамоўны трэк і заглух.
Аднак учорашняя сустрэча Лукашэнкі з Рыбаковым дае падставы лічыць, што справа зрушылася з мёртвай кропкі. І беларускі рэжым гатовы пагадзіцца на нейкае кампраміснае рашэнне.
Прымаючы Рыбакова, Лукашэнка назваў «нядрэннымі» «абстаноўку, якая складваецца», а таксама «дынаміку і перспектыву» ў адносінах з ЗША. Гэта можна трактаваць як зацікаўленасць беларускага палітыка ў працягу дыялогу з амерыканскім бокам.
Цікавая і фраза Лукашэнкі, вымаўленая палітыкам на ўчарашняй сустрэчы з Рыбаковым: «Я ўсе дакументы, якія ты перадаеш, даслоўна, да коскі чытаю. У мяне склаліся пэўныя ўражанні і меркаванні ў дачыненні да Злучаных Штатаў Амерыкі, іх пажаданняў. Я ўмею чытаць паміж радкоў, і справа не ў радках, а справа ў духу таго, як мысліць кіраўніцтва Злучаных Штатаў Амерыкі. Таму, нават калі Джон спрабуе нешта прыхарошыць, гэта рабіць не трэба, я дасведчаны чалавек і ведаю, як гэта насамрэч».
Што ж спрабуе «прыхарошыць» Коул? Свае магчымасці? Гатоўнасць кіраўніцтва ЗША пайсці на нейкія значныя саступкі? Застаецца толькі здагадвацца, аднак, мяркуючы па сказаным, Лукашэнка цяпер гатовы прыняць тое, як «мысліць» кіраўніцтва ЗША. І працягнуць размову, зыходзячы з рэалій. З таго, як складваецца «насамрэч». Можа, нават паступіцца нечым. Зняцца з «ручніка» завышаных чаканняў.
І гэта лагічна, таму што час падціскае.
Своеасаблівым дэдлайнам для беларуска-амерыканскага перамоўнага трэка застаецца лістапад гэтага года.
Па-першае, у гэты час заканчваецца тэрмін мандата спецпасланніка Джона Коула. Невыпадкова ён выказваў надзею на тое, што яму ўдасца вызваліць усіх беларускіх палітвязняў да канца гэтага года.
Далей паўнамоцтвы спецпасланніка павінен пралангаваць Кангрэс ЗША. Але не факт, што кангрэсмены будуць зацікаўленыя ў захаванні гэтай пасады або пагодзяцца прызначыць на пасаду непрафесійнага дыпламата Коула. А яму, як ні круці, удалося «навесці масты» з Лукашэнкам.
Па-другое, у лістападзе ў ЗША адбудуцца прамежкавыя выбары, вынік якіх сёння прадказаць практычна немагчыма. Сам Дональд Трамп у выніку можа ператварыцца ў «кульгавую качку», а знешняя палітыка ЗША — зведаць больш ці менш маштабныя змены.
Каваць жалеза лепш, пакуль яно яшчэ куецца, і Лукашэнка, відаць, разумее гэта. З іншага боку, і на асаблівыя саступкі ў святле таго самага лістапада беларускаму палітыку ісці няма сэнсу. Аддай усе козыры цяпер, а як пасля карта ляжа — невядома. Санкцыі як знялі, так могуць і вярнуць. Як атрымаць больш, аддаўшы мінімум? Пра долі і працэнты ў саступках цяпер, верагодна, і ідзе торг.
Яшчэ адной важнай датай можа аказацца верасень — у гэтым месяцы нібыта планавалася правесці чарговы саміт заснаванага Дональдам Трампам Савета міру, паўдзельнічаць у якім прэзідэнт ЗША запрашаў Лукашэнку. Зрэшты, дата гэтага саміту пакуль не зацверджаная. Да таго ж, паводле інфармацыі Financial Times, па стане на канец вясны, нягледзячы на абяцанні, гэтая арганізацыя так і не атрымала ніякіх грошай ад краін-донараў. І ўсё ж можна пафантазіраваць — раптам Рыбакоў прывёз беларускаму палітыку афіцыйнае запрашэнне? Калі саміт усё ж адбудзецца, Лукашэнку лепш прыехаць да Трампа не з пустымі рукамі.
Як бы там ні было, у Мінску, падобна, вырашылі ўсё ж паспяшацца з прыняццем рашэнняў. Зацягваць ужо рызыкоўна. Напэўна, давялося крыху зменшыць уласныя амбіцыі. Так што, магчыма, у найбліжэйшы час мы ўсё ж убачым Джона Коула ў беларускай сталіцы. А палітвязні — калі не ўсе, то хаця б вялікая група — апынуцца на волі. У татальнае спыненне рэпрэсій у выніку здзелкі верыцца слаба, але новыя вызваленні ўжо стануць выдатнай падзеяй.
Падпішыцеся на наш тэлеграм-канал «Reform.news: Самае цікавае»
***
Меркаванні і ацэнкі аўтара могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Reform.news