Коллаж: haber.sol.org.tr
Нігерыйскі студэнт Мухамед правёў амаль шэсць месяцаў у мінскім ізалятары пасля таго, як не змог своечасова працягнуць студэнцкую візу. Яго выпусцілі з Беларусі толькі пасля таго, як ён купіў білет ад “Белавія”. Гэта было адной з умоў дэпартацыі. Пра гэта ў газеце soL распавёў турэцкі журналіст Окай Дэпрэм, які пазнаёміўся з ім падчас уласнага затрымання ў Беларусі ў верасні 2025 года.
Дэпрэм — грамадзянін Турцыі і Расіі, некалькі гадоў жыў у Данецку. З 2023 года ён з’яўляўся ў беларускіх дзяржаўных СМІ, даваў інтэрв’ю праўладным журналістам і ў студзені 2025 года прыязджаў асвятляць прэзідэнцкія выбары ў Беларусі. Аднак у верасні таго ж года яго затрымалі, пратрымалі дзесяць сутак на Акрэсціна і дэпартавалі. Менавіта там ён пазнаёміўся з Мухамедам.
“Прыкладна ў той жа час, што і мяне, яго затрымалі па-ксенафобску настроеныя афіцэры ў форме. Яго гвалтоўна ўтрымлівалі больш за 5,5 месяца ва ўмовах, якія нагадваюць позняе Сярэднявечча”, — піша ён.
Калі тэрмін візы 23-гадовага Мухамеда скончыўся, ён сам звярнуўся ў адпаведныя органы, разлічваючы вырашыць праблему. Замест гэтага яму абвясцілі пра дэпартацыю і закулі ў кайданкі. Падставай для працяглага затрымання стала патрабаванне ўладаў купіць білет выключна праз авіякампанію «Белавія» з перасадкай у Дубаі — адзін з самых дарагіх варыянтаў пералёту. Мухамед растлумачыў, што яго сродкаў хапае толькі на білет праз Маскву, які ён ужо папрасіў набыць знаёмага. Аднак беларускія ўлады катэгарычна адхілілі гэты варыянт. Ні сам студэнт, ні яго сям’я не змаглі сабраць неабходную суму на білет «Белавія».
Так Мухамед апынуўся ў ізалятары часовага ўтрымання — і правёў там амаль паўгода. Камера была разлічана на 6 чалавек, але змяшчала часам 10, а то і 15. Мухамед спаў на падлозе на брудным матрацы. Стала ў камеры не было — большасць зняволеных елі проста на падлозе. Пасцельных прыналежнасцей не хапала. Памяшканне кішэла клапамі, з-за якіх амаль ніхто не мог нармальна спаць. З ацяпленнем у зімовы час таксама былі праблемы.
«Што да туалетных умоў, то пра іх ходзяць легенды: у “каюце”, дзе часам упавалку і так, што ўначы на падлозе не застаецца месца, ляжаць 15, а то і 20 чалавек, ёсць толькі адзін туалет-“ачко”. У лепшым выпадку гэты туалет, які застаўся яшчэ з 1980-х гадоў, знаходзіцца ў вельмі дрэнным стане. Вышыня кабінкі значна ніжэй за рост дарослага чалавека і зверху цалкам адкрытая. Гэта значыць, гукі, якія выдае чалавек, што спраўляе патрэбу, фактычна транслююцца ў прамым эфіры для многіх, хто знаходзіцца побач», — піша аўтар.
Сняданак складаўся з двух кавалкаў хлеба, паўшклянкі несалодкага гарбаты і невялікай порцыі аўсянкі. У астатнія прыёмы ежы часцей за ўсё давалі свіныя фрыкадэлькі або печань — без якіх-небудзь альтэрнатыў для тых, хто не есць свініну па рэлігійных прычынах. Душ прымалі не часцей аднаго разу на тыдзень. За амаль 6 месяцаў зняволеных ні разу не выводзілі на свежае паветра. Спатканні з роднымі не прадастаўляліся, тэлефонныя размовы былі вельмі рэдкімі. Адвакатаў да затрыманых не дапускалі.
Выйсці на волю Мухамеду дапамагла міжнародная дабрачынная арганізацыя, якая аплаціла білет. Аднак на гэтым выпрабаванні не скончыліся. Пры выхадзе ўлады не дазволілі яму забраць рэчы, якія ў яго назапасіліся за гады жыцця ў Беларусі, — некалькі дзясяткаў кілаграмаў багажу. Нягледзячы на неаднаразовыя просьбы, як напярэдадні вызвалення, так і ў дзень выхаду на волю, уся яго маёмасць засталася ў ізалятары. З таго часу Мухамед так і не змог яе атрымаць.
Дэпрэм, які пазнаёміўся з Мухамедам у ізалятары, адзначае, што падобныя выпадкі ў Беларусі носяць сістэмны характар. Паводле яго назіранняў, краіна актыўна прыцягвае замежных студэнтаў, перш за ўсё з Афрыкі і Блізкага Усходу, аднак пры найменшых парушэннях абыходзіцца з імі жорстка. У ізалятары адначасова знаходзіліся дзясяткі замежнікаў у падобнай сітуацыі: некаторыя ўтрымліваліся там месяцамі, а адзін грамадзянін Туркменістана — ужо больш за год.
“Мухамед і ўсе астатнія, хто быў унутры, літаральна кляліся, што ніколі і ні пры якіх абставінах больш не ступяць на гэтую зямлю”, — рэзюмуе Дэпрэм.