Адстаўка Рагожніка як хвароба сістэмы

Рэдакцыя Reform.news · 21 кастрычніка 2026, 20:19

https://reform.news/be/adsta-ka-ragozhnika-jak-hvaroba-sistjemy/

Усяго дзевяць месяцаў і пяць дзён пратрымаўся Аляксандр Рагожнік на пасадзе старшыні Віцебскага аблвыканкама. Учора ён быў вызвалены ад пасады – як паведамлялася, у сувязі з хваробай. Ад нечаканых праблем са здароўем не застрахаваны ніхто, і ўсё ж гэтая гісторыя ўяўляецца даволі паказальнай. У першую чаргу – для беларускага чыноўніцкага корпуса, вымушанага працаваць пад ціскам і ў пастаянным страху.

Акт першы. Прызначэнне

Рагожнік быў прызначаны старшынёй Віцебскага аблвыканкама 15 студзеня 2026 года, пасля таго, як Лукашэнка зняў з гэтай пасады Аляксандра Субоціна. Той, паводле слоў палітыка, не пабег «на адну ферму, на другую, на трэцюю» пасля леташняй разгромнай кастрычніцкай нарады, на якой чыноўнікі Віцебскай вобласці былі западозраны Лукашэнкам у сабатажы.

Даючы наказ Рагожніку, палітык казаў – вобласці патрэбны нейкі прарыў, паколькі яна знаходзіцца ў складанай сітуацыі. У першую чаргу – у сельскай гаспадарцы. А свайго прызначэнца ён ахарактарызаваў як чалавека «дысцыплінаванага, з жорсткім стрыжнем».

«Часу на разгойдванне няма», – заявіў падчас яго прызначэння Лукашэнка. І растлумачыў: «першы год, я толькі прыгледзеўся – гэтага няма».

Нагадаем, да прызначэння старшынёй аблвыканкама Рагожнік быў Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Беларусі ў Расіі. А раней займаў пасаду міністра прамысловасці, працаваў генеральным дырэктарам Мінскага маторнага завода. Толькі вось у пераліку праблем Віцебскай вобласці Лукашэнка вылучаў менавіта сельскую гаспадарку. Справа не ў тым, што як кіраўнік з гэтым Рагожнік бы не справіўся. А ў тым, што нават калі ў цябе сем пядзяў у лбе, неабходны час, каб унікнуць у сітуацыю, знайсці рашэнні.

Падчас прызначэння Лукашэнка звярнуўся да прысутных тут жа старшыні Савета Рэспублікі Наталлі Качанавай і старшыні Палаты прадстаўнікоў Ігара Сергіенкі: «Я яму абяцаў – перашкаджаць мы яму не будзем».

Перашкаджаць – не перашкаджаць, але запатрабаваць вынікі Лукашэнка вырашыў неадкладна.

Акт другі. Пра станоўчыя зрухі

Ужо 3 лютага 2026 года Віцебская вобласць зноў апынулася ў фокусе яго ўвагі. Новы кіраўнік павінен быў прадставіць сваё бачанне стратэгіі сацыяльна-эканамічнага развіцця рэгіёна. На падрыхтоўку якой у яго аказалася крыху больш за два тыдні.

«Сёння першая кантрольная кропка, каб ацаніць рэальную сітуацыю і зразумець – ці ёсць станоўчыя зрухі», – заявіў Лукашэнка на гэтай нарадзе. «Але я баюся, што новы губернатар сёння сеў у кабінеце, я так думаю, і піша праект указа, які ні к чорту не варты. Губернатар павінен пачынаць з балючых кропак і прыняцця рашэнняў», – працягнуў ён.

Уласна, тут выразна бачная манера кіравання Лукашэнкі. І патрабаванне імгненных «станоўчых зрухаў». І публічнае прыніжэнне ўласных чыноўнікаў – пытаецца, навошта прызначаць на пасаду таго, хто піша «ні к чорту не вартыя» ўказы? А калі прызначыў – навошта тут жа, не даўшы як след агледзецца, паласкаць на вачах ва ўсёй краіны? Часам здзіўляешся – як дарослыя людзі, якія паважаюць сябе, увогуле могуць працаваць у такіх умовах?

Не дай бог уявіць, як яны сябе адчуваюць, пакідаючы залу нарад. І якое здароўе гэта вытрымае.

Акт трэці. Руціна

Далей было шмат чаго. Даклады па пасяўной, уборачнай, будаўніцтва прафілакторыяў для цялят.

Асобная гісторыя – так званае беларуска-ўзбекскае супрацоўніцтва. Грамадзяне Узбекістана, якія прыляцелі ў Віцебскую вобласць для працы ў сельскай гаспадарцы, аказаліся незадаволеныя прапанаванымі заробкамі і ўмовамі, якія не адпавядалі тым, што былі абяцаны. Некаторыя нават папрасіліся дадому.

Скандал выйшаў на міжнародны ўзровень. Прэзідэнт Узбекістана Шаўкат Мірзіёеў запатрабаваў годных працоўных месцаў для суайчыннікаў. Агенцтва па міграцыі Узбекістана і прадстаўнікі Андыжанскай вобласці абвясцілі, што працуюць з беларускімі працадаўцамі над урэгуляваннем сітуацыі. Зразумела, што ільвіную долю гэтых праблем давялося разграбаць Аляксандру Рагожніку.

Не дадаюць здароўя чыноўнікам неаднаразовыя намёкі Лукашэнкі на праслухоўванне і іншыя аператыўныя мерапрыемствы, дзякуючы якім ён, нібыта, ведае, што кажуць не толькі дзяржслужачыя, але і простыя работнікі. Хадзі і думай пастаянна, каб з языка лішняе не зляцела. Жыццё ў вечным стрэсе.

Можна толькі ўявіць, у якім жаху чыноўнікі чакаюць планавых і пазапланавых візітаў Лукашэнкі. Да публічнай лупцоўкі яны ўжо, можа, і папрывыкалі. Але вялікая рызыка, што ўсё ўвогуле пойдзе наперакасяк – галовы не раз ляцелі. Паспрабуй угадай – у якім настроі прыбудзе начальнік, што яму не спадабаецца і ці ўдасца адкараскацца тым, што пастаіш, апусціўшы вочы, слухаючы яго павучанні.

У выпадку Рагожніка – яшчэ і перадачы гаспадарак і прадпрыемстваў вобласці, то прыдворнаму бізнесмену Мікалаю Вараб’ю, то «Агракамбінату «Дзяржынскі». То «Сервалюксу» Яўгена Баскіна, то структурам Аляксандра Машэнскага, якім Лукашэнка даў «нагрузку на Віцебшчыне». На прадпрыемствы Машэнскага Рагожнік нават ездзіў павучыцца вядзенню гаспадарчай дзейнасці. Ты дарослы чалавек, экс-міністр, а тут цябе «кашалькі рэжыму» выхоўваюць. І Дзяржкантроль, выслужваючыся, за табой кожную лічбачку правярае.

Але ўсё нічога, калі б не пастаяннае шоу з прыніжэннем на публіцы і без яе. Не раз была нагода пераканацца – паважлівым стаўленне Лукашэнкі да падначаленых ніяк не назавеш. Ёсць для гэтага іншы тэрмін – хамства. І тыя пастаянна жывуць у страху. Пад прыгнётам не столькі руцінных задач, колькі таго, хто і, галоўнае, як іх раздае. Нават калі чалавек прыйшоў на пасаду з энтузіязмам, у такой абстаноўцы ён выгарыць. А то і згарыць дашчэнту. Аляксандра Рагожніка, падобна, нават на год не хапіла.

І гэта галоўная рыса выбудаванай Лукашэнкам сістэмы кіравання. Людзі ў ёй – вінцікі ў механізме, які выкарыстоўваюць без змазкі. Зламаўся – возьмем на складзе новы. Праўда, гледзячы на тое, як тасуецца чыноўніцкая калода, запасы не бясконцыя. Але загадчык склада пра іх, падобна, не перажывае. Пры гэтым да самога сябе, мяркуючы па працоўным графіку, Лукашэнка ставіцца зусім інакш.

Зразумела, што здароўя такі падыход чыноўнікам не дадае. Так што гаворка тут не столькі пра Аляксандра Рагожніка, колькі пра сістэму. Якая хворая даўно і невылечна. У ёй не тое што захварэць – памерці раней часу няцяжка.

А можа лепш узяць ды выдумаць сабе якую хваробу, пакуль не позна? І гары яно ўсё сінім полымем. Здароўе ж даражэйшае.

***

Меркаванні і ацэнкі аўтара могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Reform.news