Сустрэча Сікорскага з Рыжанковым: стымуляванне неадэкватнага суседа

Рэдакцыя Reform.news · 23 верасня 2026, 19:37

https://reform.news/be/sustrjecha-sikorskaga-z-ryzhankovym-stymuljavanne-neadjekvatnaga-suseda/

У кулуарах 81-й сесіі Генасамблеі ААН у Нью-Ёрку міністр замежных спраў Польшчы Радаслаў Сікорскі сустрэўся з кіраўніком беларускага МЗС Максімам Рыжанковым. Пра што, расказваючы пра размову, мог змаўчаць польскі міністр, і ці сведчыць яна пра адлігу ў адносінах паміж Мінскам і Варшавай, якая намячаецца?

Упершыню з…

Радаслаў Сікорскі адзначыў, што сустрэчы на такім узроўні не праводзіліся цэлых дзесяць гадоў, з 2016 года.

Насамрэч, памяць, верагодна, крыху падвяла польскага міністра. У лістападзе 2018 года тагачасны кіраўнік МЗС Беларусі Уладзімір Макей сустракаўся са сваім польскім калегам Яцэкам Чапутовічам.

У маі 2020 года міністры замежных спраў Беларусі і Польшчы абмяркоўвалі па тэлефоне «Усходняе партнёрства» і эпідэмію COVID-19. 31 ліпеня 2020 года Макей і Чапутовіч правялі яшчэ адну тэлефонную размову, галоўнай тэмай якой была выбарчая кампанія, што ішла ў нашай краіне. Як заяўлялі ў беларускім МЗС, размова адбылася па ініцыятыве польскага боку.

А вось пасля так званых «выбараў» і падаўлення пратэстаў 2020 года кантактаў на такім узроўні з Польшчай сапраўды не было. Як і ў цэлым з кіраўнікамі МЗС краін ЕС, калі вынесці за дужкі экс-міністра замежных спраў Венгрыі ва ўрадзе Орбана Петэра Сіярта, які не раз наведваў Мінск. Акрамя таго, у лістападзе 2021 года, у разгар міграцыйнага крызісу, адбыліся дзве тэлефонныя размовы Уладзіміра Макея з Вярхоўным прадстаўніком ЕС па замежных справах і палітыцы бяспекі Жазэпам Барэлем.

Дык ці можа сустрэча Сікорскага з Рыжанковым сведчыць пра адлігу ў адносінах паміж Мінскам і Варшавай, якая намячаецца?

Калі сусед хоча

Паводле слоў Сікорскага, ААН — нейтральная пляцоўка, і гэта дазваляе праводзіць сустрэчы з прадстаўнікамі краін, адносіны з якімі ўскладненыя.

Гэтую фармулёўку можна расцэньваць як канстатацыю факта — адносіны паміж дзвюма краінамі па-ранейшаму застаюцца складанымі. Што трэба для іх паляпшэння? Сікорскі адзначыў станоўчыя моманты — напрыклад, вызваленне часткі беларускіх палітычных зняволеных, у тым ліку журналіста і актывіста польскай меншасці ў нашай краіне Анджэя Пачобута.

Таксама, паводле слоў Сікорскага, нармалізаваная сітуацыя на мяжы. Аднак тут міністр не прамінуў удакладніць — дамагчыся гэтага ўдалося, у тым ліку, за кошт узведзенай Польшчай памежнай агароджы. Тут, верагодна, хаваецца намёк — Варшава чакае ад Мінска больш рашучых дзеянняў па спыненні міграцыйнага ціску. Пра гэта сведчыць і тое, што сітуацыя на мяжы абмяркоўвалася падчас размовы з Рыжанковым.

Зразумела, што ў Польшчы нямала звязаных з Беларуссю інтарэсаў. Сярод іх — пытанні бяспекі, мяжа, транзіт. Адна з найважнейшых тэм — правы польскай меншасці ў нашай краіне. Натуральна, Варшава хацела б бачыць на сваіх усходніх рубяжах адэкватнага і прадказальнага суседа, ад якога не зыходзяць перманентныя пагрозы і правакацыі. Узамен магчымае пацяпленне адносін па шэрагу пазіцый. Але менавіта ўзамен. Гэтую няхітрую думку Сікорскі, падобна, і імкнуўся давесці да ведама афіцыйнага Мінска.

Важным пасылам можна лічыць наступныя словы Сікорскага: «Калі сусед хоча размарозіць і палепшыць адносіны, Польшча заўсёды першай ідзе на пагадненне». Перспектывы акрэсленыя гранічна ясна — Варшава гатовая, калі для гэтага будуць падставы. Тых, што ўжо ёсць, недастаткова.

Тое, што не прынята афішаваць

У канцы жніўня прэм’ер-міністр Польшчы Дональд Туск заявіў: Расія рыхтуецца да эскалацыі не толькі на франтах ва Украіне, але і ў рэгіёне ў цэлым. Разведслужбы ЗША, пісала The Wall Street Journal, дапускаюць «абмежаваны напад» РФ на краіну НАТА. The Guardian, спасылаючыся на кіраўнікоў спецслужбаў Чэхіі, Латвіі і Швецыі, пісала пра планы Крамля ўзмацніць у найбліжэйшыя месяцы дыверсійную кампанію ў Еўропе. Мяркуючы па рэакцыі прэм’ера Туска, да гэтых пагроз у Польшчы ставяцца дастаткова сур’ёзна. Тым больш прэцэдэнты ўжо былі.

Калі гэтыя асцярогі маюць пад сабой падставы, то для ажыццяўлення сваіх намераў Расія цалкам можа задзейнічаць саюзніка — рэжым Лукашэнкі. І гэта істотна павышае рызыкі для краін, якія маюць з Беларуссю агульную і дастаткова працяглую мяжу. Міграцыйны ціск на Латвію, які адбываецца ў апошнія месяцы з беларускай тэрыторыі, — яскравы таму прыклад. І не факт, што Масква і Мінск на гэтым спыняцца.

Радаслаў Сікорскі расказаў, што падчас яго размовы з кіраўніком беларускага МЗС абмяркоўвалася рэгіянальная бяспека. «Сярод іншага», паводле яго слоў, закраналася і пытанне пралёту расійскіх дронаў і ракет над тэрыторыяй нашай краіны. Афішаваць жа іншыя падрабязнасці ў дыпламатаў не прынята.

Але ці можна дапусціць, што падчас размовы з Рыжанковым міністр Сікорскі перасцярог беларускі рэжым ад саўдзелу ў магчымых правакацыях? Гэтая гіпотэза не выглядае прыцягнутай за вушы.

Хваліцца няма чым?

Пра тое, што пасля сустрэчы міністраў перад афіцыйным Мінскам не адкрыліся шырокія гарызонты, няхай і ўскосна, сведчыць тое, што інфармацыю пра сустрэчу Рыжанкова з Сікорскім беларускае МЗС звальвала у адну кучу з іншымі кантактамі падчас мерапрыемстваў Генасамблеі ААН. Кіраўнік польскай дыпламатыі ідзе праз коску з міністрамі замежных спраў Нікарагуа, Батсваны і Рэспублікі Судан.

Калі б па выніках размовы сапраўды можна было гаварыць пра нейкі прарыў, Мінск напэўна пастараўся б прадставіць гэты факт як мага ў больш выгадным для сябе святле. А так хваліцца, падобна, асабліва і няма чым.

Так што пакуль тое, што адбываецца, нагадвае не столькі адлігу, колькі стымуляванне не зусім адэкватнага суседа паводзіць сябе больш-менш прыстойным чынам. Як мінімум, для пачатку, не ствараць праблем навакольным.

Адказваючы на пытанне, ці азначае сустрэча з Рыжанковым нармалізацыю адносін з Беларуссю, Сікорскі звярнуўся да метафары. «Гэта як пралеска, якая можа расквітнець, калі надвор’е будзе спрыяць», — сказаў ён.

То-бок пакуль з Беларусі не падзьме па-сапраўднаму цёплы вецер, разлічваць на цвіценне наўрад ці даводзіцца.

***

Меркаванні і ацэнкі аўтара могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Reform.news