Иллюстрация: кадр видео CNN, обработанный с помощью ИИ
Амерыканскія перагаворшчыкі імкнуцца выратаваць прамежкавыя выбары. На фоне здзелак паміж Масквой і Вашынгтонам, а таксама інфармацыі пра пастаўкі беларускага калію, якая прасачылася ў медыя, зусім па-іншаму выглядае так званы перагаворны трэк Аляксандра Лукашэнкі з ЗША.
У мінулую пятніцу Дональд Трамп і Уладзімір Пуцін правялі тэлефонную размову. Пасля гэтага прэзідэнт ЗША заявіў – бакі дамовіліся аб пастаўках расійскага дызельнага паліва.
Паведамлялася, што ў рамках дасягнутых дамоўленасцей Расія абавязалася неадкладна паставіць на сусветныя рынкі 300 000 тон паліва, яшчэ 500 000 тон — у лістападзе і дадаткова 1 млн тон — у снежні. У суботу, 10 кастрычніка, урад РФ часткова зняў забарону на экспарт дызпаліва, якая дзейнічала з 31 студзеня 2026 года.
Нягледзячы на тое, што, паводле некаторых ацэнак, украінскія ўдары вывелі са строю да 45% расійскіх нафтаперапрацоўчых магутнасцей, справакаваўшы самы моцны дэфіцыт бензіну з часоў распаду СССР, сур’ёзнага недахопу дызельнага паліва РФ удалося пазбегнуць. Большасць аўтамабіляў у Расіі працуюць на бензіне. Дызельнае паліва, якое выкарыстоўваецца пераважна грузавікамі і цяжкай тэхнікай, традыцыйна мелася ў лішку.
Расія вырабляе летнія і зімовыя гатункі дызельнага паліва, прызначаныя для выкарыстання пры тэмпературах вышэй за мінус 5°C і да мінус 35°C адпаведна. Паколькі ўвосень, пасля завяршэння ўборачнай кампаніі, краіна пераходзіць на зімовае паліва, рэшткі запасаў летняга гатунку практычна не выкарыстоўваюцца на ўнутраным рынку да надыходу вясны і могуць быць перанакіраваныя на экспарт.
Па сукупнасці гэтых фактараў абяцаныя аб’ёмы паставак дызеля не стануць для РФ сур’ёзнай праблемай.
Пры гэтым, піша Financial Times, экспертная супольнасць сумняваецца, што дамоўленасці Трампа з Масквой прынясуць істотнае палягчэнне пакупнікам дызельнага паліва ў ЗША або ў іншых краінах свету. Нават калі ў наступным месяцы Расія экспартуе паўмільёна тон, гэта пакрые менш за 4% сусветнага попыту на гэты від паліва.
Такім чынам, для прэзідэнта ЗША здзелка з Масквой – хутчэй PR-ход, чым інструмент для вырашэння праблемы паліва, якая ўзнікла на сусветных рынках праз пачатыя Вашынгтонам баявыя дзеянні супраць Ірана і цяжкасці з пастаўкамі нафты праз Армузскі праліў.
Трампу, падобна, трэба прызначыць вінаватага ў паліўным крызісе і перавесці стрэлкі з сябе напярэдадні прызначаных на 3 лістапада гэтага года ў ЗША прамежкавых выбараў, па выніках якіх рэспубліканцы рызыкуюць страціць большасць у абедзвюх палатах парламента.
У выніку Украіна стала ахвярай выбарчай гонкі ў ЗША і спроб Трампа спісаць на кагосьці ўласныя пралікі. Адсюль і абвінавачанні ў адрас Кіева і Уладзіміра Зяленскага – на думку Трампа, росту цэн на паліва ў ЗША спрыялі ўкраінскія ўдары па расійскіх нафтаперапрацоўчых заводах. А здзелку з Расіяй аб экспарце дызельнага паліва Трамп вырашыў заключыць пасля таго, як Зяленскі праігнараваў паўтузіна просьбаў Вашынгтона спыніць атакі расійскіх НПЗ.
Кіданні Трампа, які то падпісвае прыняты Кангрэсам «Закон Ліндсі Грэма аб санкцыях супраць Расіі і Ірана – 2026», які дае яму права ўводзіць пошліны супраць краін, што купляюць энерганосьбіты ў РФ, то ідзе на дызельную здзелку з Крамлём, сведчаць пра адсутнасць выразнай стратэгіі па спыненні расійска-ўкраінскай вайны. А пасланнікі прэзідэнта ЗША Стыў Уіткаф і Джарэд Кушнер хапаюцца за ўсё, што аказваецца пад рукой, у надзеі дамагчыся хоць нейкага выніку, якім Трамп мог бы пахваліцца ў Truth Social. Складваецца ўражанне, што галоўная задача амерыканскіх перагаворшчыкаў – выключна выратаванне рэнамэ прэзідэнта ЗША.
Учора ў сваёй сацсетцы Трамп заявіў пра дамоўленасці паміж Расіяй і Украінай, якія «неадкладна» ўступаюць у сілу, аб спыненні ўдараў па энергетычнай інфраструктуры. Аднак, паводле слоў Уладзіміра Зяленскага, Расія пасля паста прэзідэнта ЗША атакавала ўкраінскі энергетычны аб’ект. А сёння прэс-сакратар Крамля Дзмітрый Пяскоў фактычна абверг сцвярджэнні Трампа, заявіўшы, што ў расійскага боку няма інфармацыі аб энергетычным перамір’і, а кантакты па гэтым пытанні яшчэ працягваюцца.
Дызельная здзелка Трампа не атрымала падтрымкі нават у некаторых яго аднапартыйцаў – член Палаты прадстаўнікоў, рэспубліканец ад Пенсільваніі Браян Фіцпатрык у суботу паабяцаў дамагчыся галасавання ў Палаце прадстаўнікоў па блакіроўцы закупак расійскай нафты.
Пры гэтым, у залежнасці ад вынікаў галасавання ў ЗША 3 лістапада, літаральна праз месяц мы ўвогуле можам апынуцца ў іншай рэальнасці. Дональд Трамп ператворыцца ў «кульгавую качку». А пакуль свет замёр, чакаючы вынікаў волевыяўлення амерыканскіх выбаршчыкаў.
Што да рэжыму ў Мінску, то ў Вашынгтоне Лукашэнку, падобна, увогуле не ўспрымаюць усур’ёз.
Як паведаміла выданне The New York Times, амерыканскія перагаворшчыкі Уіткаф і Кушнер прапаноўвалі дазволіць экспарт беларускіх калійных угнаенняў у рамках пакета эканамічных стымулаў, закліканых схіліць Маскву да абмежаванага спынення агню ва Украіне.
У артыкуле не ўдакладняецца – якія менавіта абмежаванні і на якіх умовах меркавалася зняць. Аўтары таксама не паведамляюць дакладную дату абмеркавання калійнай ініцыятывы і не ўказваюць, ці ўдзельнічалі ў ім прадстаўнікі Мінска.
Але сам факт таго, што гэтая ідэя абмяркоўвалася з расіянамі ў рамках пакета эканамічных стымулаў для Масквы, ставіць пад сумнеў тое, што амерыканскія перагаворшчыкі лічаць Лукашэнку самастойнай фігурай, з якой трэба пра штосьці дамаўляцца.
Беларускі палітык апошнім часам рабіў выгляд, што ў яго ідзе асобны перагаворны трэк з Вашынгтонам. Але, як бачым, сур’ёзныя пытанні пасланнікі Трампа ўсё ж вырашылі абмяркоўваць не з ім, а з Пуціным.
Памятаеце, 11 верасня Лукашэнка заявіў пра пачатак пастаўкі калійных угнаенняў у ЗША? Пры гэтым палітык наракаў на закантрактаваныя аб’ёмы калію, у сувязі з чым з’явілася магчымасць толькі адно «судна загрузіць». Пра адсутнасць свабодных аб’ёмаў калійных угнаенняў для паставак краінам Захаду Лукашэнка згадваў і на сустрэчы са старшынёй Дзяржаўнага мытнага камітэта Уладзімірам Арлоўскім.
А што, калі каманда загрузіць гэтае адзінае судна паступіла Лукашэнку з Крамля? Каб Трамп змог заявіць пра «выгадныя цэны» на ўгнаенні для амерыканскіх фермераў, чые галасы акажуцца важнымі для яго на прамежкавых выбарах. І беларускаму палітыку не заставалася нічога, акрамя як узяць пад казырок і адправіцца выконваць загад, нягледзячы на закантрактаваныя аб’ёмы? І ўся гэтая калійная гісторыя, як і пастаўкі дызеля з РФ – не больш чым інфанагода для слоўных інтэрвенцый Трампа. Магчымасць напісаць пераможны твіт у Truth Social. На гэтым беларуска-амерыканская калійная эпапея можа і скончыцца.
У такім выпадку «перагаворны трэк» Лукашэнкі з ЗША афарбоўваецца зусім іншымі колерамі. А ўсе звышідэі палітыка па продажы амерыканцам Нежынскага ГАК, па будаўніцтве азотнага камбіната выглядаюць як беспаспяховыя спробы хоць неяк прыцягнуць да сябе ўвагу. Спробы, мімаходзь растаптаныя Кушнерам і Уіткафам, якія разам адправілі ўсё гэта ў топку перамоў з Пуціным. І гэта – паўнавартасны правал для Лукашэнкі. Выходзіць, ніякага самастойнага перагаворнага трэка з ЗША ў яго няма. Яго тузае за нітачкі Масква.
У Джона Коўла не хапіла палітычнай вагі дапамагчы Лукашэнку. Цяпер жа, нават калі Сенат ЗША зацвердзіць Коўла на пасадзе спецпасланніка па справах закладнікаў, яго ўцягнутасць у беларускую праблематыку, з вялікай доляй верагоднасці, істотна зменшыцца.
Вось і выходзіць, што перагаворны трэк Лукашэнкі з ЗША можа аказацца пшыкам. Няма за гэтым нічога, акрамя надзей і нясмелых, дазволеных Масквой, «крокаў насустрач» у надзеі атрымаць у адказ хоць штосьці. Хоць гіпатэтычную сустрэчу з Трампам, хоць 40 мільёнаў з «Сіцібанка», хоць зняцце санкцый з «Лакафарбы» і «Беллесбумпрама». І змяніць гэтае становішча рэчаў беларускаму палітыку не пад сілу, незалежна ад выніку прамежкавых выбараў у ЗША.
Падпішыцеся на наш тэлеграм-канал «Reform.news: Самае цікавае»
***
Меркаванні і ацэнкі аўтара могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Reform.news