Ягораў: Наша мэта не імгненны спекулятыўны рост, а закладка падмурка на дзесяцігоддзі

Рэдакцыя Reform.news · 13 кастрычніка 2026, 14:07

https://reform.news/be/jagora-nasha-mjeta-ne-imgnenny-spekuljaty-ny-rost-a-zakladka-padmurka-na-dzesjacigoddzi/

Стымулюючая палітыка ўрада і Нацбанка мае на мэце не імгненны спекулятыўны рост, а закладвае падмурак на дзесяцігоддзі. Пра гэта ў сваёй праграме на беларускім тэлебачанні заявіў першы намеснік старшыні праўлення Нацбанка Аляксандр Ягораў. Паводле яго слоў, у Беларусі ўлічылі досвед празмернага захаплення жыллёвым будаўніцтвам і крызісу 15-гадовай даўніны.

“У сувязі з гэтым неабходна аб’ектыўна ацаніць макраэканамічныя рызыкі празмернага захаплення жыллёвым будаўніцтвам. У 2009 годзе краіна адчула наступствы сусветнага фінансавага крызісу праз скарачэнне знешняга попыту на нашы тавары. У тым ліку гэта прывяло да скарачэння даходаў бюджэту, што, у сваю чаргу, запатрабавала скарачэння выдаткаў. У выніку доля бюджэту ў фінансаванні інвестыцый упала з 22% да 12%. Паралельна з гэтым у 2011 годзе адбыўся валютны крызіс, які прывёў да ўсплёску інфляцыі ў краіне.

Каб не дапусціць гіперінфляцыі, у краіне былі рэзка павялічаныя працэнтныя стаўкі. Па крэдытах банкаў яны даходзілі да 50%. Відавочна, што ў такіх умовах браць крэдыт на інвестыцыі – гэта стрэл у галаву для ўласніка. У выніку доля крэдытаў у інвестыцыях таксама знізілася з 27% да 9%. Такім чынам, лагічная на першы погляд працыклічная палітыка, гэта значыць калі пагаршаецца сітуацыя, мы скарачаем выдаткі, прывяла да значнага падзення ВУП у наступныя гады”, – сказаў ён.

Зусім інакш, на думку Ягорава, паступіў урад у апошнія гады.

“У 2022 годзе, сутыкнуўшыся з беспрэцэдэнтным санкцыйным ціскам, Беларусь апынулася перад развілкай. Мы цалкам маглі паўтарыць стары сцэнар: спалохацца знешняга шоку, уключыць рэжым жорсткай эканоміі, замарозіць капітальныя выдаткі і пайсці па шляху цыклічнага скарачэння інвестыцый. Тым больш што заходнія фінансавыя інстытуты – ЕБРР, Сусветны банк, Еўрапейскі інвестыцыйны банк – у адно імгненне згарнулі фінансаванне і замарозілі мільярды, якія раней абяцалі выдзеліць на нашы праекты. Аднак урад і Нацыянальны банк улічылі горкі досвед 2012-2015 гадоў. Мы кардынальна змянілі стратэгію. Замест скарачэння выдаткаў дзяржава адказала контрцыклічнай інвестыцыйнай палітыкай”, – працягнуў ён.

Паводле яго слоў, сродкі міжнародных фінансавых інстытутаў замясцілі грашыма з беларускага бюджэту, доля якога ў фінансаванні інвестыцый вырасла. Інвестыцыйныя крэдыты зрабілі прывабнымі для рэальнага сектара, была разгорнутая праграма “Адзін раён – адзін праект”. Таксама былі запушчаныя сумесныя інтэграцыйныя праекты з РФ, накіраваныя на тэхналагічны суверэнітэт. Цяпер жа ў новай пяцігодцы сродкі ўкладваюцца ў турыстычную інфраструктуру.

“Вынік гэтай прынцыпова новай палітыкі навідавоку. Рост ВУП паскорыўся. За апошнія тры гады інвестыцыі ў рэальным выражэнні выраслі больш чым на 50%. Больш за тое, за апошнія два гады інвестыцыйныя крэдыты беларускіх банкаў выраслі больш чым на 65%. У нашых прадпрыемстваў зноў з’явіўся апетыт да палітыкі доўгатэрміновага развіцця і росту. Гэта доказ таго, што правільныя макраэканамічныя высновы здольныя ператварыць крызіс у пункт тэхналагічнага рыўка. Наша мэта сёння не імгненны спекулятыўны рост, а закладка падмурка, які будзе карміць краіну і забяспечваць яе рост на дзесяцігоддзі наперад”, – сказаў Ягораў.

Трэба адзначыць, што, паводле даных Белстата, ВУП краіны ў 2022 годзе скараціўся на 4,7%, у 2023-м ён вырас на 4,1%, у 2024 годзе – на 4,3%. Аднак у 2025 годзе ўжо адбылося зніжэнне тэмпаў росту – эканоміка вырасла ўсяго на 1,3%. У пачатку гэтага года паказчык ВУП у Беларусі зніжаўся, па выніках васьмі месяцаў ён вырас на 1,9%. Пры гэтым калі мэтавы паказчык прыросту ВУП на гэты год запланаваны на ўзроўні 2,8%, то на наступны год план складае ўжо толькі 1,9%.

У сваёй праграме Ягораў таксама назваў асноўныя напрамкі інвестыцый.

“У дзяржаўным сектары капітал канцэнтруецца ў стратэгічных высокадаходных напрамках. “Беларуснафта” накіроўвае інвестыцыі ў тэхналагічныя метады здабычы нафты і развіццё сеткі электразарадных станцый.

Холдынг “Інтэграл” інвестуе маштабныя рэсурсы ў тэхналагічнае пераўзбраенне, мадэрнізацыю чыстых пакояў, фоталітаграфічнае абсталяванне і нарошчванне выпуску мікраэлектронных кампанентаў.

У прыватным сектары крэдытныя рэсурсы трансфармуюцца ў тэхналагічную, харчовую індустрыю і глыбокую перапрацоўку сыравіны, у тым ліку ў рамках даручэння прэзідэнта па Віцебскай вобласці. Напрыклад, кампанія “Савушкін прадукт” сістэмна інвестуе ў рабатызаваныя заводы, ствараючы прадукцыю з максімальнай дабаўленай вартасцю. Або аграхолдынг “Сервалюкс”, які накіроўвае капітал у аўтаматызаваныя інкубатары, камбікормавыя заводы і цэхі глыбокай перапрацоўкі птушкі.

Разам з банкаўскім крэдытаваннем прадпрыемстваў прынцыпова важную ролю адыгрываюць прамыя дзяржаўныя інвестыцыі ў інфраструктуру. Наглядны прыклад – практыка Мінска па развіцці сеткі тэхналагічных паркаў за кошт сродкаў гарадскога бюджэту. Высокатэхналагічныя кампаніі малога і сярэдняга бізнесу могуць прыходзіць на ўсё гатовае. Адразу завезці перадавыя станкі і абсталяванне і запусціць выпуск складанай прадукцыі”, – сказаў ён.