Иллюстрация: фото Getty Images, обработанное ИИ
У Беларусі прапануецца ўзмацніць патрабаванні да работнікаў прыватнай медыцыны і ўвесці ліцэнзаванне дзейнасці па ўстаноўцы і абслугоўванні дамафонаў. Адпаведныя папраўкі ў дзейнае заканадаўства абмяркоўваліся сёння на нарадзе з удзелам Аляксандра Лукашэнкі. Прыкрываючыся шырмай грамадскага дабра, зацікаўленыя ведамствы кіруюцца ўласнымі карпаратыўнымі інтарэсамі.
Стаж працы ў дзяржаўнай установе, які дазваляе працаваць у прыватнай клініцы, Мінздароўя прапануе павялічыць з трох да сямі гадоў.
У дзейным законе «Аб ліцэнзаванні», у артыкуле 207 «Даліцэнзійныя патрабаванні», у падпункце 2.3 агаворваюцца неабходныя для атрымання ліцэнзіі патрабаванні да медыцынскіх работнікаў, з якімі заключаны працоўны дагавор або кантракт. Для работнікаў, якія маюць вышэйшую медыцынскую адукацыю, на гэты момант патрабуецца стаж працы «па спецыяльнасці, якая адпавядае заяўленым суіскальнікам ліцэнзіі паслугам, што складаюць ліцэнзуемы від дзейнасці» не менш за тры гады.
Але чыноўнікі маюць намер унесці карэктывы.
У праекце закона «Аб змяненні законаў па пытаннях ліцэнзавання», размешчаным на Нацыянальным прававым партале, у падпункце 2.3 прапануецца «словы „трох гадоў” замяніць словамі „сямі гадоў, адзін з якіх непасрэдна папярэднічае дню падачы заявы аб выдачы ліцэнзіі”».
Што ж, давайце падлічым. Тэрмін навучання ў медыцынскіх універсітэтах Беларусі складае ад пяці да шасці гадоў у залежнасці ад выбранай спецыяльнасці і формы навучання. Затым інтэрнатура, працягласць праходжання якой для ўрачоў-інтэрнаў – адзін год. Затым абавязковая адпрацоўка пяць гадоў для мэтавікоў, два гады – для выпускнікоў бюджэтнай формы навучання. Пры гэтым тэрмін адпрацоўкі пачынае адлічвацца пасля праходжання інтэрнатуры. А яшчэ ардынатура, тут тэрмін падрыхтоўкі па большасці спецыяльнасцей на вочнай форме навучання два гады.
Усяго з ардынатурай ужо набягае каля дзесяці гадоў. Здавалася б, запаветная прыватная практыка ўжо блізка. Але не. Чыноўнікі Мінздароўя хочуць адтэрмінаваць гэтую магчымасць яшчэ на некалькі гадоў. Адной адпрацоўкі ім ужо недастаткова.
Зразумела, што прычына крыецца ў дэфіцыце кадраў. Гэтым летам у базе Дзяржаўнай службы занятасці налічвалася больш за 3,5 тысячы вакансій для ўрачоў. Камітэт па працы, занятасці і сацабароне Мінгарвыканкама канстатуе: у студзені-жніўні гэтага года сярод спецыялістаў найбольш запатрабаванымі былі, у тым ліку, медыцынскія работнікі – медсёстры, фельчары і ўрачы-спецыялісты.
Вясной гэтага года Лукашэнка заклікаў не наракаць на недахоп кадраў у медыцыне, а мяняць сістэму. І чыноўнікі ўзялі пад казырок.
Далей методыка вырашэння праблемы гранічна ясная. Як мяняць? Павялічыць заробкі ўрачам і медработнікам – грошы дзе возьмеш? Нагрузку на спецыялістаў таксама не знізіш, з такім-то кадравым дэфіцытам. А тут яшчэ лепшыя імкнуцца сысці ў прыватныя медцэнтры, дзе і даходы вышэйшыя, і ўмовы працы некалькі іншыя.
Але метад усё ж быў знойдзены. Прадказальны, бо «мяняць сістэму» беларускія чыноўнікі ад медыцыны ўмеюць толькі адным спосабам – выстаўленнем бар’ераў, рагатак і капаннем равоў з кракадзіламі – перашкодамі, якія ахвотныя «дэзерціраваць» з бюджэтнай сферы ў прыватную практыку змогуць пераадолець толькі з вялікімі намаганнямі. Зрэшты, у іншых сферах чыноўніцкія падыходы ані не лепшыя.
Міністр аховы здароўя Аляксандр Хаджаеў, вядома, паспрабаваў абставіць ініцыятывы свайго ведамства клопатам пра грамадскае дабро. Маўляў, гэта дазволіць «забяспечыць належны ўзровень якасці медыцынскай дапамогі ва ўсіх установах, няхай гэта будуць дзяржаўныя або прыватныя». Да таго ж «у дзяржаўнай сістэме існуюць пэўныя формы настаўніцтва, дапамогі». Але мы ж разумеем, адкуль «вушы растуць».
Пакуль прапановы аб новых патрабаваннях да ўрачоў прыватных медцэнтраў адпраўлены на дапрацоўку. Але нешта падказвае, што Мінздароўя дацісне. Гэта ж у «дзяржаўных інтарэсах». Ну а ліцэнзаванне ўсяго і ўся – самы зручны, і, галоўнае, дзейсны спосаб канкурэнцыі з прыватнікам. І, галоўнае, не патрабуе выдаткаў.
А часам нават прыносіць прыбытак. Таму Мінздароўя зусім не самотнае ў імкненні падзарабіць на ліцэнзаванні. МУС лабіруе ліцэнзаванне дзейнасці па ўстаноўцы і абслугоўванні дамафонаў. Паводле слоў міністра Івана Кубракова, калі яго ведамства не знойдзе ліцэнзаванага пастаўшчыка паслуг, то гэтую «ношу» на сябе возьме Дэпартамент аховы МУС.
І вось вам задачка з зорачкай – знойдзе ці ўсё ж не? Па-мойму, адказ відавочны. Чаму б не падмяць пад сябе рынак дамафонаў? У маштабах краіны – даволі прынадны кавалак. А 82 юрыдычныя асобы і 14 індывідуальных прадпрымальнікаў, якія займаюцца ў краіне дамафонамі, ведамства Кубракова выцісне ліцэнзаваннем на раз-два.
Вось і выступае МУС за тое, каб вызначыць дамафонныя сістэмы «складовай часткай паняцця „тэхнічныя сістэмы аховы”». І ўсё, трус у капелюшы.
Ёсць і іншыя бонусы. Кубракоў паведаміў, што «МУС прыступіць да распрацоўкі сістэмы, функцыянал якой дазволіць забяспечыць аператыўны доступ супрацоўнікаў экстранных службаў і праваахоўных органаў, <…> ажыццяўляць разблакіроўку замкоў дамафонных сістэм». Так што ў выпадку неабходнасці правесці ператрусы ў экстрэмістаў не давядзецца турбаваць суседзяў, можна ўвайсці без груку. Зручна.
Ну а «вінаватыя» ў ліцэнзаванні самі беларусы, якія, як сцвярджае міністр, маюць «шматлікія нараканні на якасць паслуг, якія аказваюцца, прычым прэтэнзіі часцяком выказваюцца не работнікам абслуговых камерцыйных арганізацый, а прадстаўнікам дзяржаўных камунальных службаў». Тут не паспрачаешся – выказваць прэтэнзіі МУС не кожны адважыцца.
Абедзве гэтыя гісторыі паказальныя тым, як чыноўнікі, прыкрываючыся грамадскім дабрабытам, пераследуюць уласныя карпаратыўныя інтарэсы. А артыкулаў у закон аб ліцэнзаванні можна дадаць яшчэ шмат. Зацікаўленых ведамстваў у краіне таксама знойдзецца нямала. А ў выніку – бар’еры і рагаткі, якія дазваляюць камусьці падзарабіць, а камусьці перакрыць плацінай яшчэ адзін ручаёк кадраў, што ўцякаюць.
Падпішыцеся на наш тэлеграм-канал «Reform.news: Самае цікавае»
***
Меркаванні і ацэнкі аўтара могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Reform.news