Тоннель возле деревни Наревка. Фото: Straż Graniczna
Расія адпраўляе мігрантаў праз падземныя тунэлі з Беларусі ў Еўропу ў рамках сваёй гібрыднай вайны супраць Захаду.
Беларусь, марыянетачная дзяржава Расіі пад кіраўніцтвам дыктатара Аляксандра Лукашэнкі, выкарыстоўвала спецыялістаў з Блізкага Усходу з «высокім узроўнем экспертызы» для праектавання тунэляў, паведамілі польскія чыноўнікі выданню The Telegraph.
Тактыка ў стылі «Вялікага ўцёку» азначае новую эскалацыю гібрыднай вайны Крамля супраць Еўропы, у ходзе якой Мінск спрабаваў пераправіць дзясяткі тысяч мігрантаў праз усходнюю мяжу Польшчы.
Польскія чыноўнікі заявілі, што спецыялісты, якія праектавалі і капалі тунэлі, валодалі «высокім узроўнем экспертызы».
І хоць эксперты кажуць, што цяжка з упэўненасцю вызначыць, якія групы былі ўцягнутыя, яны выказалі здагадку, што патэнцыйнымі вінаватымі могуць быць курдскія баевікі, «Ісламская дзяржава» і проксі-групы, якія падтрымліваюцца Іранам.
Польшча таксама выказала меркаванне, што Беларусь звярнулася да найму таямнічых блізкаўсходніх спецыялістаў, паколькі шукала новыя і больш вынаходлівыя спосабы таемна перапраўляць мігрантаў праз мяжу.
«Супрацоўнікі Падляскага падраздзялення памежнай службы выявілі ў агульнай складанасці чатыры тунэлі пад мяжой з Беларуссю, усе ў 2025 годзе», — паведаміла The Telegraph падпалкоўнік Катажына Здановіч з польскай памежнай службы.
«Фізічныя і электронныя меры бяспекі на мяжы, такія як цеплавізійныя камеры і сістэмы выяўлення, дазваляюць нам неадкладна рэагаваць на любыя спробы парушэння дзяржаўнай мяжы, нават падземныя», — дадала яна.
У сярэдзіне снежня польскія ўлады выявілі адзін з самых буйных тунэляў недалёка ад вёскі Нарэўка на ўсходзе Польшчы.
Ім скарысталіся ў агульнай складанасці 180 мігрантаў, галоўным чынам з Афганістана і Пакістана, пры гэтым большасць з іх былі затрыманыя пасля выхаду на другім баку.
Паводле даных Польшчы, вышыня тунэля складала 1,5 метра, а ўваход з беларускага боку быў схаваны ў лесе. Тунэль праходзіў прыкладна на 50 метраў па беларускім баку мяжы і на 10 метраў па польскім баку.
Польская паліцыя таксама апублікавала выявы некаторых са 130 мігрантаў, якія былі арыштаваныя пасля выхаду з тунэляў.
Ваенныя эксперты заяўляюць, што адзінымі блізкаўсходнімі групамі, вядомымі здольнасцю будаваць такія тунэлі, з’яўляюцца ХАМАС у сектары Газа, «Хезбала» ў Ліване, некаторыя групоўкі ў Курдыстане і, магчыма, «Ісламская дзяржава».
Доктар Лінет Нусбахер, амерыканскі ваенны гісторык і стратэг, заявіла, што «праўдападобна», што да гэтага могуць быць датычныя падтрымліваюцца Іранам групы, такія як «Хезбала».
«Адразу пасля вайны ў Ліване 2006 года мы ўбачылі парады бетонамяшалак, якія выстройваліся ў чаргу ў паўднёвым Ліване… мы назіралі велізарную колькасць іранскага будаўніцтва тунэляў, — сказала яна. — У нас таксама ёсць мноства доказаў таго, што ХАМАС рабіў тое ж самае ў Газе. Так што калі вам патрэбна экспертыза ў глыбокім тунэлебудаванні, то адказ на ваша пытанне будзе звязаны з блізкаўсходнімі спецыялістамі».
Майор Роб Кэмпбэл, эксперт па фартыфікацыях і былы сапёр брытанскай арміі, пасля вывучэння відэазапісаў тунэляў у Польшчы таксама ўказаў на магчымую датычнасць ХАМАСа.
«Калі б мне давялося меркаваць, то спецыялістамі з Блізкага Усходу былі б ХАМАС або Палесцінскі ісламскі джыхад», — сказаў ён, маючы на ўвазе іншую палесцінскую групоўку ў сектары Газа.
Сарыт Зэхаві, былая палкоўніца ізраільскай разведкі, заявіла, што падтрымліваюцца Іранам проксі-групы — толькі адно з некалькіх магчымых тлумачэнняў.
«Ці ёсць у “Хезбалы” або якіх-небудзь іранскіх проксі такая здольнасць? Так. Ці з’яўляюцца яны адзінымі? Не. Верагодна, веды ёсць і ў іншых, ад курдскіх ваенізаваных фарміраванняў у Сірыі да ІДІЛ», — сказала яна.
Марцін Кервіньскі, польскі чыноўнік, раней заяўляў, што некаторыя з будаўнікоў тунэляў прыбылі з Курдыстана, але дадаў, што Польшча ў канчатковым выніку лічыць адказным беларускі рэжым.
У мінулым месяцы катарскі тэлеканал Al-Jazeera паведаміў аб выяўленні шырокай сеткі тунэляў пад сірыйскім горадам Ракка, якія былі выкапаныя ўзначальваемымі курдамі Сірыйскімі дэмакратычнымі сіламі (SDF).
Пры Лукашэнку, які кіруе больш за 30 гадоў, Беларусь адыгрывала актыўную ролю ў спробах Пуціна дэстабілізаваць Захад праз хвалі міграцыі.
Яшчэ да ўварвання ва Украіну ў 2022 годзе Беларусь выкарыстоўвалася як плацдарм для адпраўкі тысяч мігрантаў праз польскую мяжу, што прымусіла Варшаву пабудаваць плот даўжынёй 200 км з 300 камерамі.
З пачатку поўнамаштабнага ўварвання ва Украіну Расія таксама здзейсніла дзясяткі ўварванняў беспілотнікаў і падпалаў у еўрапейскіх аэрапортах, а таксама серыю дыверсій на заводах і чыгуначных пуцях, якія пастаўляюць дапамогу Украіне.
Канчатковая мэта — пакараць Захад за яго ваенную падтрымку Украіны і паспрабаваць настроіць грамадскую думку супраць урада Уладзіміра Зяленскага ў Кіеве.
У рамках больш шырокай стратэгіі Беларусь таксама адпраўляла хвалі паветраных шароў з кантрабандай у суседнія краіны НАТА, каб ствараць хаос у паветраным руху і выяўляць слабасці супрацьпаветранай абароны.
Першапачаткова гэтая тактыка была накіравана супраць Літвы, аднак польскія чыноўнікі заяўляюць, што беларускія паветраныя шары, звычайна загружаныя кантрабанднымі цыгарэтамі, усё часцей накіроўваюцца ў іх бок.
Калі гаворка заходзіць пра барацьбу з тунэлямі, Польшча заяўляе, што больш чым здольная адсочваць уваходы і падрываць іх.
Аднак існуюць асцярогі, што кожны раз, калі Варшава перакрывае адну кропку доступу ў Еўропу для мігрантаў, у іншым месцы з’яўляецца новая.
Адзін з міністраў нават выказаў здагадку, што з’яўленне спраектаваных на Блізкім Усходзе тунэляў пад Польшчай з’яўляецца прыкметай таго, што іх памежная служба занадта добра выконвае сваю працу.
«Капанне гэтых тунэляў азначае, што наша эфектыўнасць у спыненні міграцыі настолькі высокая, што было вырашана прыцягнуць спецыялістаў з Блізкага Усходу для іх капання», — заявіў намеснік міністра ўнутраных спраў Чэслаў Мрочак у нядаўнім інтэрв’ю польскаму радыё.