Фото: t.me/viasna96
У 40-ю гадавіну аварыі на Чарнобыльскай АЭС шэраг беларускіх арганізацый прыняў сумесную рэзалюцыю, у якой папярэдзілі пра рост ядзерных рызык і заклікалі да канкрэтных дзеянняў міжнародную супольнасць і беларускія ўлады.
Аўтары дакумента нагадалі, што Беларусь пацярпела ад катастрофы больш за ўсё. Радыеактыўнае забруджванне закранула чвэрць тэрыторыі краіны і закранула мноства беларускіх сем’яў.
“Праз 40 гадоў наступствы не зніклі, але разам з людзьмі сыходзяць сведчанні, а новыя наратывы іх прымяншаюць. Іх цяжар па-ранейшаму ляжыць на пацярпелых землях і сем’ях. Узброеныя канфлікты, у прыватнасці расійская агрэсія супраць Украіны і атакі на атамныя аб’екты, паказалі ўразлівасць і недаацэненую небяспеку АЭС. Размяшчэнне Расіяй ядзернай зброі на тэрыторыі Беларусі павышае рызыку ядзернай эскалацыі і яе магчымага прымянення ў лакальных канфліктах”, — падкрэсліваюць яны.
Паводле ацэнкі Бюлетэня вучоных-атамшчыкаў, свет сёння бліжэй да ядзернага канфлікту, чым у самыя напружаныя моманты халоднай вайны, адзначаецца ў рэзалюцыі.
“Чарнобыль як факт і працяглая катастрофа губляе вастрыню на фоне новых войнаў. Аднак маштаб і тысячагадовая працягласць наступстваў аварыі на ЧАЭС перавышаюць сацыяльныя ўзрушэнні і войны — за выключэннем, магчыма, глабальнага ядзернага канфлікту. Вось чаму сёння мы гаворым пра Чарнобыль — і не толькі”, — тлумачыцца ў дакуменце.
Падпісанты падкрэсліваюць рост рызыкі новых радыяцыйных катастроф падобнага маштабу і заклікаюць міжнародную супольнасць, урады і грамадзян зрабіць усё магчымае, каб іх не дапусціць.
Беларускім уладам аўтары рэзалюцыі прапануюць вярнуць грамадзянам права на інфармацыю аб радыёактыўным забруджванні, аднавіць сацыяльную абарону ліквідатараў і пацярпелых, раскрыць дадзеныя аб інцыдэнтах на Астравецкай АЭС, а таксама вярнуць Беларусі бяз’ядзерны нейтральны статус.
Акрамя таго, аўтары заклікаюць зрабіць усё магчымае для зніжэння рызыкі ядзернай эскалацыі, уключаючы салідарныя і рашучыя дзеянні для абароны народаў Беларусі і свету ад ядзернай вайны, а таксама прыняць тэрміновыя меры па абароне дзеючых АЭС у зоне рызыкі ад ваенных атак, а калі гэта немагчыма — закрыць іх.
Міжнароднай супольнасці прапануецца стварыць незалежны міжнародны радыялагічны рэестр, разглядаць размяшчэнне расійскай ядзернай зброі ў Беларусі як парушэнне прынцыпаў калектыўнай бяспекі і забараніць гандаль ядзернымі матэрыяламі з дзяржавамі-агрэсарамі.
Рэзалюцыю прынялі альянс «Зялёная Беларусь», «Экодом», «Зялёная сетка», Беларуская партыя «Зялёныя», Беларуская нацыянальная платформа Форуму грамадзянскай супольнасці Усходняга партнёрства, Беларуская хрысціянская дэмакратыя, Рух салідарнасці «РАЗАМ», «Дапамога» і «Краіна для жыцця».