Мінская канферэнцыя па бяспецы: Лукашэнка «загаворвае» ўласныя страхі

Рэдакцыя Reform.news · 4 лістапада 2026, 17:44

https://reform.news/be/minskaja-kanferjencyja-pa-bjaspecy-lukashjenka-zagavorvae-lasnyja-strahi/

IV Мінская міжнародная канферэнцыя па еўразійскай бяспецы магла б стаць шараговым мерапрыемствам, калі б не два фактары. Першы, менш значны – прыезд у Мінск генеральнага сакратара АБСЕ. Другі, значна больш важны – шэраг зробленых Аляксандрам Лукашэнкам заяў. У выніку склалася гнятлівае ўражанне пра тое, што эскалацыя вайны не за гарамі, а нашай краіне ў ёй адводзіцца нейкая немалая роля.

Арыя заморскага госця

Удзел у канферэнцыі Генеральнага сакратара АБСЕ Ферыдуна Сінірліоглу можна было б разглядаць як дыпламатычную перамогу афіцыйнага Мінска, калі б не адно важнае «але». Насамрэч жа куфэрак адкрываецца даволі проста: найбольш верагоднай прычынай прыбыцця высокапастаўленага чыноўніка ў сталіцу Беларусі стала вылучэнне Турцыяй кандыдатуры Сінірліоглу на пасаду генсека ААН. Напярэдадні галасавання яму неабходна заручыцца падтрымкай з боку дзяржаў – членаў арганізацыі. У першую чаргу – Расіі, якая мае права вета ў Савеце Бяспекі. Так што прыехаў Сінірліоглу не столькі да Лукашэнкі, колькі да міністра замежных спраў РФ Сяргея Лаўрова. З якім і сустрэўся «на палях» мінскага саміту.

Зразумела, што ў такіх умовах закранаць балючыя праблемы Сінірліоглу было не з рукі. Без адказу застаўся і заклік да генсека АБСЕ намесніка кіраўніка Аб’яднанага пераходнага кабінета Паўла Латушкі абмеркаваць пытанне вызвалення беларускіх палітвязняў. Што, безумоўна, выглядала лагічным падчас візіту ў Мінск высокапастаўленага еўрапейскага чыноўніка. Але, відаць, імкненне заручыцца падтрымкай аказалася для Сінірліоглу больш важным, чым багаты на ўскладненні гуманітарны трэк.

У сваім выступленні на канферэнцыі генсек АБСЕ нават «падыграў» арганізатарам мерапрыемства, неаднаразова згадваючы так званую «непадзельнасць бяспекі на Еўразійскім кантыненце» – тэрмін, які пастаянна выкарыстоўваюць і расійскія, і беларускія дыпламаты. Хоць у цэлым выступленне Сінірліоглу можна ахарактарызаваць як «за ўсё добрае, супраць усяго дрэннага». Вострых вуглоў, крытыкі, як і знакавых ідэй у ім не было, што абумоўлена мэтай візіту ў Мінск генсека АБСЕ.

«Гардыню схаваць»

А вось выступленне на канферэнцыі Аляксандра Лукашэнкі аказалася нечакана адкрытым. Відавочна, што яго прамова рыхтавалася ў нетрах МЗС Беларусі, якое ўжо даўно ператварылася ў філіял расійскага міністэрства замежных спраў. Адсюль чарговае паўтарэнне крамлёўскіх наратываў накшталт Расіі, якая змагаецца «супраць усяго Захаду», «братэрскіх народаў», вайны «да апошняга ўкраінца» і іншага шалупіння, якое ўжо нагнала аскому.

Але часам палітык адрываўся ад падрыхтаванага тэксту і казаў, што называецца, пра набалелае. І якраз гэтыя фрагменты яго выступлення аказаліся найбольш важнымі.

Асноўных тэзісаў аказалася некалькі.

Першы – беларускі палітык чакае, што расійска-ўкраінская вайна скончыцца ў найбліжэйшыя месяцы. Паводле яго слоў, галоўны аргумент на карысць такога зыходу — стомленасць ад вайны ўсіх бакоў.

Мабыць, ключавое тут вызначэнне «ўсіх бакоў», якое Лукашэнка наўрад ці ўжыў выпадкова.

«Усе. Сіл няма і рэсурсаў няма. Стаміліся ўсе. Калі я кажу пра рэсурсы, гэта не значыць, што не хапае нейкіх рэсурсаў у Расіі. Дай бог, на ўвесь свет хопіць. Я не пра гэтыя рэсурсы. Рэсурсаў няма ў галовах: ужо ўсе стаміліся ад гэтай вайны і пачалі нарэшце разумець нават у Еўропе, ад каго эскалацыя ў асноўным адбывалася і якая разарвала яшчэ ў 2022 годзе або ў якім там 2024 годзе — некалькі было спробаў спыніцца», – заявіў ён.

Еўропа Еўропай, але ў гэтым выпадку Лукашэнка наўпрост кажа пра стомленасць ад вайны і ў Расіі.

Далей яшчэ цікавей. «Гіне шмат людзей з аднаго і з другога боку. Нам гэта трэба? Нікому гэта не трэба. Таму трэба і гардыню сваю кудысьці схаваць, і разумець, што можа быць заўтра»,– сказаў Лукашэнка.

Такім чынам, усе стаміліся, а гардыню трэба схаваць. Зноў жа, відаць, зрабіць гэта варта ўсім уцягнутым у вайну бакам, паколькі асобна на Украіне або Захадзе акцэнт палітык не зрабіў. Што таксама наўрад ці аказалася выпадковасцю.

Паказальна, што сказанае Лукашэнкам відавочна ішло насуперак пазіцыі Расіі, якую на канферэнцыі прадстаўляў міністр Лаўроў. Той, наадварот, заявіў, што прапановы аб спыненні агню ва Украіне, у тым ліку ініцыятывы аб энергетычным, харчовым, паветраным і марскім перамір’і, накіраваныя не на дасягненне міру, а на прадастаўленне Кіеву часу для аднаўлення ваеннага патэнцыялу. А Расія па-ранейшаму настойвае на ліквідацыі так званых «першапрычын канфлікту».

«Усе гэтыя стогны накіраваныя выключна на прадастаўленне Кіеву перадышкі для аднаўлення баявога патэнцыялу за кошт знешніх спонсараў гэтага рэжыму», – сказаў Лаўроў.

Іншымі словамі, словы Лукашэнкі пра ўсеагульную стомленасць і неабходнасць схаваць куды далей гардыню расійскі міністр недыпламатычна назваў «стогнамі».

А вось беларускі палітык, падобна, выдае жаданае за сапраўднае.

«З задавальненнем, шырокай дэлегацыяй»

Тэзіс другі – Лукашэнка заявіў пра гатоўнасць «і далей уносіць рэальны ўклад ва ўрэгуляванне канфлікту і мінімізацыю яго наступстваў».

«Альтэрнатывы мірнаму вырашэнню ўсё роўна няма. Калі хочаце дамовіцца (я звяртаюся да тых, хто хоча дамовіцца), калі ласка, прыязджайце. Прыязджайце ў Мінск», – сказаў ён.

Гэта яшчэ адно пацвярджэнне ўжо нават не версіі, а факта таго, што для Лукашэнкі ўдзел у перамовах аб заканчэнні расійска-ўкраінскай вайны быў і застаецца жыццёва важным пытаннем. Пры гэтым сябе ён бачыць не пасярэднікам, а непасрэдным удзельнікам перамоўнага працэсу.

«Будзем дамаўляцца. Не «дамаўляйцеся», а «будзем дамаўляцца». Таму што мы ўцягнутыя ў гэты ўкраінскі канфлікт, нашы інтарэсы ў гэтых мірных перамовах вельмі сур’ёзныя. Прыходзьце, будзем размаўляць. Без усякага пасярэдніцтва. Я не хачу іграць гэтую ролю пасярэдніка», – заявіў палітык.

Пры гэтым, нават калі перамовы пройдуць не ў Беларусі, а ў «іншай краіне» Лукашэнка абвясціў пра намер прыехаць туды «з задавальненнем, шырокай дэлегацыяй».

Аднак надзей на канструктыўныя перамовы пакуль няшмат. Галоўным перамоўшчыкам з боку Крамля на абвешчаных трохбаковых перамовах Расіі, Украіны і ЗША застаецца памочнік Пуціна Уладзімір Мядзінскі. Гэта, як і сутнасць выступлення на ўчарашняй канферэнцыі міністра Лаўрова, сведчыць пра тое, што ніякіх канструктыўных зрухаў у пазіцыі Масквы не адбылося. Ісці на значныя кампрамісы яна, відавочна, па-ранейшаму не гатовая.

Лукашэнка не можа гэтага не разумець. Але яму, мяркуючы па ўсім, усё ж хочацца, каб вайна, нягледзячы на аб’ектыўныя абставіны, скончылася як мага хутчэй. У чым жа прычына такога імкнення?

«Застагнаць» страхі

Апошнім часам гучыць нямала папярэджанняў пра магчымую эскалацыю, на якую можа пайсці Крэмль. У тым ліку – рознага кшталту правакацыі ў адрас дзяржаў – членаў НАТА. Не выключана, дастаткова маштабныя.

У святле гэтага асабліва трывожна прагучаў трэці ключавы тэзіс выступлення Лукашэнкі. Паводле яго слоў, Беларусь спрабуюць уцягнуць у вайну. Нібыта, супраць Украіны. Аднак па сукупнасці сказанага палітыкам склалася ўражанне, што гаворка ідзе пра нешта большае.

«Кровапраліцце, супрацьстаянне, у якім аказаліся ўцягнутыя два братэрскія нам народы, адбываецца проста ля нашай мяжы. І я павінен сказаць, не ля мяжы, а ўжо я не буду называць факты, на тэрыторыі Беларусі. Камусьці хочацца ўцягнуць Беларусь у гэтую вайну і развязаць эскалацыю», – сказаў Лукашэнка.

Цяжка сказаць, што Лукашэнка меў на ўвазе пад «супрацьстаяннем на тэрыторыі Беларусі». Магчыма, гаворка пра нібыта знішчаныя ўкраінскімі дронамі рэтранслятары, якія выкарыстоўваліся для карэкціроўкі палётаў расійскіх беспілотнікаў. Пра гэта, не называючы, зрэшты, крыніц інфармацыі, заяўляў у ліпені гэтага года прадстаўнік па абароне і нацыянальнай бяспецы АПК Вадзім Кабанчук. А ў чэрвені на беларускім дзяржаўным тэлебачанні выйшаў сюжэт, у якім сцвярджалася, што Украіна «хацела атакаваць Беларусь з дапамогай дрона са смяротным грузам».

Дык хто ж «спрабуе» ўцягнуць Лукашэнку? Версіі пра Украіну і Захад гучаць зусім непераканаўча па цэлым шэрагу прычын, на якіх нават няма сэнсу спыняцца. У сваім выступленні беларускі палітык заявіў – у прэзідэнта РФ «няма ніякай мэты, каб заўтра Беларусь была ўцягнутая ў гэтую вайну».

А паслязаўтра? Да таго ж, ведаючы манеру беларускага палітыка часта фармуляваць ад адваротнага, Пуцін у кантэксце сказанага мог быць згаданы зусім не выпадкова. Гэта цалкам можа быць прамым указаннем на галоўнага віноўніка «ўцягвання».

Звяртае на сябе ўвагу і яшчэ адна фраза Лукашэнкі.

«Але потым жа мы разумеем, што калі мы ўступаем у вайну, то ўвесь блок НАТА пад гэтай падставай таксама пачне супраць нас ваяваць», – сказаў ён.

Выглядае так, нібы Лукашэнка асцерагаецца падобнага развіцця падзей. І «загаворвае» ўласныя страхі. Што, дарэчы, палітыку ўласціва – дастаткова ўспомніць яго рыторыку напярэдадні вялікай вайны з Украінай.

Вайна, падобна, перастала быць выгаднай Лукашэнку. Замест інструмента па атрыманні прыбытку ад падтрымкі Расіі, яна пагражае ператварыцца ў рэальную катастрофу. Як выблытацца з гэтай сітуацыі – таксама незразумела, бо здрадзіць Пуціну небяспечна гэтак жа, як і ісці ў яго ў фарватары.

Не бяруся меркаваць, што менавіта ляжыць у аснове страхаў беларускага палітыка – рэальная інфармацыя або прадчуванне небяспекі, якая набліжаецца. Але ў цэлым яго выступленне пакінула трывожнае ўражанне. Як бы з саагрэсара не ператварыцца ў паўнавартасны плацдарм.

***

Меркаванні і ацэнкі аўтара могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Reform.news