Belarus forcibly deported Mariam Soumah, a young migrant, without her baby (PATRICK MEINHARDT) (PATRICK MEINHARDT/AFP/AFP)
Мінула ўжо дзевяць месяцаў з таго часу, як 23-гадовая грамадзянка Гвінеі Марыям Сума, паводле яе слоў, у апошні раз бачыла сваю маленькую дачку Сабіну. Маці знаходзіцца ў Гвінеі, тады як яе дзіця — супраць яе волі — застаецца ў дзіцячым доме ў Беларусі, паведамляе AFP.
Некалькі месяцаў таму Беларусь прымусова дэпартавала маладую мігрантку назад у яе заходнеафрыканскую краіну без дзіцяці, паведамляюць сама Сума і праваабарончыя арганізацыі, якія заняліся яе справай.
Гэтыя паведамленні выклікалі асуджэнне з боку экспертаў ААН, праваабарончых груп і гвінейскіх дыпламатаў.
«Я маліла іх не рабіць гэтага», — расказала Сума агенцтву AFP у інтэрв’ю, дадзеным у трушчобах сталіцы Гвінеі Конакры, гартаючы на тэлефоне нядаўнія фатаграфіі Сабіны — дзяўчынкі, якой у лістападзе споўніўся год і якая на здымках апранутая ў чырвоную сукенку.
Спрабуючы вырвацца з галечы, Сума, паводле яе слоў, праехала праз усю Афрыку, каб дабрацца да Беларусі, спадзеючыся пасля трапіць у ЕС.
У апошнія гады гэты міграцыйны маршрут стаў папулярным, пры гэтым Еўрасаюз абвінавачвае рэжым Аляксандра Лукашэнкі ў заахвочванні мігрантаў да спроб пранікнуць у блок праз Беларусь.
Як і многіх іншых, Суму завабілі праз інтэрнэт прыехаць у аўтарытарную Беларусь па студэнцкай візе.
«Я не хацела ехаць (у Еўропу) па моры. Я паглядзела на мапу і ўбачыла, што Беларусь акружаная краінамі Шэнгена».
Яе выпрабаванні ў Беларусі пачаліся ў той момант, калі яна паспрабавала падоўжыць візу.
Зацяжараўшы там ад гвінейскага мужчыны, які з’ехаў у спробе трапіць у ЕС, Сума нарадзіла больш чым за два месяцы да меркаванага тэрміну.
Сабіна важыла ўсяго 600 грамаў, калі нарадзілася ў лістападзе 2024 года.
Яе тэрмінова змясцілі ў рэанімацыю, дзе беларускім урачам удалося выратаваць дзіця.
Аднак неўзабаве пасля гэтага, паводле слоў Сумы, ёй забаранілі бачыцца з дачкой, калі яна не аплаціць вялікія медыцынскія рахункі.
Пазней яе ўзялі пад варту за парушэнне міграцыйных правілаў і прымусова пасадзілі ў самалёт без дзіцяці.
«Я сказала, што вярнуся толькі з маім дзіцём. Я маліла іх: калі ласка, дайце маёй малечы аднавіцца, і я з’еду дадому разам з ёй, — расказала Сума AFP. — Яны сказалі — не».
З моманту дэпартацыі ў жніўні, паводле слоў Сумы, ёй дазволілі толькі два кароткія відэазванкі, каб убачыць Сабіну, якую ўтрымліваюць у дзіцячым доме ў Мінску.
Эксперты ААН назвалі паведамленні пра прымусовае разлучэнне «надзвычай трывожнымі».
Пасольства Гвінеі ў Маскве, якое курыруе Беларусь, паведаміла AFP, што сочыць за справай з «вялікай гуманітарнай заклапочанасцю» і запатрабавала «тлумачэнняў».
У пасольстве дадалі, што прадстаўніцтва ЮНІСЕФ у Беларусі — якое паведаміла AFP, што не можа каментаваць асобныя выпадкі, — дасведчанае пра сітуацыю і можа дапамагчы ў арганізацыі «гуманітарнай падтрымкі» для дзіцяці.
Беларускія ўлады не адказалі на запыт AFP аб каментары.
Паводле слоў Сумы, спробы абмежаваць яе доступ да Сабіны пачаліся, калі яна яшчэ аднаўлялася пасля экстранага кесарава сячэння.
«Яшчэ ў бальніцы я пыталася: “Як маё дзіця?”, а мне адказвалі, што яна хворая і стомленая», — расказала Сума.
Ёй толькі паведамілі, што Сабіну перавялі ў іншую бальніцу.
Праз 10 дзён яна хадзіла па Мінску, «шукаючы з раніцы да ночы», перш чым знайшла бальніцу, дзе знаходзілася яе дачка, і пачала наведваць яе штодня.
Пасля таго як Сабіну выпісалі з рэанімацыі і перавялі ў іншую бальніцу, Суме выставілі медыцынскі рахунак прыкладна на 33 тысячы долараў.
Убачыўшы яго, «я падняла рукі да неба», — сказала яна.
Пасля гэтага ёй забаранілі бачыцца з Сабінай да аплаты.
«Я працягвала прыходзіць, а яны ўвесь час казалі, што яна спіць… або што яна на прагулцы з медсёстрамі».
Паводле слоў Сумы, мінулым летам жанчына ў бальніцы паведаміла ёй, што Сабіну накіроўваюць у дзіцячы дом.
«Я сказала: што? Які дзіцячы дом?», — узгадвае Сума, якая сама вырасла сіратой.
Адначасова міграцыйныя службы ўзмацнялі ціск.
Яна паспрабавала запісацца на далейшае навучанне, каб атрымаць новую візу, але атрымала адмову.
У ліпені, паводле слоў Сумы, яе арыштавалі за парушэнне міграцыйных правілаў.
Праваабарончая група Human Constanta, якая знаходзіцца ў выгнанні і сочыць за правамі мігрантаў у Беларусі, раскрытыкавала жорсткія меры ў адказ на тое, што класіфікуецца як адміністрацыйнае, а не крымінальнае правапарушэнне.
«Ім проста было ўсё адно, і яны разлучылі маці і дзіця», — заявіла прадстаўніца Human Constanta Эніра Браніцкая, назваўшы тое, што адбываецца, «маніпулятыўным».
«Пагражаць ёй тым, што ёй не аддадуць дзіця, — гэта, вядома, незаконна», — сказала Браніцкая, паколькі не існавала афіцыйнага рашэння аб пазбаўленні Сумы бацькоўскіх правоў.
Знаходзячыся ў турме, Сума расказала, што супрацоўнікі міграцыйнай службы спрабавалі прымусіць яе знайсці сваяка, які змог бы аплаціць білет дадому.
Ніхто не змог, і «да таго ж я ўсё адно не з’ехала б без майго дзіцяці», — сказала яна.
Затым, паводле яе слоў, аднойчы яе закавалі ў кайданкі, адвезлі ў аэрапорт, пасадзілі на рэйс у Стамбул і загадалі больш не вяртацца.
У Турцыі Сума адкрыла тэлефон, каб патэлефанаваць жанчыне, якая яе выхавала.
«Я вяртаюся», — сказала яна ёй скрозь рыданні.
«Але ў мяне нічога няма — нават майго дзіцяці».