Фото: instagram.com/nailya_askerzade/
Сёння на нарадзе, прысвечанай ініцыятыве «Адзін раён — адзін праект» Аляксандр Лукашэнка зноў даў указанне Камітэту дзяржаўнага кантролю ўтаймаваць сваю руплівасць. Падобна, зноў, ужо ў чарговы раз, дажыліся да таго, што ўсемагутных кантралёраў трэба вучыць распазнаваць пазіўны «свой — чужы». І не біць «каваным ботам» сваіх і чужых без разбору.
«Мы ні ў якім разе не павінны перайсці нейкую чырвоную лінію ў адносінах з нашым грамадствам і нашымі людзьмі. Ні ў якім разе мы не павінны заціскаць людзей так, што яны (асабліва кіраўнікі) будуць азірацца на кожны шоргат. Людзі хочуць жыць у сваёй краіне свабодна», — заявіў Лукашэнка.
«Такое ёсць, хай не ў Герасімава (старшыня КДК Васіль Герасімаў — прим. Reform.news), а ў падначаленых, у іншых — прыйсці і паказаць сваю руплівасць. Вось мала не падасца ад гэтай руплівасці», — працягнуў ён.
Лукашэнка падкрэсліў, што затрымліваць трэба тых, на каго ў сілавікоў ёсць аператыўная інфармацыя, а не ўсіх запар.
«Калі такой інфармацыі няма, не трэба каваным ботам грукаць у дзверы чалавеку. Ні ў якім разе», — сказаў палітык. На яго думку, нельга «хадзіць і заграбаць грабянцом усіх, каго трэба і не трэба ў краіне».
Тых, хто паспрабуе ўбачыць у агучаных Лукашэнкам словах прыкметы будучай лібералізацыі, давядзецца расчараваць. Тым больш што ўсіх, хто «хоча разбурыць краіну», палітык распарадзіўся і надалей «ціснуць бязлітасна». Так што пазначаныя «чырвоныя лініі» — не пра рэпрэсіі.
Забаўнае іншае — хаджэнне па крузе ў выдаваных кантралюючым органам інструкцыях. Тут лёгка прасочваецца такая сабе сінусоіда, якая вагаецца ўверх і ўніз з пэўнай частатой.
Палітык і раней неаднаразова даваў указанні кантралёрам змяніць стыль і метады працы, «дзейнічаць акуратна і справядліва». А потым наадварот ішла каманда «фас» — «узмацніць» ды «ўзмацніць жорсткасць».
Вось снежань 2016 года і нарада па выніках праверкі дзейнасці КДК, праведзенай міжведамаснай групай пад кіраўніцтвам Генеральнага пракурора.
«Трэба дзейнічаць акуратна і справядліва. Пакаранне пакаранню розніца — ад заўвагі да буйных штрафных санкцый і крымінальных спраў. Але калі мы бачым памылкі, дробныя парушэнні, то гэтыя штрафы і пакаранні не павінны прыводзіць да краху або ліквідацыі прадпрыемстваў, якія гадамі папаўнялі бюджэт падаткамі», — настаўляў палітык сваіх кантралёраў.
Тады ж было дадзена даручэнне: выключыць залішнія праверкі бізнесу і прадпрыемстваў. А таксама звярнуць увагу «на стыль працы кантралюючых органаў».
І вось прайшло восем гадоў. Май 2024 года і нарада па пытаннях удасканалення кантрольна-нагляднай дзейнасці.
Намаганні правяраючых, крытыкаваў КДК Лукашэнка, часта накіраваны менавіта на пошук недахопаў і прымяненне штрафных санкцый, хаця трэба было б — на паляпшэнне вынікаў дзейнасці прадпрыемстваў. «Нам не штрафы патрэбныя і пакаранні або нейкія санкцыі, а паляпшэнне працы прадпрыемстваў», — інструктаваў палітык кантралёраў.
І вішанька на торце: «Яшчэ раз хачу папярэдзіць: ніякага ціску на прадпрыемствы, арганізацыі, суб’екты гаспадарання і на людзей быць не павінна. Мы не павінны людзям перашкаджаць працаваць». Параўнайце з сённяшнімі заявамі — па сутнасці, пра тое ж самае.
Перыядычна ўстаноўкі «ўтаймаваць руплівасць» змяняліся на супрацьлеглыя. Вось Лукашэнка палохае Дзяржкантролем крамы і аптэкі з-за росту цэн. Або патрабуе ад КДК разабрацца з высокімі даходамі уладальнікаў і кіраўнікоў рознічных сетак. Хваліць за намаганні па спыненні «усялякіх спроб дестабілізацыі абстаноўкі ў краіне», наказваючы і надалей дзейнічаць «жорстка, адстойваючы інтарэсы беларускай дзяржавы».
КДК да такога дуалізму, відаць, даўно прывык. Тым больш што ўказанні «ўзмацніць» і «ўзмацніць жорсткасць» з вуснаў Лукашэнкі гучалі значна часцей, чым заклікі «ўтаймаваць руплівасць». У цэлым кантралёры ўсё выконваюць як трэба, як і патрабуецца. Але часам перагінаюць, і з тым жа запалам ціснуць не толькі тых, хто «хоча разбурыць краіну», але і ўсіх, хто трапіўся пад руку. Нізавы ўзровень кантралёраў шчыра не разумее, чаму вось гэтага сабаку можна біць палкай, а вось гэтага — не. Тым больш што палка — цалкам эфектыўны інструмент уздзеяння.
І гэта ў значнай ступені паралізуе сістэму. Кіраўнікі прадпрыемстваў, чыноўнікі на месцах упадаюць у ступар, баючыся зрабіць няправільны крок і апынуцца ў ланцуговых лапах кантралёраў. Любая ініцыятыва, якой Лукашэнка пастаянна патрабуе ад выканаўцаў на месцах, на справе аказваецца небяспечнай наступствамі. А ў такой сітуацыі лепш сядзець ціха, не варушыцца, не праяўляць ніякіх ініцыятыў. Так бяспечней. Лепш быць абвінавачаным у «нічоганерабленні», чым сесці за неэфектыўнае выкарыстанне або перавышэнне паўнамоцтваў.
Такім чынам, усе спробы Лукашэнкі заклікаць кантралёраў «ўтаймаваць пыл», па сутнасці, зводзяцца да жадання навучыць іх адрозніваць сваіх «сабак» ад варожых. І абараніць сваіх ад празмерных замахаў, якія прымушаюць дрыжаць, падціскаць хвост і забівацца як мага глыбей у будку. Паспрабаваць у чарговы раз растлумачыць гэтым правяраючым, каго трэба палкай, а дзе варта было б дзейнічаць мякчэй.
Аднак, мяркуючы па тым, што да гэтай праблемы палітык вымушаны вяртацца зноў і зноў, усе яго ўгаворы не даюць больш-менш працяглага эфекту. Сітуацыя ўскладняецца тым, што ў нашай краіне стук каваным ботам у дзверы даўно ператварыўся ў універсальны інструмент узаемадзеяння дзяржавы са сваімі грамадзянамі. І для кантралёраў з немалымі паўнамоцтвамі ўсе «сабакі» на адно аблічча — патэнцыйна караныя. Спраўдзіцца і ўнікнуць у раздзелы дапаможніка па дзяржаўнай кіналогіі яны ніяк не могуць.
І навучыць гэтым прэмудрасцям супрацоўнікаў КДК, падобна, не атрымліваецца гадамі. У святле гэтага даволі пацешны прапанаваны Лукашэнкам метад аддзялення сваіх «сабак» ад усіх астатніх. Сёння на нарадзе ён патлумачыў — на факты залішняй руплівасці кантралёраў павінны звяртаць увагу ўрад і аблвыканкамы. Паводле яго слоў, яны не могуць указваць старшыні КДК, аднак могуць звярнуцца напрамую да самога палітыка, і ён ужо дасць адпаведныя распараджэнні.
Выходзіць, што і з «сабакамі» цяпер будзе, як з той бульбай з анекдота. «Свая, свая, а вось гэта — варожая». Сядзі, ранжыруй замест таго, каб выконваць свае непасрэдныя абавязкі, інспектуючы цялятнікі. Вось яны, выдаткі ад стварэння Франкенштэйна з каванымі ботамі.
Падпішыцеся на наш тэлеграм-канал «Reform.news: Самае цікавае»
***
Меркаванні і ацэнкі аўтара могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Reform.news