Кадр з фільма Тані Гаўрыльчык "Моўныя партызаны".
Што адбываецца, калі мова становіцца палітычным выбарам? На гэтае пытанне адказвае дакументальны фільм рэжысёркі Тані Гаўрыльчык «Моўныя партызаны».
Прэм’ерай гэтай дакументальнай карціны пра праваабаронцаў беларускай мовы Аліну Нагорную і Ігара Случака вяртаецца пасля невялікага перапынку анлайн-кінатэатр беларускага кіно VODBLISK.
У цэнтры гісторыі – звычайная сям’я. Яны выхоўваюць дзіця і чакаюць другога сына. І ўжо больш за дзесяць гадоў робяць тое, што можа здавацца амаль наіўным: пішуць лісты ў дзяржаўныя ўстановы і кампаніі – усюды, дзе закон патрабуе, але не выконваецца. І патрабуюць толькі аднаго: каб беларуская мова была бачнай у публічнай прасторы. У краіне, дзе яна фармальна існуе, але фактычна – адсутнічае.
«Моўныя партызаны» – гэта інтымны погляд на жыццё людзей, якія не карыстаюцца гучнымі лозунгамі, але штодня змагаюцца. Фільм пра тое, як ціхія дзеянні могуць быць формай барацьбы.
Праца над фільмам пачалася ў 2022 годзе і і вырасла з цікавасці рэжысёркі да тэмы беларускай мовы. Сама Таня Гаўрыльчык глядзіць на гэтую тэму наступным чынам:
— У эміграцыі шмат якія паняткі і канцэпты, сэнс якіх быў крыштальна зразумелы на радзіме, размыліся і страцілі сваю моц. Але каштоўнасць мовы засталася безумоўнай. Мовы перажываюць рэжымы, дзяржаўныя ўтварэнні і межы. Перажываюць часовасць сацыяльных і палітычных перапетый, якія наслойваюцца на тканіну тваёй краіны.
І безумоўна мова – гэта такі светапогляд, такая оптыка бачання свету. Калі адкрыць слоўнік сінонімаў беларускай мовы, для радасці там будзе пару словаў, для смутку – некалькі дзясяткаў. Ці ёсць нейкія канструкцыі мовы, выразы, у якіх схаваная цэлая філасофія. Адзін з маіх улюбёных прыкладаў – гэта беларускае «калі». «Когда и если», «when and if», а ў нас для гэтага адно слова.
Таня Гаўрыльчык – дакументалістка, выпускніца Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў і міжнароднай праграмы Doc Nomads. «Моўныя партызаны» стаў яе другім кароткаметражным фільмам у якасці рэжысёркі. Раней яна працавала як аператарка над стужкамі, што мелі прэм’еры на такіх буйных фестывалях як Берлінале і IDFA.
«Распавесці пра Беларусь праз сітуацыю з мовай мне падаецца, з аднаго боку, вельмі відавочным, тым, што амаль ляжыць на паверхні. Гэта такая відавочная знутры і зусім невідавочная звонку гісторыя пра Беларусь. Але мне гэта і падаецца цікавым – расказваць невядомую гісторыю, ствараць веды пра нас шырэй за вядомы наратыў, – адзначае Таня Гаўрыльчык, – У чымсьці дакументалістыка для мяне – такая зручная зачэпка зазірнуць у тыя жыцці, да якіх без камеры быццам бы няма прычыны ўвайсці».
Фільм даступны для прагляду бясплатна з любой кропкі свету на платформе VODBLISK – дастаткова прайсці рэгістрацыю.
Нагадаем, VODBLISK — анлайн-кінатэатр, які імкнецца прасоўваць незалежнае беларускае кіно і даваць голас незалежным беларускім фільммэйкерам і фільммэйкеркам.
Падпісвайцеся на культурныя навіны Reform.news у Telegram