У Віленскі беларускі музей імя Івана Луцкевіча дастаўлены дзясяткі скрынак з асабістай калекцыяй і архівам Юрыя Попкі (1912–1990) — беларускага дзеяча, які пасля Другой сусветнай вайны стварыў у нямецкім Ляймане прыватны музей з мэтай папулярызацыі Беларушчыны.
Гэта стала магчыма, дзякуючы аб’яднанням высілкаў даследчыка і актывіста Алеся Майсеенкі, які прысвеціў амаль 10 гадоў, каб адшукаць і юрыдычна аформіць збор паваеннага грамадскага дзеяча, і аб’яднанню беларусаў Германіі «РАЗАМ eV».
Хто такі Юрый Попка?
Юрый Попка (1912–1990) — знакавая постаць паваеннай эміграцыі. Пісьменнік, выдавец і грамадскі дзеяч, які пасля эміграцыі прысвяціў сябепапулярызацыі беларускай культуры ў Еўропе. У нямецкім Ляймане ў 1971 годзе ён заснаваў прыватны музей ва ўласнай кватэры на Гётэштрасэ, збіраючы рэдкія кнігі, аддзенне, посуд, перыядычныя выданні. Для яго было прынцыпова важна, каб еўрапейцы бачылі Беларусь як самастойную культуру.
У 1987 на могілках у раёне Ляйману Санкт-Ільгене ягонымі намаганнямі быў усталяваны помнік загінулым у 1939—1945 беларусам. Юрый Попка заснаваў таксама Інстытут беларусаведы, які меў на мэце заахвочванне даследаванняў па гісторыі Беларусі. У Інстытуце выдаваліся кнігі Попкі і іншых эміграцыйных беларускіх аўтараў, а ад 1986 году і друкаваны орган «Весткі Інстытута беларусаведы».
Што здарылася з калекцыяй?
Пасля смерці Юрыя Попкі яго маёмасць і зборы засталіся гораду Ляйману. Аднак замест захавання, калекцыя апынулася на складзе, дзе частка экспанатаў знікла, а частка сур’ёзна пацярпела ад патопу. Яе выратаванне стала сапраўднай місіяй для беларускай дыяспары. Беларускі даследчык і актывіст Алесь Майсеенка прысвяціў амаль 10 гадоў (пачынаючы з 2017-га), каб адшукаць і выратаваць тое, што засталося ад збораў Попкі.
Фінальны рывок па транспартыроўцы выратаванага архіву з Ляйману ў Вільню ажыццявіла аб’яднанне беларусаў Германіі «РАЗАМ eV».
Што гэта ўсё значыць?
Супрацоўнікі Віленскага беларускага музея рыхтуюцца да доўгіх месяцаў карпатлівай працы па сістэматызацыі архіва. Збор налічвае дзесяць скрынак.
«Нас чакаюць доўгія месяцы апрацоўкі гэтай калекцыі, і пакрысе будзем вам распавядаць, што ж у гэтых скрынках да нас прыехала», — падзялілася радаснай навіной каманда Віленскага беларускага музея.
Дзякуючы высілкам неабыякавых беларусаў, музей атрымаў унікальнае папаўненне.
Падпісвайцеся на культурныя навіны Reform.news у Telegram
