Арганізатары Венецыянскай біенале сучаснага мастацтва абвясцілі нацыянальных удзельнікаў, сярод якіх — упершыню з 2019 года — ёсць і Расія.
Прадстаўнік Расіі па міжнародных культурных абменах і былы міністр культуры Міхаіл Швыдкой заявіў, што Расійская Федэрацыя «ніколі не пакідала» найбуйнейшую мастацкую выставу ў свеце.
«Руская культура не ізаляваная»
«Сама прысутнасць нашага павільёна — незалежна ад таго, што там адбываецца, няхай гэта будзе выставы нашых лацінаамерыканскіх сяброў або размяшчэнне адукацыйнага цэнтра для ўсёй біенале, — азначае прысутнасць нашай краіны ў культурнай прасторы Венецыі. Таму, паколькі мы нікуды не з’язджалі, мы не «вяртаемся». Мы шукаем новыя формы творчай дзейнасці ў абставінах, якія склаліся», — цытуе ARTnews Міхаіла Швыдкога.
Расійскі біенальны праект называецца «Дрэва сыходзіць каранямі ў неба», ён будзе прысвечаны перыферыйным абласцям і практыкам, іх традыцыям, музычнай мове і эксперыментальным падыходам, «якія, менавіта таму што існуюць і развіваюцца удалечыні ад буйных цэнтраў, захоўваюць і аўтэнтычную, і інавацыйную магутную энергію». У павільёне прымуць удзел больш за 50 маладых музыкантаў, паэтаў і філосафаў з Расіі і іншых краін, уключаючы Аргенціну, Бразілію, Малі і Мексіку.
«Гэта яшчэ адно пацвярджэнне таго, што руская культура не ізаляваная, і што спробы «адмяніць» яе, якія заходнія палітычныя эліты ажыццяўляліся апошнія чатыры гады, не ўвянчаліся поспехам. Менавіта таму мы вырашылі стварыць праект, у якім будзе пачутая шматмоўная паліфанія культур, якія не лічаць сябе перыферыйнымі ў адносінах да Захаду», — сказаў былы міністр культуры Расіі.
Камісарам Нацыянальнага павільёна Расіі прызначана арт-менеджарка Анастасія Карнеева. Яна дачка намесніка генеральнага дырэктара адной з найбуйнейшых абаронных карпарацый «Ростех» і генерала ФСБ у адстаўцы Мікалая Валабуева.
Дзве біенале запар, у 2022 і 2024 гадах, Расія ў сваім уласным павільёне, адным з найстарэйшых у Джардзіні, пабудаваным па праекце Аляксея Шчусева ў 1914 годзе, нічога не паказвала.
У лютым 2022 года расійскія мастакі Кірыл Саўчанкаў і Аляксандра Сухарава разам з літоўскім куратарам Раймундасам Малашаўскасам адмовіліся ўдзельнічаць у павільёне на біенале, спасылаючыся на ўварванне Расеі ва Украіну. Яны назвалі вайну «палітычна і эмацыйна невыноснай» і заявілі, што ў кантэксце канфлікту мастацтву няма месцу.
У 2024 годзе ў павільёне Расіі размясцілася выстава Балівіі.
Выданне ARTnews звярнуўся да Венецыянскай біенале з каментарамі з нагоды аднаўлення расійскага павільёна. Кіраўнік аддзела па сувязях з прэсай біенале Крысціяна Кастанцо патлумачыла, што Венецыянская біенале не прымае рашэнняў аб удзеле краін, такое рашэнне прымаюць самі краіны.
А Міністэрства культуры Італіі апублікавала заяву, у якой адзначыла, што рашэнне аб удзеле Расіі ў 61-й Венецыянскай біенале было прынята незалежным фондам Біенале, нягледзячы на пазіцыю ўрада.
Пратэст Pussy Riot
Расійскі фемінісцкі антыпуцінскі гурт Pussy Riot выступіць на Венецыянскай біенале ў знак пратэсту супраць вяртання Расіі на найбуйнейшую ў свеце мастацкую выставу.
Удзельніца арт-групы Надзея Талаконнікава напісала пост у сацсетках: «Упершыню за некалькі гадоў пуцінская Расія вяртаецца на Венецыянскую біенале. Прадстаўнікі Біенале кажуць, што рашэнне ад іх не залежыць — тлумачу, чаму гэта не так. Плюс, Pussy Riot едуць на біенале з інтэрвенцыяй.
Біенале складаецца з галоўнай міжнароднай выставы і павільёнаў нацыянальных дзяржаў. Адзін з павільёнаў — Расійскі. Але: хоць будынак павільёна і належыць Расіі, ён размешчаны ў садках Джардзіні, якія з’яўляюцца здабыткам дзяржавы Італіі і італьянскага народа, і функцыянуе толькі па дамове з Біенале. Прэзідэнта Біенале прызначае італьянскі ўрад.
Расійскі павільён — не амбасада: гэта не суверэнная тэрыторыя і ён не валодае дыпламатычным статусам. Гэта значыць, што ўрад Італіі, улады Венецыі і сама Біенале пры жаданні могуць сказаць Расеі «не».
Калі Расія ўдзельнічае ў Біенале — значыць, гэта палітычнае рашэнне Італіі.
Што вязе ў сэрца Еўропы Расія? Поўнага спісу няма, але вось адзін прыклад — Дзяржаўны акадэмічны рускі хор імя А.В. Свешнікава. Заўсёднікі прапагандысцкага канала Расія 24, узнагароджаны падзякай асабіста ваенным злачынцам Пуціным.
У адказ на крытыку расійскі дзяржаўны чыноўнік і гаўнаед Міхаіл Швыдкой заявіў: «вечнасць пераважае над імгненнымі клопатамі, культура — над палітыкай… на жаль, не кожны здольны гэта зразумець». Так, украінскія дзеці, якія страцілі бацькоў і дом, гэтага сапраўды не змогуць зразумець.
Швыдкой адкрыта перамагае: «гэта яшчэ адзін доказ таго, што руская культура не ізаляваная і што спробы яе «адмяніць», што прымаюцца заходнімі палітычнымі элітамі на працягу апошніх чатырох гадоў, не ўвянчаліся поспехам».
Гэта не культура па — за палітыкай — гэта палітыка, прыкрытая культурай. Удзел афіцыйнай Расіі ў Біенале — гэта сур’ёзны ўдар па бяспецы Еўропы».
Таму гурт выступіць на біенале з пратэстам у падтрымку Украіны, ахвяр расейскіх ваенных злачынстваў, расійскіх палітычных зняволеных і ўкраінскіх ваеннапалонных. Група лічыць, што ўдзел Расіі ў біенале з’яўляецца сур’ёзным ударам па бяспецы Еўропы.
Пазіцыя куратаркі Украінскага павільёна
Куратарка Украінскага павільёна Ксенія Малых у каментары для Радыё Культура адзначыла, што ўдзел расейскіх артыстаў у біенале ўспрымаецца як легітымізацыя дзеянняў Расіі ва Украіне. Гэта рашэнне выклікала крытыку і пратэсты з боку ўкраінскай супольнасці і міжнародных культурных арганізацый.
«Біенале афіцыйна заявіла, што гэта не іх рашэнне. Яны не вырашаюць аб удзеле краін, прызнаных Італіяй. Калі Італія прызнае дзяржаву, яна зможа прыняць удзел у Венецыянскай біенале», — пракаментавала Малых.
Украінская каманда працягвае працу над прэзентацыяй уласнага павільёна і культурнага праекта, да якога лічыць важным прыцягнуць увагу.
Галоўным аб’ектам Украінскага павільёна стане скульптура «Алень», эвакуяваная з Пакроўска. У 2019 годзе яна была створаны мастачкай Жаннай Кадыравай у рамках глабальнай рэканструкцыі парку Юбілейны. «Алень» займаў п’едэстал, на якім калісьці стаяў савецкі рэактыўны самалёт, усталяваны ў 1970-х гадах падчас халоднай вайны і разабраны ў 2005 годзе.
Ксенія Малых дадала, што вяртанне Расейскай Федэрацыі не стала нечаканасцю для ўкраінскай культурнай супольнасці. Цягам чатырох гадоў Расея спрабуе выйсці на розныя міжнародныя платформы. У прыватнасці, мастакі мянялі сваю пазіцыю або падавалі заяўкі з іншых краін.
«Існуе з’ява так званых «добрых рускіх», якія проста перапісвалі свае біяграфіі як мастакі і, напрыклад, пісалі, што яны берлінскія мастакі. Гэта значыць, яны спрабавалі дыстанцыявацца ад рускага паходжання», — сказала куратарка.
***
«Не рэдкасць, што геапалітыка ўплывае на статус нацыянальных павільёнаў Венецыі, але ў мінулым годзе Расія была адзінай краінай, якая не прыняла ўдзелу з-за працягваецца ваеннага канфлікту», — піша ARTnews.
У сувязі з удзелам Расіі ў прэстыжным міжнародным арт-форуме гучаць абураныя галасы з розных бакоў — ад міністра замежных спраў Літвы да ўдзельніц групы Pussy Riot. Аднак менавіта так уладкавана Венецыянская біенале: дзяржавы з яе дапамогай імкнуцца палепшыць свой імідж і легімітызаваць свае пазіцыі.
Падпісвайцеся на культурныя навіны Reform.news у Telegram
