Фрагмент экспазіцыі выставы. Фота прадастаўлена Уладзімірам Грамовічам.
Учора, 28 сакавіка, у варшаўскай галерэі TBM пачала працу персанальная выстава Уладзіміра Грамовіча. Праект беларускага мастака «Margins» («Палі») даследуе, як ствараецца калектыўнае забыццё і хто валодае правам канструяваць нашу мінуўшчыну ў часы, калі наратывы пастаянна перапісваюцца.
Уладзімір Грамовіч звяртаецца да гісторый своеасаблівым чынам: ён адсочвае тое, як гэтыя гісторыі не матэрыялізаваліся цалкам, былі наўмысна сцёртыя ці падаўленыя.
Творы аўтара існуюць у стане «па-за часам»: яны выглядаюць сучаснымі, але пры гэтым адчужаныя ад канкрэтнага гістарычнага моманту. Гэта адлюстроўвае агульны стан Усходняй Еўропы, дзе памяць застаецца полем бітвы, якое актыўна фармуецца і аспрэчваецца.
Цэнтральныя вобразы: паміж выявай і сціраннем
У цэнтры экспазіцыі праекта — фрэска «Калі сцяг становіцца пейзажам», створаная спецыяльна для варшаўскай прасторы. Яна выглядае так, нібы заўсёды была тут — яе хутчэй «адкрылі», чым вырабілі. На фрэсцы — пусты сцяг без надпісаў і два сонцы, што завіслі паміж рэальнасцю і выдумкай.
Гэта не фіксаваны аповед, а толькі яго след — нешта напалову страчанае або ніколі да канца не сфармаванае.
Механізмы кантролю і ілюзія праўды
Гэта тэма няўстойлівасці працягвае ў працы «У іх ніколі не было зброі ці каштоўнасцяў». Абапіраючыся на візуальную мову рэгіянальных музеяў і ўяўныя дагістарычныя артэфакты, мастак стварае аб’екты, якія нагадваюць гістарычныя сведчанні, але супраціўляюцца праверцы.
У працы «Палявыя даследаванні № 1» працэс становіцца больш інтымным. Невялікі архіўны вобраз пашыраецца ў прасторавую форму, пераходзячы ад эскіза да аб’екта. Тое, што пачынаецца як назіранне, ператвараецца ў рэканструкцыю, падкрэсліваючы, як нават самы маленькі фрагмент можа быць выняты, зменены і перакантэкстуалізаваны.
Выстава «Палі» — гэта не столькі пра тое, што мы забыліся, колькі пра тое, як вырабляецца забыццё. Аўтар прапануе паглядзець на «краі» гісторыі, каб лепш зразумець нашу сучаснасць.
Уладзімір Грамовіч — адзін з самых паслядоўных беларускіх мастакоў, якія працуюць з тэмай гістарычнай памяці, архітэктуры і гарадской прасторы. Яго цікавіць тое, што звычайна выпадае з поля зроку: ціхія дэталі, праз якія дзейнічае ўлада і канструюецца афіцыйная гісторыя.
Творца мае шырокае міжнароднае прызнанне: ён прадстаўляў свае працы на Manifesta 14 у Прышціне (2022), Ідышленд-павільён на 59-й Венецыянскай біенале (2022), а таксама на біенале Matter of Art у 2024 годзе. У 2026 годзе Грамовіч быў намінаваны на мастацкую прэмію Neuköllner Kunstpreis у Берліне, што яшчэ раз падкрэслівае ўзроваень яго прафесійнай дзейнасці.
Месца падзеі: Галерэя TBA (Totalitarian Border Art), Варшава, вул. Wilcza 62. Тэрмін: Выстава працуе да 30 красавіка 2026 года.
Падпісвайцеся на культурныя навіны Reform.news у Telegram