Иллюстрация: фото БелТА, обработанное с помощью ИИ
Учора каля 140 прадпрымальнікаў «з усёй Беларусі» наведалі Палац Незалежнасці, дзе пасля экскурсіі паразмаўлялі з прэм’ер-міністрам Аляксандрам Турчыным. А сёння Аляксандр Лукашэнка сабраў нараду «па асобных пытаннях сацыяльна-эканамічнага развіцця», гаворка на якой ішла пра «мадэрнізацыю сельгасвытворчасці» і перадачу «дзяржаўных актываў у аграпрамысловым комплексе ва ўпраўленне прыватным кампаніям» на прыкладзе Віцебскай вобласці. Што аб’ядноўвае гэтыя мерапрыемствы і як назапашвае сілы наваяўленая алігархія?
Прэс-служба Лукашэнкі сустрэчу ў Палацы Незалежнасці ахрысціла «тымбілдынгам бізнесу і кіраўніцтва краіны». А ініцыятыва аб яе правядзенні, нібыта, зыходзіла ад саміх прадстаўнікоў малога і сярэдняга бізнесу.
Не абышлося без «раяля ў кустах» – пасля трохгадзіннай экскурсіі з прадпрымальнікамі сустрэўся прэм’ер-міністр Аляксандр Турчын. Яго прыезд прэс-служба назвала «нечаканым». На працягу дзвюх гадзін прэм’ер адказваў на пытанні прысутных – пра канкурэнцыю, пра рэгуляванне цэн, абарону ўнутранага рынку, падтрымку айчынных вытворцаў, якасць імпарту і іншыя надзённыя праблемы.
Турчыну даверылі прадставіць «рэжым з чалавечым тварам» для «актыўных і ініцыятыўных прадпрымальнікаў». Натуральна, не выпадковых, а старанна адабраных і ўхваленых. Каб тыя ўсвядомілі – на гарызонце ўжо замаячыла падножжа Алімпа. А калі будуць і надалей паводзіць сябе належным чынам, то, магчыма, у перспектыве змогуць разлічваць на большае.
Больш за тое – збоку выглядала так, нібы прэм’еру далі адчуць сябе ў ролі будучага пераемніка: прыём у Палацы Незалежнасці, амплуа хэдлайнера, больш за сотню ўважлівых прадпрымальнікаў і Наталля Эйсмант, прэс-сакратар Лукашэнкі ў ролі мадэратара.
У выніку кожны атрымаў па «моркве». Давераныя прадстаўнікі малога і сярэдняга бізнесу – магчымасць адчуць сваю сувязь з элітамі. Прэм’ер – сыграць першую скрыпку на публіцы.
Турчын саліраваў для дапушчаных дробных і сярэдніх параметраў. А вось Аляксандр Лукашэнка на наступны дзень заняўся пулам дапушчаных цяжкавагавікоў. На нарадзе «па асобных пытаннях сацыяльна-эканамічнага развіцця» гаворка ішла – ні многа ні мала – пра прыватызацыю.
Паводле слоў палітыка, у пачатку года быў распрацаваны «канкрэтны пакрокавы антыкрызісны план» для Віцебскай вобласці. І адным з элементаў гэтага плана аказалася «перадача недастаткова эфектыўных прадпрыемстваў ва ўпраўленне новаму ўласніку, які валодае пісьменным кіраўніцкім патэнцыялам і, галоўнае, фінансавымі рэсурсамі».
Як патлумачыў Лукашэнка, урад прапаноўваў перадаць дзесяць арганізацый Дубровенскага раёна і прадпрыемства «Віцебскі бекон» групе кампаній «Сервалюкс» Яўгена Баскіна. Было прынята рашэнне аб перадачы гэтай групе паўнамоцтваў кіраўніка. Цяпер жа «Сервалюкс» выказаў гатоўнасць выкупіць названыя арганізацыі і ўзяць на сябе абавязацельствы па іх далейшым развіцці. І вуаля – унесены праект указа, які прадугледжвае продаж гэтай групе кампаній кожнай арганізацыі за адну базавую велічыню. У нагрузку на новага ўладальніка ўскладаецца шэраг абавязацельстваў – у тым ліку пагашэнне запазычанасці і інвеставанне.
Іншымі словамі, кампанія Баскіна за дзесяць базавых скупляе гаспадаркі практычна ўсяго Дубровенскага раёна. Пры гэтым Лукашэнка падкрэсліў – чыноўнікі павінны стаяць на варце дзяржаўных інтарэсаў і клапаціцца пра тое, каб прадаць актывы даражэй. Але што можа каштаваць даражэй за адну базавую для прадстаўніка пула сур’ёзных набліжаных!
А асобныя сельгасарганізацыі Аршанскага раёна вырашана замацаваць за «Савушкіным прадуктам» Аляксандра Машэнскага. З ім жа заключаны дагавор арэнды маёмасці «Полацкага малочнага камбіната».
Дэ-факта ў краіне выбудоўваецца алігархія. Некаторыя з давераных бізнесменаў набываюць вялікую рынкавую сілу, няхай нават і ў спецыфічных сегментах. І калі так пойдзе далей, то неўзабаве Машэнскі будзе кантраляваць траціну аграсектара краіны. А Баскін яшчэ адну траціну.
Не будзем забываць і пра Мікалая Вераб’я, Аляксея Алексіна, Паўла Тапузідзіса, уладальнікаў «Еўрагандлю» і іншых бізнесаў, якія працуюць «пад дахам» дзяржавы. Яны назапашваюць рэсурсы. Умацоўваюцца кланы. Часу на тое, каб яшчэ больш нарасціць мышцы, у іх дастаткова – транзіт наўрад ці адбудзецца раней за 2035 год.
І да гэтага моманту ў краіне акажацца пэўная колькасць прыватнікаў з вялікімі рэсурсамі. Рэжым кантралюе іх, раздаючы прэферэнцыі і ўласнасць, забяспечваючы недатыкальнасць. Зыходзячы з таго, што менавіта яны і стануць «кармавой базай» кіраванага транзіту. Безумоўна падтрымаўшы разыгрываемую Лукашэнкам партыю.
Але як яны павядуць сябе ў момант X, асабліва калі сітуацыя пачне развівацца не па плане? На чыім баку сыграюць гэтыя кланы? Інвестуючы ў наваяўленых алігархаў, Лукашэнка спадзяецца – на яго. А выбудаваная сістэма кантролю разам з пачуццём самазахавання не дадуць збою.
На працэсы раздачы дзяржуласнасці набліжаным бізнесам, якія працягваюцца, варта звярнуць увагу і пры абмеркаванні праблемы магчымага пераемніка. Таму што гэта дае разуменне таго, хто будзе мець у сваім распараджэнні рэальныя рэсурсы, а хто так і застанецца з вывешанай перад носам «морквай».
Самым яркім прадстаўніком «маркоўнікаў» была і застаецца Наталля Качанава. Хоць у гэтым статусе яна не адзінокая. Гародніна «пераемніцтва» маячыла перад многімі, але пасля іх перспектывы плаўна сыходзілі на нішто. Цар проста забаўляецца, гуляючы на нервах падначаленых.
Хутчэй за ўсё, падобны зыход чакае і Аляксандра Турчына. Яму дадуць магчымасць паверыць ва ўдачу. У тым ліку – саліраваннем перад нізкаўзроўневым пулам у Палацы Незалежнасці. Можа, нават рэйтынг пачне расці. Але чым круцейшым будзе гэты ўзлёт, тым больш жорсткім акажацца прызямленне.
А вось «кармавой базе», якую вырошчваюць, мяркуючы па ўсім, адводзіцца важная функцыя. Але ўсё ж функцыя, а не роля.
Падпішыцеся на наш тэлеграм-канал «Reform.news: Самае цікавае»
***
Меркаванні і ацэнкі аўтара могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Reform.news