«Беларуськалію» не ўдалося дамагчыся пераносу арбітражу з Літвой у нейтральную дзяржаву
Рэдакцыя Reform.news · 4 лістапада 2026, 21:56
https://reform.news/be/belaruskaliju-ne-dalosja-damagchysja-peranosu-arbitrazhu-z-litvoj-u-nejtralnuju-dzjarzhavu/Арбітражны трыбунал адхіліў просьбу «Беларуськалія» перанесці разгляд справы з Літвой з Жэневы ў Дубай, Сінгапур або іншую нейтральную юрысдыкцыю за межамі Еўрасаюза, піша BNS.
Беларуская кампанія дамагаецца ад Літвы кампенсацыі ў памеры 12,09 млрд долараў за спыненне транзіту калійных угнаенняў.
«Беларуськалій» падаў хадайніцтва аб пераносе месца арбітражу 6 ліпеня. Кампанія сцвярджала, што пасля ўвядзення Швейцарыяй санкцыйных абмежаванняў у кастрычніку 2025 года Жэнева больш не можа лічыцца нейтральным месцам для разгляду спрэчкі. Паводле заявы беларускага боку, Швейцарыя сістэматычна прымяняе санкцыі ЕС, а яе рашэнні могуць абмежаваць прызнанне і выкананне арбітражных рашэнняў на карысць беларускіх кампаній. «Беларуськалій» таксама ўказаў на рызыку далейшага ўзмацнення санкцыйнай палітыкі.
Літва выступіла супраць пераносу, заявіўшы, што месца арбітражу можа быць зменена толькі пры выключных абставінах, з-за якіх працэс не можа працягвацца ў першапачатковым месцы. Вільнюс таксама палічыў хадайніцтва запозненым і ўказаў, што перанос на гэтым этапе выклікаў бы сур’ёзныя збоі.
«Агульнапрызнана, што паводле швейцарскага заканадаўства месца арбітражу можа быць зменена, але толькі ў тым выпадку, калі ўзнікаюць выключныя і важныя абставіны, якія робяць немагчымым належнае правядзенне арбітражнага працэсу ў першапачатковым месцы, (…) калі змененыя абставіны прыводзяць да таго, што захаванне цяперашняга месца арбітражу істотна парушыць права аднаго або абодвух бакоў на справядлівы разгляд», – заявілі арбітры.
«Арбітражны трыбунал прыходзіць да высновы, што не адбылося ніякіх змен абставін, якія патрабуюць змены месца арбітражу, каб пазбегнуць шкоды бакам, і асабліва працэсуальным правам “Беларуськалія», – дадалі яны ў пастанове ад 16 верасня.
У прыватнасці, паколькі просьбы аб змяненні месца правядзення арбітражных слуханняў не паступала, ім застаецца Палац міру ў Гаазе.
Спрэчка разглядаецца паводле правілаў Камісіі ААН па праве міжнароднага гандлю (UNCITRAL). «Беларуськалій» пачаў інвестыцыйны арбітражны працэс пасля таго, як у студзені 2022 года ўрад прызнаў несапраўдным дагавор аб грузаперавозках паміж Lietuvos geležinkeliai (Літоўскія чыгункі) і «Беларуськаліем» – з 1 лютага таго ж года транзіт калійных угнаенняў праз Літву быў спынены.
У снежні 2024 года «Беларуськалій» у снежні 2024 года падаў іск супраць Літвы ў Пастаянную палату трацейскага суда (PCA), патрабуючы кампенсацыі шкоды ў памеры 12,09 млрд долараў ЗША.