«Калійнае паблісіці» Трампа і задача-максімум перамоўнага трэка з ЗША

Рэдакцыя Reform.news · 22 кастрычніка 2026, 19:45

https://reform.news/be/kalijnae-pablisici-trampa-i-zadacha-maksimum-peramo-naga-trjeka-z-zsha/

Перамоўны трэк з Вашынгтонам прасоўваецца не так хутка, як хацелася б афіцыйнаму Мінску. Падобна, кола пытанняў, якія цікавяць адміністрацыю ЗША, дастаткова вузкае. У сваю чаргу Аляксандр Лукашэнка мае намер дамагчыся ад сваіх амерыканскіх лабістаў большага. Але пакуль, мяркуючы па ўсім, на фронце па-ранейшаму без змен.

Усё ідзе паводле плана

На сённяшняе мерапрыемства, падчас якога абмяркоўваўся ход перамоўнага працэсу з ЗША, былі запрошаныя прэм’ер-міністр Аляксандр Турчын, генпракурор Дзмітрый Гара, старшыня КДБ Іван Церцель і пастаянны прадстаўнік Беларусі пры ААН Валянцін Рыбакоў, якому даручана вядзенне перамоў. Таксама ўпершыню на падобнай сустрэчы прысутнічаў міністр замежных спраў Максім Рыжанкоў.

Мяркуючы па выказваннях Лукашэнкі, мерапрыемства было планавым. Як адзначыў палітык, правесці яго вырашылі «крыху больш за месяц таму, падчас апошніх перамоў з амерыканскай дэлегацыяй». Відавочна, гаворка пра вераснёўскі візіт у Мінск спецпасланніка прэзідэнта ЗША Джона Коўла. Гэта значыць сённяшняя сустрэча ніяк не звязаная з перамовамі аб заканчэнні расійска-ўкраінскай вайны і кантактамі прэзідэнта РФ Уладзіміра Пуціна са спецпасланнікам Трампа Стывам Уіткафам у Санкт-Пецярбургу. На ёй абмяркоўваліся праблемы менавіта беларуска-амерыканскага трэка.

«Зрухі па многіх пытаннях»

Аляксандр Лукашэнка на мерапрыемстве хваліў ЗША. «Павінен сказаць, што адміністрацыі ЗША сёння няпроста, працы хапае. Але я вельмі цаню, што Дональд Трамп і яго людзі надаюць увагу нашым кантактам. Ёсць зрухі па многіх пытаннях», – заявіў палітык.

Што да канкрэтных вынікаў, то іх няшмат.

Заблакаваныя ў «Сіцібанку» грошы, вяртання якіх патрабаваў Лукашэнка, пакуль так і не паступілі ў Беларусь.

Яшчэ адна немалаважная дэталь – прысутнасць на сустрэчы ў Лукашэнкі міністра замежных спраў Максіма Рыжанкова. Раней ён у падобных мерапрыемствах удзелу не браў. А сам палітык падчас нарады згадаў пра «пытанні, звязаныя з амбасадамі». Гэта сведчыць пра тое, што аднаўленне працы амбасад як мінімум абмяркоўваецца. А, магчыма, працэс нават блізкі да завяршэння. Таму без МЗС, у чыёй непасрэднай кампетэнцыі знаходзіцца арганізацыя іх працы, ужо ніяк не абысціся.

«Пытанні вырашаюцца ўсе, якія былі пазначаныя», – заявіў Валянцін Рыбакоў, які курыруе амерыканскі трэк.

Пры гэтым, паводле слоў Рыбакова, за месяц, які мінуў пасля візіту Коўла, цалкам вырашана толькі адно пытанне — знятыя персанальныя санкцыі з кіраўніка «Беларуськалія». Нагадаем, учора Упраўленне па кантролі за замежнымі актывамі Мінфіна ЗША (OFAC) выключыла генеральнага дырэктара «Беларуськалія» Андрэя Рыбакова з санкцыйнага спісу SDN.

Прызабыты Рыбакоў

Праўда, справа ў тым, што зняцце санкцый з генеральнага дырэктара «Беларуськалія», у першую чаргу, у інтарэсах саміх ЗША.

Верагодна, нехта ў Вашынгтоне ўсё ж «прадаў» Трампу ідэю: пастаўкі «таннага беларускага калію» дададуць яму сімпатый сярод амерыканскіх выбаршчыкаў – фермераў на фоне канфлікту з увядзеннем гандлёвых пошлін супраць Канады – аднаго з ключавых пастаўшчыкоў калійных угнаенняў у ЗША. Яшчэ больш актуальным задабрэнне электарату стала для Трампа напярэдадні важных для Рэспубліканскай партыі прамежкавых выбараў. Усё гэта з той жа оперы, што і «дызельная здзелка» з Крамлём, якая, на думку аналітыкаў, практычна не адаб’ецца на зніжэнні цэн на паліва. Затое як PR-ход можа прынесці Трампу дывідэнды сярод недасведчаных у эканамічных пытаннях выбаршчыкаў.

Першы сухагруз з 30 тыс. тон беларускіх калійных угнаенняў, паводле слоў прадстаўніка Беларусі пры ААН Рыбакова, ужо прыбыў у Новы Арлеан. Рыхтуецца адпраўка яшчэ адной партыі. Вось тут і ўзнікла неабходнасць зняцця санкцый з гендырэктара «Беларуськалія». Інакш з кім амерыканцам заключаць кантракт? З кіраўніком, які знаходзіцца пад уведзенымі імі ж персанальнымі санкцыямі?

Падобна, пра Андрэя Рыбакова ў працэсе калійнай здзелкі папросту забыліся. Пад амерыканскія санкцыі ён трапіў у жніўні 2021 года, узначальваючы канцэрн «Белнафтахім». «Беларуськаліем» тады яшчэ кіраваў Іван Галаваты. Гендырэктарам «Беларуськалія» Рыбакоў стаў у лістападзе 2024 года. І гэты факт, падобна, выпусцілі з-пад увагі. Калі ж справа дайшла да падпісання кантрактаў, праблема стала відавочнай. Вось Вашынгтон і ліквідаваў перашкоду на шляху калійных паставак.

На карысць такога развіцця падзей сведчыць і тое, што дагэтуль персанальныя санкцыі ні з каго з беларускіх чыноўнікаў ЗША не здымалі. Адзінае выключэнне, якое мае дачыненне да нашай краіны, – сербскі бізнесмен Небойша Карыч, звязаны з зарэгістраванай на Кіпры кампаніяй Dana Holdings Limited.

Так што да поспехаў беларускіх перамоўшчыкаў зняцце персанальных санкцый з гендырэктара «Беларуськалія» не мае ніякага дачынення.

І тое, што гэта аказалася адзіным вырашаным пытаннем, можа гаварыць як пра ўзровень цікавасці адміністрацыі ЗША да Лукашэнкі, які відавочна займае месца ў самым канцы доўгага спісу, так і пра магчымасці амерыканскіх лабістаў беларускага палітыка, якім відавочна не ўдаецца істотна прасунуць яго вышэй.

Узаемны інтарэс

Усё ж іншыя пытанні, як прагучала на нарадзе, застаюцца «ў працэсе вырашэння». «Перамоўны працэс складаны», – так ахарактарызаваў амерыканскі трэк Валянцін Рыбакоў.

Паводле слоў пастаяннага прадстаўніка Беларусі пры ААН, «у сілу цэлага шэрагу прычын, пра якія ўсім вядома, Беларусь уяўляе цікавасць для ЗША. Менавіта гэтым тлумачыцца, што ў нас працэс узаемадзеяння працягваецца», — сказаў Рыбакоў.

Падчас даклада Лукашэнка таксама згадаў, што ў рамках перамоўнага трэка з ЗША ёсць месца і ўзаемаадносінам Беларусі з Еўрасаюзам, паколькі гэта «тычыцца, у тым ліку, і Злучаных Штатаў Амерыкі».

І ў тым, і ў другім выказванні, відавочна, гаворка ідзе пра пастаўкі калійных угнаенняў у ЗША. І пра зняцце з Беларусі санкцый ЕС, якія забараняюць транзіт калію. Калійная праблематыка і ёсць тая вось, вакол якой закруціўся беларуска-амерыканскі перамоўны трэк. Дарэчы, верагодна, не без удзелу Масквы. Трампу патрэбны PR, а Лукашэнка пад гэтую марку імкнецца выгандляваць як мага больш.

Галоўную мэту ніхто і не спрабуе хаваць. «Ні для каго не сакрэт, што ў ЗША асаблівыя адносіны з ЕС. Ёсць пэўны аўтарытэт і магчымасці для таго, каб уплываць у станоўчым для нас ключы на нейкія рашэнні, якія прымаюць дзяржавы ЕС», — заявіў Валянцін Рыбакоў.

Але пакуль дасягнуць запаветнай мэты беларускаму палітыку не ўдаецца. Цяжка сказаць, наколькі жорстка ЗША насамрэч ціснуць на ЕС па пытанні транзіту. Спробы Джона Коўла весці дыялог на гэтую тэму з еўрапейцамі поспехам не ўвянчаліся. Зразумела, што пры жаданні ЗША могуць падключыць цяжкую артылерыю. Калі, вядома, палічаць гэта неабходным. Гэтага, верагодна, і дамагаюцца лабісты Лукашэнкі ў Штатах. Сёе-тое ім ужо ўдалося, але гэтага вельмі мала ў параўнанні з транзітнай задачай-максімум.

Менавіта пытанне транзіту калію было і застаецца каменем спатыкнення ў амерыканскім трэку. Таму што больш Лукашэнку прапанаваць ЗША няма чаго. Ды і цяперашні «ўзаемны інтарэс» не вечны. Невядома, колькі часу Трамп будзе мець патрэбу ў «калійным паблісіці» з удзелам беларускага рэжыму.

Але пакуль у Мінску яшчэ спадзяюцца на поспех. І з нецярпеннем чакаюць лютага 2027 года, калі скончыцца тэрмін дзеяння еўрапейскіх санкцый супраць айчыннага калію. У надзеі, што Вашынгтон даможацца, каб Еўрасаюз не працягнуў абмежаванні. Дамагчыся саступак раней наўрад ці ўдасца. Так што да лютага, хутчэй за ўсё, сітуацыя не вырашыцца. Гэты зімовы месяц, верагодна, і стане дэдлайнам у беларуска-амерыканскім трэку. У выпадку няўдачы, як, зрэшты, і ў выпадку спрыяльнага для Лукашэнкі зыходу, пасля гэтага беларуска-амерыканскі перамоўны трэк завершыцца, паколькі, з вялікай доляй верагоднасці, бакі папросту страцяць да яго ўсялякую цікавасць.

Такім чынам, верагодны і снежаньскі візіт Джона Коўла ў Беларусь. І вызваленне часткі палітвязняў. На жаль, наўрад ці вызваляць многіх. Бо гэта апошні актыў, які Лукашэнка будзе берагчы да канца, чакаючы вынікаў ціску амерыканцаў на ЕС.

***

Меркаванні і ацэнкі аўтара могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Reform.news