«Шматвектарнасць» ад Лукашэнкі: голыя грошы без палітычных абавязацельстваў

Рэдакцыя Reform.news · 30 верасня 2026, 19:57

https://reform.news/be/shmatvektarnasc-ad-lukashjenki-golyja-groshy-bez-palitychnyh-abavjazacelstva/

Аляксандр Лукашэнка зноў апраўдваўся перад Расіяй за «шматвектарнасць». Палітыку даводзіцца рабіць гэта рэгулярна, і на тое ёсць важкія прычыны. Але ў гэтым выпадку асцярогі часткі расійскіх эліт здаюцца залішнімі — сутнасць цяперашніх перамоў з ЗША зусім не ў «уцёках на Захад». Справа зусім у іншым. І ў «азотнай прапанове» Трампу можна выявіць адну важную «разыначку», якая дае ўяўленне пра сутнасць «шматвектарнасці» беларускага палітыка.

Ненадзейны саюзнік

Учора Лукашэнка ў чарговы раз запэўніў губернатара Ульянаўскай вобласці Аляксея Рускіх у тым, што палітыка шматвектарнасці не аддаляе Мінск ад Масквы. Да гэтага падобныя заявы ўжо гучалі неаднаразова — у 2025 годзе беларускі палітык «апраўдваўся» за гэтую самую «шматвектарнасць» перад губернатарам Смаленскай вобласці Васілём Анохіным. А ў лютым гэтага года пераконваў дзяржсакратара СД Сяргея Глазьева — маўляў, на перамовах з ЗША ён не вырашае свае праблемы за кошт Расіі.

Тлумачацца гэтыя рэгулярныя апраўданні даволі проста — далёка не ўсе ў расійскім істэблішменце давяраюць свайму беларускаму саюзніку. Прычыны гэтага недаверу таксама зразумелыя — занадта часта за мінулыя дзесяцігоддзі Лукашэнка, нібы флюгер, паварочваўся туды, адкуль дзьмулі больш-менш спрыяльныя для яго паветраныя патокі. І многія расійскія палітычныя дзеячы, якія таксама знаходзяцца пры ўладзе доўгія гады, выдатна памятаюць яго выкрутасы і манеўры. А таму асцерагаюцца паўтарэння пройдзенага.

Пра гэта сведчаць і словы Лукашэнкі, сказаныя ўчора Рускіх: «Я вельмі ўважліва адсочваю сродкі масавай інфармацыі, паколькі вайна ў тым ліку сёння ідзе, перш за ўсё, у СМІ. І адкрыта вам скажу, што часам са здзіўленнем чытаю тое, што некаторыя там ці то блогеры, ці то яшчэ хтосьці папісваюць у дачыненні да Беларусі. Пра шматвектарнасць і гэтак далей. Ужо колькі разоў казаў пра гэта, што шматвектарнасць ніяк не аддаляе нас ад Расійскай Федэрацыі».

І справа тут не столькі ў блогерах, колькі ў насцярожанасці часткі расійскіх эліт. Менавіта іх беларускі палітык і імкнецца пераканаць, перыядычна запэўніваючы ў вернасці. І былыя «заслугі» вымушаюць яго рабіць гэта зноў і зноў.

Цяпер на коне перамовы з ЗША. Але якраз тут страхі расіян, як уяўляецца, моцна перабольшаныя. У «шматвектарнасці» Лукашэнкі ў гэтым выпадку некалькі іншыя, не звязаныя з «уцёкамі на Захад», прычыны.

Ідэі для Трампа

Крыху больш за паўтара года таму на палітычным небасхіле ў ЗША зноў узышла зорка Дональда Трампа. Следам сышоў на нішто трэнд на дэмакратызацыю ва ўсім свеце. Затое відавочным стаў магутны «бізнес-складнік», які істотна ўплывае на цяперашнюю знешнюю палітыку Вашынгтона.

Голы бізнес без палітычных абавязацельстваў — рэч для Лукашэнкі вельмі зручная. Верагодна, на гэтай глебе і ўзніклі ідэі прадаць Трампу калій, Нежынскі ГАК, азотны камбінат, які ён мае намер будаваць сумесна з «Газпрамам». Гэта можа аказацца выгадна, а палітычнымі ўмовамі гэтыя здзелкі Трамп, з вялікай доляй верагоднасці, абстаўляць не стане. А вось «пагрэць рукі», падзарабіць на гэтым можна.

Разлік, верагодна, будуецца на тым, што ў гэтых пакуль гіпатэтычных здзелках паўдзельнічае хтосьці з блізкага атачэння Трампа. А значыць, нават у выпадку змены палітычнага курсу ЗША дамоўленасці застануцца ў сіле: прыватная ўласнасць — гэта святое. Лукашэнка ў гэтым выпадку хоча дамаўляцца не з Вашынгтонам, не з ЗША як з дзяржавай. Дамовіцца ён імкнецца асабіста з Трампам.

Адпусціць пад гэтую марку палітвязняў? Гэта для Лукашэнкі не праблема — у яго ў запасе застаецца дзевяць мільёнаў прэтэндэнтаў на месцы, якія вызваліліся.

Захад быў і застаецца чужым Лукашэнку. Пра што і з кім там можна дамаўляцца, улічваючы рэгулярную ратацыю тамтэйшых палітычных эліт? Любыя дамоўленасці могуць быць перагледжаныя або нават ануляваныя ўжо падчас наступнага палітычнага цыкла. Але ёсць палітыкі, а ёсць бізнесмены, з якімі можна і трэба мець справу. Трамп разглядаецца менавіта як бізнесмен.

Ні пра якія «ўцёкі на Захад» гаворка тут не ідзе.

«Разыначка» ў азоце

Звяртае на сябе ўвагу адзін нюанс. Лукашэнка расказаў — яны з Пуціным дамовіліся, што «Газпрам» падключыцца да рэалізацыі ў Беларусі праекта па будаўніцтве азотнага камбіната. «Трэба амерыканцам прапанаваць. Яны хочуць угнаенні — азотныя ў тым ліку — калі ласка, давайце разам пабудуем», — заявіў палітык.

Ну які тут «адрыў ад Расіі», калі камбінат будуецца сумесна з «Газпрамам»? А вось уцягнуць сюды для балансу Трампа — чым не варыянт? Няхай два гіганты ўраўнаважваюць адзін аднаго. Прычым, зноў жа, трэба разумець — у схеме маюцца на ўвазе не нейкія там абстрактныя «амерыканцы», а Трамп і яго атачэнне.

Вось тут і праяўляецца «ідэальная мадэль» Лукашэнкі: у якасці процівагі «Газпраму» і Расіі — буйны амерыканскі бізнес, а не нейкія палітычныя дамоўленасці. Што б ні здарылася ў будучыні — укладзеныя грошы Трампу або яго клану акажуцца даражэйшымі.

Не факт, што прапанова Лукашэнкі будзе прынятая Трампам, але гэта дэманструе самую сутнасць «шматвектарнасці» ад Лукашэнкі: голыя грошы без палітычных абавязацельстваў. У такім віры і бяспечна, і рыбка ловіцца.

А вы кажаце — ад Расіі Лукашэнку адарваць. Хто ж тады Трампа ўраўнаважыць? Але і ў адваротны бок гэтая максіма таксама працуе.

***

Меркаванні і ацэнкі аўтара могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Reform.news