У Заслаўі паказваюць калекцыю ліштваў Уладзіміра Цвіркі
Reform.news · 24 сентября 2026, 15:49
https://reform.news/u-zasla-i-pakazvajuc-kalekcyju-lishtva-uladzimira-cvirki/У гісторыка-культурным музеі-запаведніку «Заслаўе» працуе выстава ліштваў, сабраных беларускім мастаком, дызайнерам, рэстаўратарам і падарожнікам Уладзімірам Цвіркам. Раней артэфакты захоўваліся ў майстэрні-музеі мастака і рэстаўратара, чакаючы свайго часу і свайго гледача.
Драўляная забудова беларускіх вёсак сыходзіць у нябыт: хаты ніякавеюць, знікаюць, іх зносяць або перабудоўваюць. Разам з імі знікаюць і ліштвы — сведчанні густу, майстэрства і светапогляду нашых продкаў.
Уладзімір Цвірка цягам многіх гадоў збіраў гэтыя драўляныя ўзоры па ўсёй Беларусі, літаральна выратоўваючы іх з-пад бульдозераў, вывозячы з закінутых вёсак. Ён не проста захоўваў іх — ён іх рэстаўраваў, вяртаючы драўніне страчаную прыгажосць.
Сёння ў яго калекцыі — дзясяткі ліштваў з розных рэгіёнаў краіны. Яны адрозніваюцца па форме, узоры, тэхніцы разьбы. Але ўсе яны аб’яднаны адным: гэта сапраўдныя творы народнага мастацтва, у якіх адчуваецца рука майстра.
Што такое ліштва?
Ліштва — гэта драўлянае аздабленне ваконнага ці дзвярнога праёму. Менавіта яна была галоўным упрыгожаннем беларускай хаты, яе «тварам» і абярэгам. Ліштва не проста закрывала шчыліны паміж сцяной і рамай — яна стварала настрой дома, яго характар, яго непаўторнасць.
Майстры-разбяры працавалі з дрэвам так жа, як ткаллі плялі карункі сваіх ручнікоў: тонка, складана, з любоўю да кожнай лініі. Менавіта таму выстава носіць назву «Драўляныя карункі». Гэта метафара, якая дакладна перадае сутнасць прадстаўленых тут работ: драўляныя ўзоры сапраўды нагадваюць карункавае палатно — яны вытанчаныя, лёгкія і рытмічныя.
«Як глядзець гэтую выставу?»: парады ад музейшчыкаў
Не спяшайцеся. Падыдзіце бліжэй да кожнай ліштвы. Разгледзьце ўзор: што тут — сонца, зямля, вада, дрэва жыцця? Якія сілы хацеў прыцягнуць да свайго дома старажытны майстар? Якія сілы ён хацеў адвесці? Кожная лінія тут не выпадковая — гэта мова сімвалаў, якую нашы продкі ведалі і разумелі.
Звярніце ўвагу і на фотаздымкі. Яны дапаўняюць экспазіцыю і паказваюць ліштвы ў іх родным асяроддзі — на фасадах старых хат, многія з якіх ужо зніклі. Фотаздымкі зроблены самім Уладзімірам Цвіркам падчас яго шматлікіх падарожжаў па Беларусі.
А пасля выставы абавязкова прайдзіцеся па Заслаўі. Паглядзіце на старыя будынкі горада — магчыма, вы заўважыце драўляныя ўзоры там, дзе раней іх не бачылі. Гісторыя Заслаўя налічвае больш за тысячу гадоў, і драўлянае дойлідства — частка гэтай гісторыі.
***
Адначасова ў музеі праходзіць выстава «Ад злога чаравання да шчаслівага вяртання» Беларускага дзяржаўнага музея народнай архітэктуры і побыту, прысвечаная феномену абярэга ў традыцыйнай культуры. На ёй прадстаўлены восем экспазіцыйных комплексаў, якія вобразна адлюстроўваюць найважнейшыя клопаты нашых продкаў.
Выставы будуць працаваць па 1 лістапада.
Падпісвайцеся на культурныя навіны Reform.news у Telegram