Фота: Яўген Колчаў.
Стала вядома пра смерць выбітнага беларускага мастацтвазнаўцы, куратара і лектара Юрыя Абдурахманава. Пра гэта на сваёй старонцы ў Facebook паведаміла культуролаг Юлія Чарняўская. Юрый Абдурахманаў быў чалавекам, які вярнуў імёны Хаіма Суціна і Шрагі Царфіна ў кантэкст сучаснай Беларусі і зрабіў Смілавічы знакавым месцам на мастацкай мапе.
Ад Еўропы да Смілавічаў: Біяграфія інтэлектуала
Юрый Абдурахманаў нарадзіўся ў 1959 годзе. Ягоны прафесійны шлях пачаўся з лінгвістыкі — у 1984 годзе ён скончыў перакладчыцкі факультэт Мінскага інстытута замежных моў. Еўрапейскі досвед, атрыманы падчас вучобы і працы ў Францыі, Бельгіі і Алжыры, дазволіў яму пазней паглядзець на беларускую спадчыну праз прызму сусветнага кантэксту.
Смілавічы: Ад музейнай залы да турыстычнай мапы
Юрый Абдурахманаў не проста вывучаў мастацтва, ён ствараў вакол яго жывое асяроддзе. Як кіраўнік прыватнай культурнай установы «Спадчына і час», ён стаў ініцыятарам маштабнага праекта па развіцці турыстычнага патэнцыялу Смілавічаў.
Дзякуючы ягоным намаганням і супрацы з міжнароднымі арганізацыямі (ПРААН, ЕС), Смілавічы набылі сучасную інфраструктуру: ад дарожных знакаў на трасе «Мінск — Магілёў» да знакамітай карты-графіці ў цэнтры пасёлка. Юрый актыўна займаўся напаўненнем музея «Прастора Хаіма Суціна», стварыўшы ў ім утульнае «Парыжскае кафэ», якое стала месцам інтэлектуальных сустрэч. Ён уваходзіў у апекунскую раду музея, і стаў ініцыятарам стварэння асобнай залы, прысвечанай мастаку Шрагу Царфіну.
У апошнія гады Юрый адзначаў, што дзейнасць яго фонду была фактычна заблакавана рэжымам, але ён працягваў сваю навуковую і куратарскую працу да апошняга.
Даследчык і куратар: Вяртанне Царфіна
Юрый Абдурахманаў вярнуў беларусам імя Файбіша-Шрагі Царфіна — сябра Суціна і яшчэ аднаго знакамітага выхадца са Смілавічаў. Ён выступіў куратарам яго першай вялікай рэтраспектывы ў Нацыянальным мастацкім музеі (2019), а напрыканцы 2025 года ў галерэі «Арт-Беларусь» прайшла выстава «Калейдаскоп Файбіша-Шрагі Царфіна», якая стала адным з яго апошніх публічных праектаў.
Важным навуковым дасягненнем Юрыя стала кніга «О Сутине. О Смиловичах. О себе» — пераклад успамінаў Царфіна, якія з’яўляюцца адзіным сведчаннем пра дзяцінства Суціна на беларускай зямлі.
«Стойкасць і шарм»
Юлія Чарняўская, якая паведаміла пра смерць даследчыка, узгадвае Юрыя як чалавека рэдкай інтэлігентнасці і маральнай сілы. Ягоная адукаванасць грунтавалася на «старой школе» — настаўнікамі Юрыя ў пасёлку, дзе ён рос, былі рэпрэсаваныя навукоўцы.
«Яны яго многаму навучылі — адвазе, стойкасці, што не адразу было відна за яго злёгку французістым шармам… Я ведала гэтую адвагу і гэтую прыстойнасць. Спачывайце з мірам, Юрачка, дарагі», — напісала Юлія Чарняўская.
Юрый Абдурахманаў застанецца ў памяці калег як прыклад таго, як можна захоўваць чалавечую годнасць і любоў да мастацтва насуперак любым абставінам.
Мастацтвазнаўцу было 66 гадоў.
Падпісвайцеся на культурныя навіны Reform.news у Telegram