Фота: Frank Schemmann.
Беларуская кампазітарка Аксана Амельчук стала лаўрэаткай Heidelberger Künstlerinnenpreis 2026. Гэта адна з найстарэйшых і самых прэстыжных дзяржаўных узнагарод Германіі і адзіная ў свеце музычная прэмія, якая прысуджаецца выключна жанчынам-кампазітаркам. Урачыстая цырымонія і сусветная прэм’ера твора пра Мінск Аксаны Амельчук адбудуцца ў канцы лютага ў Гайдэльбергу.
Прэмія сусветнага маштабу
Heidelberger Künstlerinnenpreis мае статус гарадской музычнай прэміі і фінансуецца з бюджэту горада. Сярод мінулых лаўрэатак — сусветныя класікі сучаснасці: Соф’я Губайдуліна, Кая Саарыяха і Вольга Нэйвірт. Сёлета журы абрала беларуску Аксану Амельчук, падкрэсліўшы яе ўнікальны дар працаваць з памяццю і гукавымі пластамі.
Цырымонія ўручэння прэміі і канцэрт стануць цэнтральнай падзеяй музычнага сезона ў Гайдэльбергу.
Прэм’ера пра Мінск у сэрцы Еўропы
Галоўная інтрыга ўзнагароджання — сусветная прэм’ера новага твора Амельчук з сімвалічнай назвай «und alle flieger fliegen nach minsk» («і ўсе самалёты ляцяць у Мінск»).
Гэтая партытура для вакальнага ансамбля і аркестра ўпершыню прагучыць 25 і 26 лютага 2026 года ў знакамітай зале Stadthalle Heidelberg. Выконваць яе будуць Філарманічны аркестр Гайдэльберга і ансамбль SCHOLA HEIDELBERG. Перад самым канцэртам адбудзецца публічная сустрэча з Аксанай, дзе яна адкажа на пытанні музыказнаўцы Эгберта Хілера пра яе творчы метад і сувязь з сучасным светам.
Хто такая Аксана Амельчук?
Музыка нарадзілася і вырасла ў Беларусі, але музычную адукацыю працягнула ў Вышэйшай школе музыкі і танца Кёльна ў класах Ёханэса Фрыча і Міхаэля Байля. Яна працавала з усімі важнымі калектывамі сучаснай музыкі, у тым ліку ансамблем Musikfabrik, ансамблем mosaik, SWR Vokalensemble, Klangforum Wien.
Яе творчасць — гэта дыялог з памяццю. Аксана стварае шматслойныя гукавыя калажы, дзе класічныя інструменты суседнічаюць з электроннымі сэмпламі, дакументальнымі запісамі і паўсядзённымі шумамі. Аўтарка прызнаецца, што яе мэта — не стварэнне нечага радыкальна новага, а тонкая трансфармацыя «знойдзенага» і перажытага ў гукі сённяшняга дня.
Журы прэміі асабліва адзначыла, што нягледзячы на доўгія гады жыцця ў Германіі, сувязь з беларускімі каранямі застаецца для Амельчук фундаментальнай. Яе музыку называюць магутнай і паэтычнай рэфлексіяй на падзеі ў свеце, важнай і чулай пазіцыяй мастака, які не застаецца абыякавым да сучаснасці. Гэта прызнанне пацвярджаецца і іншымі поспехамі: усяго некалькі месяцаў таму кампазітарка стала лаўрэаткай аўстрыйскай прэміі Stella*25.
З 2020 года Аксана з’яўляецца часткай калектыву Polar Publik — міждысцыплінарнай супольнасці мастакоў, танцораў і навукоўцаў. У сваіх праектах яны даследуюць сітуацыі, у якіх феномены ўлады і бяссілля становяцца відавочнымі.
Дзе можна пачуць музыку творцы?
Для тых, хто не зможа прысутнічаць у зале Stadthalle Heidelberg асабіста, магчымасць пачуць «мінскую» прэм’еру падаруе радыё Deutschlandfunk Kultur. Запіс канцэрта выйдзе ў эфір 3 сакавіка 2026 года, дазваляючы беларускаму голасу, прызнанаму ў самым сэрцы Еўропы, гучаць па-за межамі і адлегласцямі.
Падпісвайцеся на культурныя навіны Reform.news у Telegram