Иллюстрация: фото president.gov.by, обработанное ИИ
Аляксандр Лукашэнка прызначыў Паўла Муравейку намеснікам кіраўніка сваёй Адміністрацыі. Палітык выказаў здагадку, што гэта прызначэнне звяжуць «з узмацненнем нейкага там складніка сілавікоў». Аднак можна разгледзець і іншыя, значна больш нетрывіяльныя версіі гэтага кадравага рашэння.
Магчыма, коска ў гэтым месцы падзагалоўка Лукашэнкам ужо пастаўленая. З падзей 2020 года мінула шэсць гадоў, а ключавыя персоны ў сілавых структурах, якія дапамагалі Лукашэнку захаваць уладу, па-ранейшаму застаюцца на сваіх пасадах. Гаворка і пра армію, але, галоўным чынам, пра МУС і КДБ. Фактычна на Лукашэнку вісіць даўжок перад тымі, хто задушыў пратэсты і дагэтуль праводзіць жорсткія рэпрэсіі.
Сітуацыя складваецца дваякая — з аднаго боку, сілавыя структуры ўзначальваюць давераныя, правераныя і павязаныя крывёю з Лукашэнкам людзі. З другога, можна выказаць здагадку, палітыка гэта ўжо не зусім задавальняе. Быць вечна абавязаным сілавікам не хочацца. Таму што яны, як кажуць, садзяцца на галаву. За свае «заслугі» разлічваюць на асаблівае стаўленне. І на тое, што за «працу» на іх цяпер пастаянна будзе ліцца дождж з дабротаў — кантроль над шэрагам прыбытковых бізнесаў, магчымасць стварэння ўласных камерцыйных структур «пад дахам» узначаленых імі ведамстваў і іншыя спосабы ўзбагачэння, не прадугледжаныя кантрактамі.
А таму было б мэтазгодна замяніць іх на такіх жа давераных — правераных, але не такіх амбіцыйных. На тых, каму палітык не абавязаны персанальна. На тых, хто не адважыцца разлічваць на даўжок за 2020 год і таму лічыць сябе «белай косцю» і недатыкальнымі. Тым больш што час ідзе, і новыя кадры ўжо падраслі.
У святле гэтага можна дапусціць падрыхтоўку чысткі вярхушкі сілавікоў. Гэта неабавязкова будзе звязана з пасадкамі — хутчэй, іх проста ціха адправяць у адстаўку. А тых, каму паводле ўзросту на пенсію яшчэ рана, — перавядуць на іншую працу.
Дапусцім, што курыраваць гэтыя чысткі даручана дзяржсакратару Савета бяспекі Аляксандру Вальфовічу. Узмацненне ролі Саўбеза цяжка не заўважыць. Тут можна ўспомніць і распачатую ў студзені гэтага года маштабную праверку Узброеных сіл праз галаву Мінабароны і Генштаба, і нядаўнюю рэпліку Лукашэнкі аб узмацненні каардынуючай ролі дзяржаўнага сакратарыята Саўбеза і асабіста дзяржсакратара ў КДБ.
Цяпер жа пазіцыі Саўбеза ўмацаваліся і ў Адміністрацыі Лукашэнкі. На пасаду намесніка яе кіраўніка прызначаны шматгадовы паплечнік Вальфовіча — цяпер ужо экс-начальнік Генштаба — першы намеснік міністра абароны генерал Муравейка.
Кар’ера Паўла Муравейкі цесна звязаная з перамяшчэннямі па службе Аляксандра Вальфовіча. У 2008 годзе яны паралельна скончылі Ваенную акадэмію Генеральнага штаба Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі. Аляксандр Лукашэнка, прызначаючы ў 2024 годзе Муравейку начальнікам Генштаба, асабліва падкрэсліваў іх сумесную службу з Вальфовічам.
Намеснікам начальніка Генштаба — начальнікам Галоўнага аператыўнага ўпраўлення Муравейка стаў у 2013 годзе. У студзені 2014 года гэтую структуру ўзначаліў Алег Белаконеў. З 2018 года яго першы намеснік — Аляксандр Вальфовіч. У студзені 2020 года Вальфовіч становіцца начальнікам Генеральнага штаба, а Муравейка застаецца яго намеснікам.
Узначаліўшы ў студзені 2021 года Савет бяспекі, Вальфовіч забірае Муравейку да сябе першым намеснікам. У 2024 годзе ў запас паводле ўзросту звольнены начальнік Генштаба Віктар Гулевіч. І вызваленае крэсла займае не яго першы намеснік Андрэй Маціевіч, што выглядала лагічным, а генерал Муравейка. Можна дапусціць, што і гэта прызначэнне не абышлося без Вальфовіча, якому ўдалося пераканаць Лукашэнку ў каштоўнасці свайго першага намесніка.
Цяпер правая рука Вальфовіча ў асобе Муравейкі з’явілася і ў Адміністрацыі Лукашэнкі.
Зыходзячы з таго, што інфармацыя пра звольненых або пераведзеных на іншую працу намеснікаў кіраўніка Адміністрацыі Лукашэнкі не публікавалася, можна выказаць здагадку, што новая пасада намесніка «па ваеннай частцы» стваралася спецыяльна пад Муравейку.
Тут цікава і тое, што пасля вызвалення ў 2021 годзе з пасады памочніка прэзідэнта па нацыянальнай бяспецы Віктара Лукашэнкі гэтая пасада заставалася вакантнай. Курыраваць пытанні, якія раней адносіліся да яго кампетэнцыі, стаў Саўбез. Зразумела, што Муравейка не Віктар, але ў нейкай ступені апусцелая ніша памочніка па бяспецы цяпер можа запоўніцца.
Сам новаспечаны намеснік, тлумачачы сваё прызначэнне, заявіў, што «гэта ўзмацненне Адміністрацыі ў межах стварэння поўнамаштабнай, паўнавартаснай карціны працэсаў, якія адбываюцца, з мэтай забеспячэння якаснага кіраўніцтва краінай і забеспячэння прэзідэнта ўсёй неабходнай інфармацыяй для прыняцця стратэгічных рашэнняў».
А затым пусціўся ў вялізныя разважанні пра бяспеку ў «перыяд бурнага развіцця эканамічнай сферы, маштабнага развіцця сацыяльнай сферы». Але тут, падобна, генерал Муравейка недагаворвае.
А вось сам Аляксандр Лукашэнка патлумачыў прызначэнне Муравейкі жаданнем мець «альтэрнатыўны, канкурэнтны пункт гледжання» «на сітуацыю ў нашых сілавых падраздзяленнях».
Даючы настаўленні новаму начальніку Генштаба Уладзіміру Беламу, палітык заявіў, што з гэтага часу ён «будзе пад сур’ёзным позіркам, а можа, недзе і прэсам прэзідэнта ўжо не толькі праз Дзяржсакратарыят, але і Адміністрацыю прэзідэнта». Тое ж самае напэўна адносіцца і да Мінабароны, і да іншых сілавых структур. А згадка пра «прэс», у сваю чаргу, таксама можа сведчыць пра падрыхтоўку чыстак.
Робячы прызначэнне, палітык заявіў, што Муравейка цяпер павінен быць «свабодны ад усіх». У тым ліку ад Дзяржсакратарыята Савета бяспекі і Мінабароны. Але гэты тэзіс можа быць усяго толькі спробай закамуфляваць прызначэнне, пастарацца схаваць цесную звязку Вальфовіч — Муравейка і сапраўдныя задачы гэтай пары.
«Альтэрнатыўным пунктам гледжання» Вальфовіча і Муравейкі цалкам можа аказацца фарміраванне пула новых асоб у сілавых структурах і выцісканне з іх «старой гвардыі», якой Лукашэнка не жадае заставацца абавязаным. Калі гэта так, то чыстка не за гарамі. І многім высокапастаўленым сілавікам варта падрыхтавацца да вымушанай адстаўкі.
Падпішыцеся на наш тэлеграм-канал «Reform.news: Самае цікавае»
***
Меркаванні і ацэнкі аўтара могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Reform.news