Сустрэча Зяленскага з Ціханоўскай: Трамп, Ярмак і генерал-губернатарства

Учора ў Вільнюсе адбылася першая з 2020 года двухбаковая сустрэча прэзідэнта Украіны Уладзіміра Зяленскага з кіраўніцай Аб’яднанага пераходнага кабінета Беларусі Святланай Ціханоўскай. Якія ж фактары маглі паўплываць на змяненне стратэгіі Кіева ў дачыненні да беларускіх дэмакратычных сіл?

Пазіцыю Украіны ў дачыненні да Беларусі, да рэжыму Аляксандра Лукашэнкі і да беларускіх дэмакратычных сіл вызначае вайна, якая працягваецца. Па цалкам зразумелых прычынах Кіеў імкнуўся не дапусціць больш актыўнага ўдзелу беларускага рэжыму ў расійскай агрэсіі. Адсюль і падыход, у аснове якога была максіма — не правакаваць афіцыйны Мінск. Профіту ад цесных кантактаў з беларускім дэмрухам Кіеў не бачыў, а рызыкі ацэньваў як высокія. Вынік — нешматлікія кантакты на сярэднім узроўні і дэманстратыўнае ігнараванне лідара дэмакратычных сіл Святланы Ціханоўскай.

Што ж змянілася? Магчыма, адным з ключавых фактараў сталі перамовы адміністрацыі Дональда Трампа з рэжымам Лукашэнкі. Для беларускага палітыка гэты трэк важны, а пацяпленне ў адносінах з Вашынгтонам практычна выключае паўнавартаснае ўступленне Беларусі ў вайну. Верагодна, гэта і дало ўкраінскаму лідарам падставы больш не баяцца адкрыцця другога фронту і ўдзелу беларускай арміі ў баявых дзеяннях. Адпаведна, прастора для манеўру ў дачыненні да паўночнага суседа для Кіева пашырылася.

Сустрэча Уладзіміра Зяленскага са Святланай Ціханоўскай напэўна атрымала адабрэнне з боку Польшчы і Літвы, лідараў якіх усе гэтыя гады прытрымліваліся іншага, адрознага ад украінскага, падыходу і падтрымлівалі беларускі дэмакратычны рух. Гэта таксама магло адыграць пэўную ролю ў рашэнні Зяленскага — як толькі ў яго з’явілася магчымасць, ён улічыў пазіцыю найбліжэйшых саюзнікаў і партнёраў па «Люблінскім трохкутніку».

Маглі паўплываць на сітуацыю і кадравыя перастаноўкі ў Офісе прэзідэнта Украіны. Яшчэ ў пачатку снежня мінулага года, калі стала вядома пра адстаўку Андрэя Ярмака, услед за якой лагічна было чакаць і сыходу з пасад шэрагу яго прызначэнцаў, мы канстатавалі верагоднасць зменаў у падыходзе кіраўніцтва Украіны ў дачыненні да беларускага дэмруху. З’яўленне новых асоб у адміністрацыі Зяленскага цалкам магло стаць, хай і не асноўнай, але важнай вяхой у працэсе перагляду стратэгіі па Беларусі.

Сваю ролю маглі адыграць і кантакты Офіса Святланы Ціханоўскай з адміністрацыяй Дональда Трампа. На гэтым напрамку для Украіны сёння ніводзін голас у падтрымку не будзе лішнім.

Сукупнасць усіх гэтых фактараў у выніку прывяла да зрухаў. Беларускі дэмакратычны рух у цэлым і Ціханоўская ў прыватнасці перасталі быць пагрозай. А вось плюсы для Украіны з’явіліся. Напрыклад, паспрабаваць такім чынам сарваць магчымы ўдзел Лукашэнкі ў перамовах аб завяршэнні вайны. Ці хаця б зрабіць удзел у іх максімальна некамфортным для афіцыйнага Мінска.

І яшчэ. На мерапрыемстве, што адбылося ў Вільнюсе ў памяць удзельнікаў паўстання 1863–1864 года, украінскі прэзідэнт нечакана шмат казаў пра нашу краіну. У прыватнасці пра тое, што сёння Беларусь «вымушана існаваць як расійскае генерал-губернатарства». Магчыма, гэта абумоўлена нюансам, важным для Зяленскага з пункту гледжання ўнутранай палітыкі. Фактарам, які ў хуткім часе можа выйсці для ўкраінскага прэзідэнта на першы план.

У выпадку заключэння мірнага пагаднення з РФ, вынікі вайны, як бы яна ні скончылася, пэўнымі палітычнымі сіламі як унутры Украіны, так і звонку, будуць выкарыстоўвацца для расхіствання сітуацыі ў гэтай краіне. Асабліва ўсё, што датычыцца непазбежных тэрытарыяльных страт. Гэта пачнуць падаваць як паразу Украіны, адпаведна — як паразу Зяленскага.

Прыклад Беларусі можа стаць важным аргументам ва ўнутрыпалітычнай бітве, якая чакае Украіну і ўкраінскага прэзідэнта. Зяленскі можа і павінен казаць сваім прыхільнікам і апанентам пра тое, што Расія рыхтавала Украіне лёс нашай краіны. Страту незалежнасці, ператварэнне ў генерал-губернатарства. І толькі супраціў і мужнасць украінскага народа дазволілі не дапусціць рэалізацыі гэтых планаў. Украіна змагла выстаяць і захаваць незалежнасць. Гэта і ёсць найважнейшы вынік. Гэта перамога без усялякага перабольшання. На жаль, але сучасная Беларусь можа паслужыць Украіне і такім чынам — у якасці антыпода.

Безумоўна, сустрэча Зяленскага з Ціханоўскай — гэта і стоп-сігнал афіцыйнаму Мінску. Адказ Лукашэнкі на яго далёкасяжныя планы і заявы пра тое, што «ніхто, акрамя нас, ім (Украіне — заўв. Reform.news) не дапаможа ў пасляваенны час». Кіеў выразна дае зразумець, што ў яго іншыя арыенціры. І карэнным чынам іншыя планы на пасляваенныя перспектывы сваёй краіны. Лукашэнку ў іх месца няма. У адрозненне ад Святланы Ціханоўскай.

***

Меркаванні і ацэнкі аўтара могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Reform.news