Михаил Кац. Фото: Facebook
На беларуска-літоўскай мяжы ў верасні затрымалі IT-спецыяліста і прадпрымальніка Міхаіла Каца, які апошнія 7 гадоў жыве ў Ізраілі. Сваёй гісторыяй чарговай паездкі на радзіму ён падзяліўся ў Threads.
Паводле слоў Каца, ён перасякаў мяжу разам з жонкай і двума дзецьмі. У іх праверылі мабільныя тэлефоны і выявілі ў мужчыны падпіскі на два YouTube-каналы, якія беларускія ўлады прызналі «экстрэмісцкімі матэрыяламі». У яго жонкі знайшлі падпіску яшчэ на адзін такі канал.
Пасля праверкі Каца затрымалі. Ён правёў трое сутак у ізалятары часовага ўтрымання, пасля чаго суд прызначыў яму штраф. Мабільныя тэлефоны таксама канфіскавалі.
«Я ўжо 7 гадоў жыву ў дзяржаве Ізраіль. Час ад часу прыязджаю ў Беларусь. Кожны раз перад гэтым я гляджу свой тэлефон, правяраю на наяўнасць нейкіх падпісак, нейкіх каналаў, усё чышчу, прыбіраю на ўсялякі выпадак, ну яго нафіг. І гэтым разам я таксама думаў, што ўсё пройдзе добра. Але ўсё пайшло не паводле плана. Мы ехалі з жонкай і двума дзецьмі, перасякалі беларуска-літоўскую мяжу і былі затрыманыя для агляду мабільных прылад.
Я аддаў тэлефон. Натуральна, што не аддаць яго немагчыма. І як бы вы думалі, дзе ў мяне знайшлася непрыемнасць? Не ў Telegram, не ў Facebook, не ў Instagram, а ў YouTube. Я быў падпісаны на два каналы, жонка — на адзін. Непажаданыя каналы, якія прызнаныя Мінюстам “экстрэмісцкімі”. Кайданкі, трое сутак у ІЧУ, суд, штраф, канфіскацыя тэлефонаў — гэта ўсё прайшло. Але той час, які я правёў там, я правёў не дарэмна. У роздумах, як гаворыцца. Быў час падумаць», — расказаў Кац.
Пасля затрымання Кац стварыў сэрвіс для праверкі падпісак bycheck.org і змесціва прылад на наяўнасць рэсурсаў, прызнаных беларускімі ўладамі «экстрэмісцкімі».
«Я зразумеў, што ў такую сітуацыю могуць трапіць людзі, такія як я, якія выпалі з унутрыпалітычнага беларускага парадку дня. Дарэчы, гэта не палітычны праект. Я лічу ўвогуле, што палітыкай павінны займацца тыя людзі, якія жывуць у краіне, а не тыя, якія з’ехалі. Тыя, якія з’ехалі, павінны займацца палітыкай у тых краінах, куды з’ехалі. І ўвогуле я падумаў, што такія, як я, маюць патрэбу ў такім сэрвісе — для таго, каб праверыць свой тэлефон, свае прылады, свае сацсеткі, месенджары на наяўнасць, так бы мовіць, “ненадзейных элементаў”.
У шапцы профілю ёсць сайт bycheck.org. Зайдзіце на яго і праверце сваю прыладу, свае сацсеткі і свае месенджары. Гэта абсалютна бясплатна. Там ёсць магчымасць купіць мне кубак кавы, калі гэта вам дапаможа. А гэта вам дапаможа, сапраўды. Таму што што мяне ўвяло ў абсалютны шок, дык гэта тое, што каналы і ўсе групы з’яўляюцца на сайце Мінюста штодня, сябры. Ад 2 да больш чым 10 каналаў з’яўляецца штодня, гэта значыць у сярэднім 5–6.
Гэта значыць, вы нават не ўяўляеце, што ў вас у тэлефоне, на каго вы былі падпісаныя раней. Вы ўжо не сочыце, але, паверце мне, усё знойдуць. Усё знойдуць, і вам давядзецца за гэта крыху пасядзець. Таму, калі вы не хочаце аддаць тэлефон, калі не хочаце а 6-й раніцы ўставаць пад гімн і праводзіць гэты час увогуле бязмэтна, — ну, можа быць, хтосьці з мэтай правядзе, не ведаю, — абавязкова праверце свой тэлефон. Бясплатна, атрымлівайце асалоду, перасякайце мяжу спакойна, праводзьце час з сябрамі, атрымлівайце асалоду ад прыроды, кухні. Усё, як мы любім», — сказаў ён.
Нагадаем, беларускія ўлады рэгулярна выкарыстоўваюць абвінавачанні ў экстрэмізме для барацьбы з палітычнымі апанентамі і іншадумствам у цэлым.