Дэмантаж ахоўных канструкцый помніка Лесі Украінцы ў Кіеве. Фота: КГГА
Помнікі Кіева, якія ў пачатку поўнамаштабнай вайны хавалі ад расійскіх абстрэлаў, цяпер паступова адкрываюць.
У пачатку поўнамаштабнай вайны кіеўскія помнікі хавалі ад расійскіх абстрэлаў пад ахоўнымі канструкцыямі і мяшкамі з пяском. Зараз частку з іх адкрываюць – і не толькі таму, што горад хоча вярнуць манументам звыклы выгляд. За чатыры гады вайны змяніўся характар нападаў, а доўгае знаходжанне пад гэтымі канструкцыямі можа шкодзіць самім помнікам, расказваюць у матэрыяле «Суспільного».
У 2022 годзе ў Кіеве часовыя ахоўныя канструкцыі былі ўсталяваныя на 18 помніках. Выкарыстоўвалі будаўнічыя шчыты, рыштаванні, спецыяльны тэхнічны тэкстыль, маскіровачную тканіну і мяшкі з пяском. Гэта было хуткае рашэнне, якое павінна было паменшыць рызыку пашкоджання манументаў абломкамі і выбуховай хваляй.
Аднак за больш чым чатыры гады змяніўся характар расійскіх нападаў. Балістычныя ракеты і іншыя магутныя спосабы паразы здольныя разбураць нават жалезабетонныя канструкцыі. У такіх умовах ахоўныя канструкцыі ўжо не гарантуюць належнага ўзроўню абароны, а падчас выбуховай хвалі самі могуць дадаткова пашкодзіць помнік.
У той жа час працяглая ізаляцыя помніка стварае іншую праблему: унутры назапашваецца вільгаць, пагаршаецца вентыляцыя. Гэта можа выклікаць з’яўленне грыбка і біялагічныя паразы. Асабліва ўразлівыя мармур і іншыя прыродныя матэрыялы.
Таму дэмантаж патрабуецца і для паўнавартаснага абследавання помнікаў і правядзення неабходных прафілактычных і рэстаўрацыйных работ.
У Кіеве ўжо адкрылі некалькі помнікаў. Аднак помнік святому князю Уладзіміру на Уладзімірскай горцы па-ранейшаму застаецца пад абаронай. Там была выяўленая карозія і пашкоджанне асобных дэталяў, таму скульптура патрабуе дадатковага абследавання і рэстаўрацыі.
Для кожнага помніка рашэнні прымаюцца асобна – у залежнасці ад стану і сітуацыі бяспекі.
У Дэпартаменце аховы культурнай спадчыны прыводзяць прыклад помніка Міхаілу Грушэўскаму на Уладзімірскай вуліцы. Падчас адной з атак яго ахоўныя рыштаванні, паводле ацэнкі спецыялістаў, мінімізавалі ўплыў абломкаў і выбуховай хвалі і не дапусцілі прамога пашкоджання манумента.
Універсальных канструкцый, якія гарантуюць захаванне помніка падчас ракетнай або дронавай атакі, пакуль няма. Паралельна горад выкарыстоўвае і іншыя спосабы захоўвання помнікаў.
Адзін з іх – лічбавая фіксацыя. Для гэтага выкарыстоўваюць 3D-сканаванне, фотаграметрыю, лазернае сканаванне, архітэктурныя вымярэнні і падрабязную фотафіксацыю. У выпадку пашкоджання або страты аб’екта такая дакументацыя можа стаць падставай для яго рэстаўрацыі і рэканструкцыі.
Падпісвайцеся на культурныя навіны Reform.news у Telegram