Савет Еўропы заклікаў Беларусь выяўляць ахвяр гандлю людзьмі сярод мігрантаў
Рэдакцыя Reform.news · 4 лістапада 2026, 13:59
https://reform.news/be/savet-e-ropy-zaklika-belarus-vyja-ljac-ahvjar-gandlju-ljudzmi-sjarod-migranta/Група экспертаў Савета Еўропы па барацьбе з гандлем людзьмі (GRETA) заклікала беларускія ўлады больш актыўна выяўляць пацярпелых сярод замежнікаў і забяспечыць ахвярам доступ да адвакатаў і кампенсацый. Трэці маніторынгавы даклад па Беларусі апублікаваны 4 лістапада і ахоплівае перыяд з кастрычніка 2022 года па канец чэрвеня 2026-га.
Як паведамляе Савет Еўропы, афіцыйная статыстыка, верагодна, не адлюстроўвае рэальнага маштабу гандлю людзьмі ў краіне. З 2021 года ў Беларусь прыбылі дзясяткі тысяч мігрантаў, якія спрабавалі перасекчы мяжу з Польшчай, Літвой або Латвіяй. Аднак сярод мігрантаў і суіскальнікаў прытулку ахвяр гандлю людзьмі выяўлена не было. Паводле ацэнкі GRETA, гэта ўказвае на недастатковыя намаганні па іх выяўленні.
Эксперты заклікалі таксама перад кожным прымусовым выдварэннем з Беларусі ацэньваць рызыку таго, што пасля вяртання чалавек стане ахвярай гандлю людзьмі або паўторнай эксплуатацыі.
Паводле даных МУС, прыведзеных Саветам Еўропы, у 2022–2025 гадах у Беларусі налічвалася 1341 меркаваная ахвяра гандлю людзьмі і звязаных з ім злачынстваў. Афіцыйна выяўлена 1161 ахвяра. Дзеці складалі 59% пацярпелых, жанчыны — 40%. Пераважная большасць — 96,6% — падвергліся сексуальнай эксплуатацыі. Каля 86% выяўленых ахвяр эксплуатаваліся ўнутры краіны.
Асобныя заўвагі датычацца доступу да правасуддзя. Нягледзячы на заканадаўчыя гарантыі, за разгляданы перыяд ніводнаму пацярпеламу не далі бясплатную юрыдычную дапамогу прафесійнага адваката. Кампенсацыю прысудзілі толькі дзвюм ахвярам.
GRETA рэкамендуе стварыць дзяржаўны механізм кампенсацый і забяспечыць пацярпелым доступ да адвакатаў, якія спецыялізуюцца на такіх справах. Самі адвакаты павінны мець магчымасць працаваць без умяшання і пагрозы пераследу.
У 2022–2024 гадах толькі адна справа была разгледжана судом з кваліфікацыяй «гандаль людзьмі». Эксперты зноў заклікалі прывесці вызначэнне гэтага злачынства ў адпаведнасць з канвенцыяй Савета Еўропы, уключыўшы выкарыстанне ўразлівага становішча чалавека ў лік спосабаў яго здзяйснення.
GRETA адзначыла і станоўчыя змены: пашырэнне выкарыстання спецыяльных пакояў для апытання дзяцей, прыцягненне падрыхтаваных псіхолагаў і прыняцце нацыянальнага механізму дапамогі дзецям, якія пацярпелі ад сексуальнага гвалту і эксплуатацыі.
З улікам росту колькасці працоўных мігрантаў эксперты рэкамендуюць узмацніць нагляд за агенцтвамі па найме і магчымасці працоўных інспектараў выяўляць эксплуатацыю. Улады таксама заклікалі перагледзець нормы, якія перашкаджаюць працы профільных грамадскіх арганізацый.
Даклад падрыхтаваны без візіту ў Беларусь — на аснове інфармацыі ўладаў, міжнародных і грамадскіх арганізацый, уключаючы тыя, што працуюць у выгнанні. Савет Еўропы прыпыніў адносіны з беларускімі ўладамі 17 сакавіка 2022 года з-за ўдзелу Беларусі ў расійскай агрэсіі супраць Украіны. Пры гэтым краіна застаецца ўдзельніцай Канвенцыі аб супрацьдзеянні гандлю людзьмі і падлягае маніторынгу GRETA.