Фота: bykhov.by.
За апошнія некалькі месяцаў Магілёўская вобласць перажыла «манументальны бум». Тры новыя аб’екты ад аднаго аўтара сталі прытчай ва языцах, спарадзіўшы хвалю абмеркаванняў у сацыяльных сетках. Аднак скандал вакол быхаўскай «Жанчыны-маці» з вывернутай шыяй не проста не сціхае — ён перарос у сур’ёзны грамадскі запыт на эстэтыку і павагу. Разбіраем па палічках хроніку сітуацыі, бюрократычныя абяцанні «падпіліць шыю» і тое, як мінчанка абвесціла пошук інвестара на новы помнік.
За кароткі час магілёўскі скульптар Аляксандр Мінькоў (выпускнік мастацка-графічнага факультэта Віцебскага ўніверсітэта і сябра Беларускага саюза мастакоў) прадставіў тры працы ў розных раёнах вобласці да рэгіянальных і нацыянальных дат:
У верасні ў Касцюковічах з’явілася скульптурная кампазіцыя «Алесь і Алеся» да Дня пісьменства, якая адразу спарадзіла пытанні ў сетках: «Ідэя прыгожая, але якасць страшная».
Кастрычнік, Шклоўскі раён — бронзавы бюст «Жанчына, працаўніца, маці» вышынёй больш за 2,5 метра.
І ў лістападзе ў Быхаве адбыўся фінал серыі — высечаная з аднаго блока «Жанчына-маці» да Года беларускай жанчыны. Жанчына атрымалася з ненатуральна вывернутай шыяй і перакошаным тварам, а хлопчык у яе нагах выклікаў шмат пытанняў да апрацоўкі матэрыялу.
Калі здымкі з Быхава ўзарвалі сеціва, Быхаўскі райвыканкам спачатку спасылаўся на «няшчасныя фатаграфіі з няправільнага ракурсу». Аднак пазней улады афіцыйна паабяцалі, што заўвагі будуць ліквідаваны да канца тыдня — аўтар проста на месцы «падпіліць шыю» і прыбярэ непажаданыя эфекты.
Сам Аляксандр Мінькоў абураўся негатывам і эмацыйна парыраваў крытыкам: «Я зрабіў гораду падарунак, месяц працаваў кувалдай і зубілам за проста так, а мяне цяпер паліваюць брудам. Папрабуйце самі зрабіць!».
Аднак праблема выявілася значна глыбейшай за анатамічную памылку. Пост мінчанкі Вольгі Шут у Threads набраў пад сотню тысяч праглядаў і запусціў хвалю абмеркавання таго, як у сучаснай Беларусі ўвасабляюць вобраз жанчыны:
«Справа не ў ракурсе і не ў вугле нахілу шчакі. Справа ў татальнай галечы духу і фальшы. Чаму нас упарта спрабуюць адлюстраваць у выглядзе ўбогіх, безаблічных сялянак з дарэвалюцыйных лубкоў? Гэта не даніна традыцыям, гэта культурная імпатэнцыя і няўменне асэнсаваць вобраз сучаснай жанчыны. Выпраўленая шыя не зробіць гэты помнік мастацтвам. Ён так і застанецца сімвалам правінцыйнага абсурду», — адзначае Вольга.
Бачачы велізарны запыт на эстэтыку, мінчанка заявіла пра пошук мецэната, дэвелапера ці бізнес-партнёра, каб заснаваць прызавы фонд для лепшых мастакоў краіны і ўсталяваць унікальны, сучасны арт-аб’ект «Жанчыны-маці».
Гэта і ёсць ілюстрацыя таго, пра што пісала культуралагіня Юлія Чарняўская, выказаўшыся ў нагоды скандалу і аналізуючы беларускую паблажлівасць да пасярэднасці і прывычку прымаць халтуру за «стараннасць»:
«Я ўсё жыццё бачу вось такіх добрых беларусаў. Яны апладзіруюць стоячы любому ганебнаму спектаклю, любому бясталентнаму канцэрту. Ну, як жа ігралі людзі, стараліся. Значыць, трэба стоячы… Мы прывыклі здавольвацца тым, што «стараліся ж людзі», тым, што «чалавек жа добры, бясплатна працаваў». Мы размылі, пачварна размылі паняцці таленавітага і бяздарнага. Мы страцілі густ… І вось гэтая заспакоенасць на бяздарным — цяжкі сімптом не толькі ў мастацтве, а і ў жыцці».
Падпісвайцеся на культурныя навіны Reform.news у Telegram