Як у 1988 годзе савецкая пракуратура забараняла Сержуку Вітушку адзначаць Дзяды — фотасведчанне
Reform.news · 31 октября 2026, 19:38
https://reform.news/jak-u-1988-godze-saveckaja-prakuratura-zabaranjala-serzhuku-vitushku-adznachac-dzjady-fotasvedanne/Сёння, 31 кастрычніка, напярэдадні Дзядоў — дня памінання продкаў, які традыцыйна адзначаецца ў першыя дні лістапада, Віленскі беларускі музей імя Івана Луцкевіча падзяліўся ўнікальным гістарычным дакументам. Ён нагадвае, праз якія перашкоды і забароны адраджалася гэтая традыцыя ў навейшай гісторыі Беларусі.
На фота — афіцыйнае «папярэджанне аб недапушчальнасці парушэння закона», вынесенае 29 кастрычніка 1988 года пракуратурай горада Мінска на імя 23-гадовага студэнта 3-га курса істфака БДУ, старшыні слыннай моладзевай суполкі «Талака» Сержука Вітушкі.
Што напісана ў дакуменце:
«Проверкой материала установлено, что в соответствии с законодательством БССР решением Мингорисполкома от 25.10.88 г. отказано в проведении митинга-реквиема, посвященного памяти предков /»Дзяды»/. Несмотря на это, Вы намереваетесь осуществить указанное мероприятие.
На основании изложенного… ПРЕДОСТЕРЕГАЮ о недопустимости указанных нарушений законности… В случае нарушения… Вы будете привлечены к предусмотренной законом ответственности.»
Дакумент падпісаны пракурорам Мінска В. Г. Івановым і змяшчае асабісты подпіс самога Сержука Вітушкі аб азнаямленні.
Гістарычны кантэкст
Нягледзячы на афіцыйную забарону Мінгарвыканкама і спробы пракуратуры запалохаць актывістаў, менавіта 30 кастрычніка 1988 года ў Мінску адбыўся першы масавы мітынг-рэквіем «Дзяды», які завяршыўся магутным шэсцем у Курапаты. Улады тады жорстка разганялі ўдзельнікаў, але гэтая падзея стала адным з галоўных штуршкоў да абуджэння нацыянальнай свядомасці ў Беларусі.
Хто такі Сержук Вітушка?
Сяржук Вітушка (1965–2012) — беларускі грамадскі і культурны дзеяч, легендарны лідэр моладзевага руху 1980–1990-х гадоў. У 1987–1989 гадах узначальваў мінскую суполку «Талака», якая стала магутным асяроддзем нацыянальнага адраджэння, займалася аднаўленнем помнікаў і правядзеннем першых незалежных акцый. У 1988 годзе, будучы студэнтам істфака БДУ, актыўна арганізоўваў першыя забароненыя ўладамі маршы і мітынгі памяці ахвяраў рэпрэсій («Дзяды»). З 1991 года жыў у Вільні, дзе працаваў настаўнікам гісторыі ў беларускай школе, выхоўваў новае пакаленне свядомых беларусаў і застаўся ў памяці як таленавіты аўтар і асветнік.
Дзяды ў Вільні
Ужо заўтра, 1 лістапада, а 17:00 у Цэнтры беларускай супольнасці і культуры і Віленскім беларускім музеі (адрас: Vilniaus g. 20) адбудзецца супольнае адзначэнне Дзядоў з куццёй, кінапаказам, майстар-класам па ткацтве і настольнымі гульнямі. Уваход вольны.
Падпісвайцеся на культурныя навіны Reform.news у Telegram